SA/Bd 2591/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska - Wasilewicz Asesor sądowy Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Joanna Szklarska po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi M. G. na decyzję Izby Skarbowej w B. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług oddala skargę SA/Bd 2591/03 UZASADNIENIE Pismem złożonym w Pierwszym Urzędzie Skarbowym w T. w dniu 17 marca 2003 r. M. G. wniosła o umorzenie istniejącego na jej koncie zadłużenia z tytułu zaległych podatków lub scedowania ich na męża. Uzasadniając swój wniosek wnioskodawczyni podała, że jej mąż w lutym 1994 r. rozpoczął działalność gospodarczą rejestrując firmę na jej nazwisko. Oprócz ustanowienie swojego męża pełnomocnikiem dla potrzeb tej działalności wnioskodawczyni nie podejmowała żadnych czynności związanych z prowadzeniem firmy. W czerwcu 2001 r. zażądała od męża zakończenia działalności gospodarczej, lecz ten, pomimo iż zgodziła się na przeprowadzenie proponowanej przez niego małżeńskiej rozdzielności majątkowej, odmówił. Dopiero w grudniu 2002 r., po wyprowadzeniu się męża uzyskała wiedzę o stanie firmy i jej długach. Wnioskodawczyni podała też, że od 1988 r. leczy się w Wojewódzkim Ośrodku Leczenia Psychiatrycznego. Decyzją nr [...] z dnia [...] Pierwszy Urząd Skarbowy w T. odmówił umorzenia ulgi w postaci umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za styczeń, kwiecień, maj, czerwiec, sierpień 1998 r., grudzień 1999 r. czerwiec, grudzień 2000 r., styczeń, listopad, grudzień 2001 r. oraz styczeń, luty, marzec, sierpień, październik, grudzień 2002 r. w łącznej kwocie [...] zł. Rozstrzygnięcie to zostało podjęte w oparciu o ustalenie przez Urząd, iż M. G. pozostaje w związku małżeńskim z J. G. (od 4 czerwca 2001 r. w rozdzielności majątkowej), nie posiada nieruchomości jak też majątku ruchomego, nie posiada książeczek oszczędnościowych, lokat bankowych ani papierów wartościowych, a jej aktualnym źródłem utrzymania jest zasiłek dla bezrobotnych w wysokości [...] zł. Jednocześnie Urząd ustalił, że za okres od stycznia do listopada 2002 r. podatniczka uzyskała dochód w wysokości [...] zł. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego oraz mając na uwadze art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej Urząd ocenił sytuację finansową podatniczki jako trudną, jednakże uznał, że fakt iż działalnością gospodarczą zajmował się wyłącznie mąż nie jest przesłanką do umorzenia zaległości. Nie jest też taką przesłanką brak majątku lub dochodów wystarczających do zrealizowania zaległości podatkowej. Ponadto zaległości i odsetki dotyczą podatku pośredniego, który w przypadku poprawnego zachowania się podatnika byłby obojętny dla kosztów prowadzonej przez niego działalności. Odwołując się od tej decyzji podatniczka powtórzyła swoją wcześniejszą argumentację. Po rozpatrzenia odwołania decyzją nr [...] z dnia [...] Izba Skarbowa w B. utrzymała w mocy decyzję Pierwszego Urzędu Skarbowego. Uznając ustalenia faktyczne organu I instancji Izba dodatkowo stwierdziła, że podatniczka nie zamieszkuje obecnie z mężem, który wyprowadził się grudniu 2002 r. Zamieszkuje w mieszkaniu należącym do matki, razem z pełnoletnim synem prowadzącym oddzielne gospodarstwo domowe. Organ ustalił szczegółowe miesięczne wydatki gospodarstwa domowego podatniczki, a także w oparciu o zeznanie roczne PIT - 36 stwierdził, iż podatniczka za rok 2002 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej poniosła stratę w wysokości [...] zł. Dokonując tych ustaleń Izba podzieliła ocenę Urzędu Skarbowego, iż aktualna trudna sytuacja podatniczki wskazująca na istnienie jej niekwestionowanego ważnego interesu w przedmiocie umorzenia zaległości, nie przesądza jednoznacznie o udzieleniu tej ulgi, organy podatkowe mają bowiem obowiązek dokonywać oceny zachodzenia przesłanek do umorzenia także pod kątem interesu publicznego. Z tego punktu widzenia umorzenie zaległości podatkowych jest wyjątkiem od zasady powszechności i równości opodatkowania, wobec czego może być stosowane, jeżeli wystąpią zdarzenia i okoliczności nadzwyczajne. Izba nie uznała za taką okoliczność faktu powierzenia prowadzenia firmy "M." mężowi podatniczki, ona bowiem sama dokonała wyboru tego pełnomocnika. Nadużycia jakich się dopuścił nie mogą stanowić podstawy umorzenia należnego podatku. Skarb Państwa nie