I SA/Gd 10/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Kraus po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. K. na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2021 r., nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w przedmiocie wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku o stwierdzenie wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa postanawia: odrzucić skargę. M. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej jako "SKO" lub "organ") z dnia [...] 2021 r., nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], w przedmiocie wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku o stwierdzenie wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia [...] 2022 r. M. K. został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez podanie numeru PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numeru PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku, a także przez podpisanie skargi z dnia [...] 2021 r., w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie zostało skutecznie doręczone M. K. w dniu [...] 2022 r. W piśmie z dnia [...] 2022 r. (data stempla pocztowego) M. K. wskazał numer PESEL swój oraz W. K., załączając jednostronne, podpisane pismo zatytułowane jako "zawiadomienie w sprawie upoważnienia" z dnia [...] 2021 r. W wykonaniu zarządzenia Sędziego z dnia [...] 2022 r. M. K. został wezwany do wyjaśnienia, czy składa skargę w imieniu własnym, czy też w imieniu W. K., w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem uznania, że składa skargę osobiście, a w przypadku wskazania, że skarga została złożona w imieniu W. K. – przedłożenia pełnomocnictwa procesowego lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu W. K. przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W dniu [...] 2022 r. (data stempla pocztowego) M. K. złożył pismo, w którym wskazał, że składa skargę w imieniu W. K. (dalej jako "Skarżąca") oraz przedłożył pełnomocnictwo procesowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Na wstępie wskazać należy, że merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalność administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty. Zaskarżenie aktu lub czynności niewymienionych w powyższym katalogu oznacza, iż sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego, a tym samym zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. skarga podlega odrzuceniu. Powyżej wskazana regulacja, stanowiąc określenie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych, łączy się z przepisami art. 175 ust 1 i art. 177 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483). Pierwsza z owych norm stanowi, iż wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe, druga zaś wskazuje, iż sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów. Analiza powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, że ustawodawca ustanowił generalne domniemanie właściwości sądownictwa powszechnego w rozstrzyganiu wszelkich spraw z zakresu wymiaru sprawiedliwości. Wyjątkiem przełamującym ową regułę są sprawy, które ustawowo zastrzeżone zostały do właściwości innych sądów, w tym sądownictwa administracyjnego. Właściwość sądów administracyjnych obejmuje m.in. skargi na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z pewnymi wyjątkami określonymi w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. O akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do konkretnego podmiotu i dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, a samo uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 3; uchwała 7 sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07; wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA"). Przez pojęcie aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, które mogą podlegać kognicji sądów administracyjnych, należy rozumieć także działania materialno-techniczne, czynności, które są działaniami faktycznymi, określane w doktrynie jako tzw. czynności materialno-techniczne, wywołujące określone skutki drogą faktów. Działania te mogą mieć również charakter władczy, z tym że nie są to rozstrzygnięcia władcze, gdyż wówczas mamy do czynienia z decyzją administracyjną (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 8 września 2003 r., sygn. akt OPS 2/03; CBOSA). W tym stanie prawnym przedmiotem skargi kierowanej do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. mogą być więc akty lub czynności, które: 1) w rozumieniu przepisów prawa materialnego i procesowego nie są decyzją lub postanowieniem; 2) mają charakter indywidualny, co wynika z określenia ich przedmiotu, a mianowicie uprawnień lub obowiązków, których dotyczą; 3) podejmowane są na podstawie przepisów prawa, które nie wymagają ich autorytatywnej konkretyzacji, a jedynie potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów powszechnie obowiązującego prawa, co oznacza również, że stanowią one przejaw wiedzy organu wykonującego administrację publiczną; 4) są podejmowane w zakresie administracji publicznej, charakteryzując się, między innymi, jednostronnością działania; 5) są podejmowane przez podmiot wykonujący administrację publiczną (por. B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych, art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ZNSA 2006 nr 2, s. 18 – 19; postanowienie NSA z dnia 5 stycznia 2022 r., sygn. akt I GSK 1672/21; CBOSA). Mając na uwadze powyższe Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdza, że zaskarżone pismo organu, wzywające do usunięcia braków formalnych wniosku o stwierdzenie wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, poprzez złożenie pełnomocnictwa do reprezentowania strony nie należy do aktów i czynności wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., w związku z czym nie przysługuje na nie skarga do sądu administracyjnego. Stwierdzić należy, że zakwestionowane pismo nie stanowi żadnej z wymienionych w art. 3 p.p.s.a. prawnych form działania administracji publicznej, która podlegałaby kontroli sądowoadministracyjnej. W szczególności nie jest ono decyzją administracyjną, czy też aktem lub czynnością, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., zatem nie podlega właściwości sądów administracyjnych. Tym samym, zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., skarga podlega odrzuceniu. Jednocześnie Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę również wówczas, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Zgodnie z art. 46 § 1 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać: 1) oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; 2) oznaczenie rodzaju pisma; 3) osnowę wniosku lub oświadczenia; 4) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika; 5) wymienienie załączników. Jak stanowi art. 35 § 1 p.p.s.a., pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Zgodnie z art. 37 § 1 zd. 1 p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Wyżej wymienione elementy pisma stanowią wymogi formalne skargi w postępowaniu sądowym, których brak podlega uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. Stosownie do treści art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie braków formalnych obliguje sąd do odrzucenia wniesionej skargi na podstawie przytoczonego wyżej art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Nieuzupełnienie braków formalnych skargi na wezwanie przewodniczącego wydziału sądu administracyjnego, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, jest obwarowane rygorem odrzucenia skargi, który dochodzi do skutku jeżeli strona nie zastosowała się do doręczonego jej wezwania. Jak wynika z akt sprawy, pełnomocnik Skarżącej został wezwany do wyjaśnienia, czy składa skargę w imieniu własnym, czy też w imieniu Skarżącej, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem uznania, że składa skargę osobiście, a w przypadku wskazania, że skarga została złożona w imieniu Skarżącej – do przedłożenia pełnomocnictwa procesowego lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu Skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została skutecznie doręczona pełnomocnikowi Skarżącej w dniu [...] 2022 r. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik Skarżącej w dniu [...] 2022 r. (data stempla pocztowego), a więc w zakreślonym terminie, złożył pismo, w którym wskazał, że składa skargę w imieniu Skarżącej. Do ww. pisma pełnomocnik Skarżącej załączył pełnomocnictwo, jednakże nie jest to pełnomocnictwo do działania w imieniu Skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi – w jego treści brak wskazania, by pełnomocnik Skarżącej został umocowany do jej reprezentowana przed tymi sądami. Ponadto, ww. dokument jest kserokopią, którą pełnomocnik Skarżącej, będący jej synem, poświadczył za zgodność osobiście. Jak tymczasem wynika z art. 37 § 1 zd. 2 p.p.s.a., adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Uprawnienie takie nie przysługuje pełnomocnikowi, będącemu jedynie zstępnym strony. Z akt niniejszej sprawy nie wynika przy tym, by syn strony skarżącej był jednocześnie pełnomocnikiem profesjonalnym, który mógłby zgodnie z art. 37 § 1 zd. 2 p.p.s.a. sam uwierzytelnić odpis udzielonego mu pełnomocnictwa. Z uwagi na powyższe Sąd stwierdził, że w zakreślonym terminie do przedłożenia pełnomocnictwa procesowego lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu Skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, który upływał dnia [...] 2022 r., pełnomocnik Skarżącej nie uzupełnił ww. braku formalnego. Tym samym ziściła się przesłanka do odrzucenia wniesionej w niniejszej sprawie skargi również na postawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz § 3 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.