SA/Bd 2433/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA M. Linska-Wawrzon (spr.), Sędziowie NSA A. Klotz, E. Piechowiak, Protokolant M. Kraus, po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2004 r. sprawy ze skargi Z.S. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia (...) Nr (...). w przedmiocie umorzenia postępowania dyscyplinarnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, ze zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Dyrektor Izby Celnej w T. postanowieniem z dnia (...) Nr (...) po rozpoznaniu sprawy Z. S., pełniącego służbę na stanowisku kontrolera celnego w Urzędzie Celnym w B., obwinionego o naruszenie obowiązków służbowych podczas rozpatrywania zgłoszenia celnego z dnia (...) zarejestrowanego w ewidencji OBR pozycją nr (...) na podstawie art. 79 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72, poz. 802 z późno zm.) w związku z art. 437 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555) - orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia z dnia (...) wydanego przez Podkomisarza celnego - Naczelnika Urzędu Celnego w B., którym na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. Kodeksu postępowania karnego w związku z art. 79, art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72, poz. 802 z późno zm.) umorzono postępowanie dyscyplinarne z powodu przedawnienia. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, co następuje: W dniu 1 października 2002r. Dyrektor Izby Celnej w T. oraz Naczelnik Urzędu Celnego w B. zostali powiadomieni przez Wydział Śledczy Prokuratury Okręgowej w B. o nieprawidłowościach stwierdzonych w zgłoszeniu celnym samochodu osobowego sprowadzonego w 1998r. z Niemiec, a przyjętego w Posterunku Celnym w B. przez funkcjonariusza celnego Z. S., któremu postanowieniem z dnia (...) przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa karnego. Wobec powyższego w okresie od 30 października 2002r. do 29 listopada 2002r. zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, którego wyniki dały podstawę w dniu 29 listopada 2002r. do zawnioskowania przez Rzecznika Dyscyplinarnego o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przeciwko w/w funkcjonariuszowi. W wyniku podjętych czynności ustalono, iż funkcjonariusz celny w dniu 26 maja 1998r., będąc uprawnionym do potwierdzenia dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego, poświadczył w nich nieprawdę w ten sposób, że w protokole oględzin oraz w protokole objęcia dozorem celnym towaru dostarczonego bez dokumentów wpisał osobę, która w rzeczywistości w tych czynnościach udziału nie brała. Wobec powyższego należało stwierdzić, iż funkcjonariusz Z.S. umożliwił osobie nieuprawnionej występowanie przed organem celnym, co spowodowało wprowadzenie do obrotu prawnego sfałszowanych dokumentów i zgłoszenie towaru do procedury dopuszczenia do obrotu na rzecz osoby fizycznej, która nie dokonywała obrotu towarowego z zagranicą. Funkcjonariusz zaniechał sprawdzenia czy osoba występująca przed organem celnym jest stroną w postępowaniu. Wobec stwierdzonych okoliczności oraz biorąc pod uwagę fakt przedstawienia funkcjonariuszowi zarzutów popełnienia przestępstwa karnego, w dniu 21 grudnia 2002r. wszczęto postępowanie dyscyplinarne. Prokuratura Okręgowa w B. pismem z dnia 30 grudnia 2002r. sygn. akt (...) powiadomiła Dyrektora Izby Celnej w T., iż postępowanie przygotowawcze prowadzone przeciwko Z.S. zostało ukończone oraz podjęto decyzję o umorzeniu śledztwa z powodu braku ustawowych znamion czynu zabronionego. W zażaleniu z dnia 18 lutego 2003r. pełnomocnik funkcjonariusza wniósł o zmianę postanowienia z dnia (...) poprzez umorzenie postępowania dyscyplinarnego z uwagi na brak cech przewinienia dyscyplinarnego. W ocenie Dyrektora Izby Celnej w T. brak było podstaw do uwzględnienia zażalenia. W zażaleniu podniesiono, iż w zakresie obowiązków funkcjonariusza, jak i w zakresie przepisów obowiązujących w 1998r. w kodeksie celnym, nie spoczywał na nim obowiązek sprawdzania tożsamości osób uczestniczących w odprawach celnych przy okazji weryfikacji celnej. Z powyższym stwierdzeniem nie można się zgodzić, albowiem brak jest możliwości do określenia zakresem obowiązków oczywistych powinności spoczywających na funkcjonariuszu działającym w imieniu Skarbu Państwa. Trudno bowiem sobie wyobrazić, aby przy wykonywaniu obowiązków służbowych de sprawdzać danych personalnych osób uczestników postępowania administracyjnego. Jeżeli powyższe okoliczności mogą budzić wątpliwości funkcjonariusza z tak długim stażem w organach celnych, jak i posiadającego stopień dyspozytora celnego i pełniącego służbę na stanowisku starszego kontrolera celnego - to okoliczności te jedynie