może także ponosić konsekwencji braku zainteresowania podatniczki sytuacją prowadzonej firmy i jej kondycją finansową. Niepowodzenie finansowe działalności gospodarczej nie może według Izby stanowić podstawy stosowania wyjątkowej instytucji przewidzianej w art. 67 Ordynacji podatkowej. Izby zwróciła uwagę, że zgodnie z art. 29 § 1 Ordynacji podatkowej mąż podatniczki ponosi solidarną z nią odpowiedzialność za zaległości powstałe przed wyłączeniem w dniu 4 czerwca 2001 r. wspólności majątkowej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. G. wnosząc o uchylenie decyzji Izby Skarbowej w B. powtórzyła argumentację przedstawianą w toku postępowania administracyjnego dodatkowo nadmieniając, że w interesie publicznym byłby umorzenie jej zaległości podatkowych, przez co zwiększyłyby się jej możliwości zarobkowe, dzięki czemu mogłaby sama rozpocząć działalność gospodarczą, zasilając z niej podatkami Skarb Państwa. W treści uzasadnienia zawarła wniosek o dochodzenie należności od bezpośredniego sprawcy zadłużenia, czyli od męża – J. G. W odpowiedzi na skargę, podtrzymując swoje stanowisko, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Zwrócił ponadto uwagę, że kwestia odpowiedzialności za zaległości podatkowe męża podatniczki mogłaby być rozpatrywana na etapie postępowania egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż skarżona decyzja nie narusza prawa. Stosownie do art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe (lub odsetki za zwłokę) w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Przepis ten ma charakter "uznania administracyjnego" a to oznacza, że ocena, czy w konkretnym przypadku zachodzą wymienione wyjątkowe okoliczności została pozostawiona organowi podatkowemu (wyroki NSA z dnia 14 lutego 1992 r. SA/Kr 1762/91 POP 1995/1/4 i z dnia 25 czerwca 1997 r. III SA 190/96). Decyzje te podlegają ograniczonej kontroli sądowej. Kontroli nie podlega samo uznanie administracyjne, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, i czy ocena tego materiału nie przekracza granic swobodnej jego oceny. Jak wskazał NSA np. w wyrokach z dnia 19 września 2001 r. I SA/Gd 197/99, z dnia 8 kwietnia 1998 r. I SA/Ka 1494/96 czy z dnia 28 stycznia 1998 I SA/Wr 2028/96, nawet niesporne wystąpienie okoliczności gospodarczo lub społecznie uzasadnionych oraz przypadków zagrożenia bytu podatnika nie obliguje organu podatkowego do zastosowania ulg podatkowych (a więc także takich decyzji jak umorzenie zaległości podatkowej). W przedmiotowej sprawie organy podatkowe w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy dotyczący sytuacji majątkowej i osobistej skarżącej. Nie można też zarzucić, by podjęte rozstrzygnięcie zostało wydane w oderwaniu od ustalonego stanu faktycznego lub w sposób dowolnie oceniający materiał dowodowy tzn. z przekroczeniem granic swobodnej oceny. Mieści się w granicach swobodnej oceny stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, że nieświadomość i niewiedza podatniczki o istniejącym zadłużeniu nie mogły być podstawą umorzenia zaległości. Tak samo bowiem jak ryzyko niepowodzenia jest okolicznością zwykle towarzyszącą działalności gospodarczej, tak samo nie jest nadzwyczajnym zdarzeniem ponoszenie ryzyka związanego z wyborem niewłaściwego pełnomocnika w celu prowadzenia tejże działalności. Podnoszony w skardze argument, iż w interesie publicznym byłoby umorzenie skarżącej zaległości podatkowych, przez co zwiększyłyby się jej możliwości zarobkowe i tym samym mogłaby ona rozpocząć działalność gospodarczą zasilając z niej podatkami Skarb Państwa, nie był podnoszony w trakcie postępowania administracyjnego. W zgromadzonym w toku tegoż postępowania materiale dowodowym nie można dopatrzeć się dowodów z których by wynikało, jakie możliwości zarobkowe strona by uzyskała w wyniku umorzenia podatku. Podniesienie tego argumentu należy więc uznać za spóźnione, bo to nie na organie podatkowym, a na podatniku spoczywa ciężar wykazania wszystkich okoliczności faktycznych przemawiających za koniecznością umorzenia zobowiązania podatkowego (tak NSA w wyroku z dnia 23 października 2002 r. sygn. akt III SA 987/2001, nie publikowane, teza cytowana w A. Bartosiewicz, R. Kubacki "Leksykon ordynacji podatkowej 2004" Oficyna Wydawnicza UNIMEX, Wrocław 2004, str. 215). Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) Sąd orzekł jak w wyroku.