zdają się potwierdzać zasadność prowadzonego postępowania dyscyplinarnego. W zażaleniu podnosi się także, iż zgodnie z art. 68 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej postępowanie dyscyplinarne nie może być wszczęte po upływie 1 roku od popełnienia tego czynu. W tym miejscu jednakże trzeba mieć na względzie oprócz art. 68 ust. 1 również t. 68 ust. 3 ustawy o Służbie Celnej, z którego wynika, że jeżeli czyn funkcjonariusza celnego zawiera znamiona przestępstwa, przedawnienie postępowania dyscyplinarnego następuje nie wcześniej niż przedawnienie przewidziane w Kodeksie karnym dla tego przestępstwa. W związku z postanowieniem z dnia 20 stycznia 2002r. o przedawnieniu Z. S. zarzutu popełnienia przestępstwa karnego zasadnym było wszczęcie postępowania wyjaśniającego, a następnie postępowania dyscyplinarnego. Funkcjonariusz nie dopełniając obowiązku służbowego przyzwolił na wprowadzenie do obrotu prawnego sfałszowanych dokumentów. W świetle powyższego, a przede wszystkim zaś mając na względzie fakt umorzenia w dniu 20 grudnia 2002r. śledztwa z powodu braku ustawowych znamion czynu zabronionego, a w konsekwencji wystąpienie przesłanek określonych wart. 68 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej postępowanie o czyn funkcjonariusza z 26 maja 1998r. należało umorzyć z powodu przedawnienia. Kolejną kwestią, podnoszoną w zażaleniu jest zawieszenie rozpoczętego postępowania dyscyplinarnego, jeżeli funkcjonariusz celny z powodu nieobecności w służbie nie ma możliwości złożenia wyjaśnień. Zwolnienie lekarskie powinno spowodować zawieszenie postępowania dyscyplinarnego, jednakże uchybienie powyższe nie miało wpływu na postanowienie o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego. Analizując całość zebranego materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, iż brak jest danych uzasadniających stwierdzenie braku cech przewinienia dyscyplinarnego, w związku z tym umorzenie w mocy zaskarżonego postanowienia z dnia (...) było słusznym i zasadnym. Od powyższego postanowienia Z. S. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając obrazę przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności kwestionując ustalenia będące podstawą postanowień obu instancji skarżący podniósł, że Prokuratura Okręgowa podjęła w jego sprawie decyzję o umorzeniu śledztwa z powodu braku ustawowych znamion czynu zabronionego. Skarżący zarzucił ponadto, że postępowanie dyscyplinarne zostało wszczęte bez jego wyjaśnień. Ponadto według skarżącego postępowanie powinno być zawieszone w związku z jego pobytem na zwolnieniu lekarskim od 28 stycznia 2002r. do 27 stycznia 2003r. Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia. W nawiązaniu do skargi Dyrektor Izby Celnej pismem z dnia 22.09.2003r. poinformował Sąd, że zgodnie z art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) skargę Z. S. na postanowienie z dnia (...) nr (...) uwzględnił w całości. Z załączonego do pisma postanowienia z (...) wynika, że Dyrektor Izby Celnej po rozpoznaniu w dniu 22.09.2003r. sprawy Z. S., obwinionego o naruszenie obowiązków służbowych podczas rozpatrywania zgłoszenia celnego Nr (...) z (...) na podstawie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia l1.05.1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w związku z art. 79 ustawy z 24.07. 1999r. o Służbie Celnej oraz art. 437 §2, art. 17 §1 pkt 2 kpk - orzekł o uchyleniu w całości postanowienia nr (...) z dnia (...) oraz poprzedzającego go postanowienia nr (...) z dnia (...) wydanego przez Naczelnika Urzędu Celnego w B. i umorzeniu postępowania dyscyplinarnego w sprawie ze względu na fakt, iż czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego. Z.S. w piśmie z dnia 14.10.2003r. skierowanym do Sądu oświadczył, że skargi nie cofa i zapowiedział zaskarżenie postanowienia z dnia (...) Nr (...). Na rozprawie w dniu 18.02.2004r. Z.S. podtrzymał skargę, a pełnomocnik Dyrektora Izby Celnej w T. wniósł o jej oddalenie przy czym oświadczył, że w postanowieniu z dnia (...) wpisano błędnie datę (...) zamiast datę 17.06.2003r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie zaznaczyć trzeba, że wniesienie przedmiotowej skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i nie zakończenie do tego dnia postępowania w sprawie skutkowało tym, że na mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) - sprawa podlegała rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W pierwszej kolejności rzeczą Sądu była ocena skutków związanych z wydaniem przez organ w trybie art. 38 ust. 2 ustawy z 11.05.1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) postanowienia z dnia (...) oznaczonego numerem (...). W myśl art. 38 ust. 2 wymienionej wyżej ustawy o NSA organ, którego działanie zaskarżono, może uwzględnić skargę w całości do dnia wyznaczenia przez Sąd terminu rozprawy. Zauważyć należy, że wydanie w tym trybie decyzji powoduje, że zaskarżona decyzja traci swój byt prawny, a w jej miejsce do obiegu prawnego wstępuje nowa decyzja. Konsekwencją uwzględnienia skargi przez organ administracyjny w omawianym trybie jest także to, że wobec braku zaskarżonej decyzji, zastąpionej nową decyzją ostateczną, wydanie przez Sąd wyroku w sprawie tej skargi jest niedopuszczalne, zaś wywołane jej wniesieniem postępowanie sądowe podlega umorzeniu. W rozpatrywanej sprawie brak było jednak podstaw by przyjąć, że organ działając na podstawie art. 38 ust. 2 ustawy o NSA uwzględnił skargę w całości. Mianowicie skargą zaskarżone zostało postanowienie Dyrektora Izby Celnej Nr (...) z dnia (...) tymczasem postanowieniem Dyrektora Izby Celnej z dnia (...) uchylono postanowienie Nr (...) z dnia (...) Powyższa niezgodność sprawiła, że nie można było przyjąć, aby nastąpiło uwzględnienie skargi, skoro uchylono inne postanowienie niż to zaskarżone. Data wydania przez organ administracji aktu (postanowienia) jest tak ważnym składnikiem identyfikującym dany akt, że nie może być w tym zakresie żadnych wątpliwości. Skoro do dnia rozprawy nie nastąpiło sprostowanie postanowienia z dnia (...) to należało uznać, ze w dalszym ciągu w obrocie prawnym istnieje postanowienie z dnia (...) będące przedmiotem skargi. Sąd dokonując na podstawie art. 1 §2 ustawy z 25.07.2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) kontroli w zakresie zgodności zaskarżonego postanowienia z obowiązującym prawem stwierdził, że organ odwoławczy podjął rozstrzygnięcie z naruszeniem przepisów prawa materialnego i proceduralnego. W szczególności nieuprawniona jest ocena organu odwoławczego, że zaistniały podstawy do umorzenia przez organ I instancji postępowania dyscyplinarnego z powodu przedawnienia. Zgodnie z art. 68 ustawy z dnia 24.07.1999r. o Służbie Celnej warunkiem stwierdzenia upływu terminu przedawnienia było w pierwszej kolejności ustalenie czy w rozpatrywanej sprawie nastąpiło naruszenie obowiązków służbowych przez funkcjonariusza celnego Z.S.. Wyjaśniając to zagadnienie organ I instancji miał obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, w tym materiał stanowiący podstawę wydanego przez Prokuratora Prokuratury Okręgowej w B. postanowienia o umorzeniu śledztwa przeciwko Z.S. podejrzanemu o to, że w dniu 26 maja 1998r. w B. działając w warunkach jednego czynu zabronionego, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru jako funkcjonariusz publiczny Posterunku Celnego w B., będąc uprawnionym do wystawienia dokumentów odpraw celnych pojazdów poświadczył w nich nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie w ten sposób, że wpisał w nich jako uczestniczącą w czynnościach K.W. podczas gdy w/w nie uczestniczyła w odprawie zakupionego pojazdu, to jest o czyn z art. 271 §l kk w związku z art. 12 kk z powodu braku ustawowych znamion czynu zabronionego. Z uzasadnienia organu I instancji nie wynika, aby istotne okoliczności sprawy wyjaśniono w sposób pozwalający na uznanie, że skarżący nie dopełniając obowiązku służbowego przyzwolił na wprowadzenie do obrotu prawnego sfałszowanych dokumentów. W szczególności z uzasadnienia nie wynika na jakich dowodach oparł się organ, przyjmując za udowodniony fakt naruszenia określonych obowiązków służbowych przez Z.S.. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że postępowanie poprzedzające wydanie postanowienia przez organ I instancji przeprowadzone zostało z naruszeniem art. 7, 77 i 80 kpa. Wadliwości tych nie dostrzegł i nie naprawił organ odwoławczy, przyjmując dowolnie, że na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego można było stwierdzić, że zaistniał czyn zabroniony oraz naruszenie obowiązków służbowych. W konsekwencji błędnie organ odwoławczy uznał, że spełnione zostały przesłanki do umorzenia postępowania dyscyplinarnego z powodu przedawnienia. Podzielić natomiast należy ocenę tego organu, że w okolicznościach konkretnej sprawy nie zawieszenie przez organ postępowania w związku z przebywaniem przez skarżącego na zwolnieniu lekarskim nie było uchybieniem mającym wpływ na wynik sprawy. Wbrew twierdzeniom skarżącego sam fakt korzystania przez niego ze zwolnienia lekarskiego w oznaczonym okresie nie oznaczał automatycznie, że nie miał on możliwości złożenia wyjaśnień. Okoliczność ta musiałaby zostać odrębnie wykazana, co w sprawie nie nastąpiło. Ze względów wyżej przedstawionych orzeczono jak w sentencji, zgodnie z art. 145 § l pkt 1 c oraz art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.