I SA/Gd 1000/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" na postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 26 lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie zakończenia postępowania kontrolnego postanawia przywrócić termin do wniesienia skargi. Pismem z dnia 25 lipca 2014 r. "A" w G., działająca przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 26 lipca 2006 r. w sprawie zakończenia postępowania kontrolnego w części obejmującej kontrolę prawidłowości rozliczeń z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 1999 r. oraz z tytułu podatku od towarów i usług za okres od stycznia 1999 r. do listopada 2000 r. W skardze zawarto wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że nie wniosła skargi na ww. postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej bez swojej winy, co w świetle art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", uzasadnia wniosek o przywrócenie terminu. Zdaniem skarżącej, brak jej winy w uchybieniu terminu potwierdza szereg okoliczności. Skarżąca wskazała, iż pouczenie zawarte w postanowieniu było nieprawidłowe, bowiem zawierało wyłącznie informację o braku możliwości wniesienia zażalenia i stosując się do tego pouczenia nie wniosła zażalenia ani nie zaskarżyła postanowienia do sądu administracyjnego. Dalej skarżąca wskazała, że z decyzji Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia 21 czerwca 2010 r. dowiedziała się, że do przedmiotowego postanowienia stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, dotyczące decyzji, a nie postanowień. Powyższe znalazło potwierdzenie w orzeczeniach w przedmiocie skargi na ww. decyzję. W tym zakresie wskazała na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2012 r. sygn. akt I FSK 1098/11. Skarżąca podała, że stosując się do interpretacji zawartej w ww. wyroku, wniosła odwołanie od postanowienia. Odwołanie uznano za niedopuszczalne, a orzeczenie organu zaskarżyła do sądu administracyjnego. W wyroku z dnia 22 maja 2014 r. sygn. akt II FSK 1993/13 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że na postanowienie wydane w trybie art. 24 ust.1 pkt 3 ustawy z 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 65 ze zm.) przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W związku z powyższym skarżąca stwierdziła, że otrzymane przez nią pouczenia w postanowieniu, decyzji Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia 21 czerwca 2010 r. oraz wynikające z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2012 r. w świetle orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2014 r. należy uznać za wprowadzające ją w błąd i powiększające niepewność co do dostępnych gwarancji proceduralnych. Skarżąca wskazała, iż z chwilą otrzymania pisemnego uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2014 r., tj. w dniu 18 lipca 2014 r., uzyskała wiadomość o dostępnej drodze do zaskarżenia postanowienia, wskazanej odmiennie niż w pozostałych rozstrzygnięciach, czyli w tym dniu ustała przyczyna uchybienia terminu i tym samym, w jej ocenie, wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Skarżąca podkreśliła, że mylne pouczenie o środkach zaskarżenia stanowi okoliczność, jaka uprawdopodabnia brak jej winy w niezachowaniu terminu do wniesienia takiego środka, co potwierdza stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2004 r. sygn. akt III SA 1983/03. Końcowo, skarżąca dodała, że próby zastosowania się do udzielanych jej błędnych pouczeń trwały niemal 8 lat, zatem uznać należy, że nie tylko nie zachowała terminu do wniesienia skargi bez swojej winy, ale również zachodzi wyjątkowy przypadek, o którym mowa w art. 87 § 5 p.p.s.a. Postanowieniem z dnia 4 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1000/14 odrzucił wniosek "A" o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 26 lipca 2006 r., wskazując, że po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych, a taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Strona skarżąca wniosła zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, akcentując, że przez kilka lat otrzymywała sprzeczne informacje i pouczenia od organów i sądów administracyjnych, co potwierdza, że w sprawie wystąpiły okoliczności nadzwyczajne, które przemawiają za przywróceniem terminu do wniesienia skargi, po upływie roku od uchybionego terminu. Postanowieniem z dnia 25 lutego 2015 r. sygn. akt II FZ 1871/14 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. W motywach tego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka z art. 87 § 5 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można obciążać strony skarżącej negatywnymi skutkami błędnego pouczenia. Ponadto nie można skarżącej przypisać zaniedbań, ponieważ ze stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżąca podjęła szereg kroków w celu podważenia postanowienia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 26 lipca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie wymaga wskazania, że niniejsza sprawa była przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyniku złożonego przez skarżącą zażalenia postanowieniem z dnia 25 lutego 2015 r. sygn. akt II FZ 1871/14 uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 września 2014 r., odrzucające wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. W myśl art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Jak stanowi art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zatem Sąd ponownie rozpatrując wniosek strony skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 26 lipca 2006 r. związany został stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego sformułowanym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 25 lutego 2015 r., sygn. akt II FZ 1871/14. Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdza, że wniosek strony skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 26 lipca 2006 r. zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jak stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. We wniosku tym strona zobowiązana jest do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, w myśl art. 87 § 2 p.p.s.a. Stosownie do treści art. 87 § 3 p.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Zgodnie zaś z art. 87 § 5 p.p.s.a. po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. Z zestawienia wymienionych przepisów wynika, że brak winy w uchybieniu terminu – nawet oczywisty – nie uzasadnia jego przywrócenia, jeżeli minął rok od upływu tego terminu, o ile rozpoznawany przypadek nie ma charakteru wyjątkowego. Tym samym ustawodawca ochrania utrwalony na skutek upływu czasu stan, powstały w wyniku uchybienia terminu do podjęcia czynności procesowej, zastrzegając, że powrót do sytuacji sprzed upływu tego okresu jest możliwy tylko w przypadku wyjątkowym. Ustawodawca nie określa przy tym ani nie egzemplifikuje pojęcia "przypadek wyjątkowy". W orzecznictwie sadowoadministracyjnym przyjmuje się, że należy przez to rozumieć tylko sytuacje nadzwyczajne (np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 listopada 2014 r., sygn. akt II GZ 752/14) lub wynikające z działania siły wyższej (np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2014 r., sygn. akt I FSK 345/14). Ponadto jako że granice tego pojęcia nie są wyraźne i ma ono charakter otwarty, należy je każdorazowo odnosić do konkretnych stanów faktycznych. W rozpoznawanej sprawie skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wskazała, że w jej ocenie wystąpił wyjątkowy przypadek, który uzasadnia przywrócenie terminu po upływie roku od jego uchybienia. Otóż, na tak długi okres na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, miały wpływ kontrowersje dotyczące zaskarżalności postanowienia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 26 lipca 2006 r. do sądu administracyjnego i toczące się w tym zakresie postępowania przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym. Skarżąca podała, że w wyroku z dnia 22 maja 2014 r. sygn. akt II FSK 1993/13 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że na postanowienie wydane w trybie art. 24 ust.1 pkt 3 ustawy z 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 65 ze zm.) przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W związku z powyższym skarżąca stwierdziła, że otrzymane przez nią pouczenia w postanowieniu, decyzji Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia 21 czerwca 2010 r. oraz wynikające z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2012 r. w świetle orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2014 r. należy uznać za wprowadzające ją w błąd i powiększające niepewność co do dostępnych gwarancji proceduralnych. Biorąc pod uwagę wskazane powyżej okoliczności, w ocenie Sądu, skarżąca wykazała, że w sprawie została spełniona przesłanka wyrażona w art. 87 § 5 p.p.s.a Skoro więc w sprawie wystąpił przypadek wyjątkowy, o którym mowa w art.87 § 5 p.p.s.a., to wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi należy rozpoznać merytorycznie. Zdaniem Sądu, zostały spełnione wszystkie przesłanki przywrócenia terminu, o których mowa w art. 87 p.p.s.a. Skarżąca bowiem z chwilą otrzymania pisemnego uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2014 r., tj. w dniu 18 lipca 2014 r., uzyskała wiadomość o dostępnej drodze do zaskarżenia postanowienia i w tym dniu ustała przyczyna uchybienia terminu i tym samym wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Ponadto nie budzi wątpliwości, że we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi skarżąca uprawdopodobniła okoliczności, wskazujące na brak winy, a jednocześnie dopełniła czynności, dla której zakreślony był termin, tj. wniosła skargę. Sąd podkreśla, że wywody Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 22 maja 2014 r. sygn. akt II FSK 1993/13 doskonale obrazują skalę wątpliwości co do zaskarżalności postanowienia z dnia 26 lipca 2006 r. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że do postanowień wydanych na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 3 u.k.s. stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej. Ponadto w przepisie tym wskazano, jako przyczynę zakończenia postępowania kontrolnego, przedawnienie zobowiązania podatkowego. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że sama forma orzeczenia (postanowienie zamiast decyzji) nie zmienia istoty zawartego w nim rozstrzygnięcia – zakończenia kontroli z uwagi na jej bezprzedmiotowość. Dalej Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że Ordynacja podatkowa dopuszcza złożenie zażalenia na postanowienie wyłącznie wówczas, gdy ustawa tak stanowi. Skoro ustawa w tym względzie milczy, zażalenie na wspomniane postanowienie nie przysługuje. Niemniej jednak nie oznacza to, że podatnik zostaje pozbawiony ochrony prawnej. Na postanowienie to bowiem służy skarga do sądu administracyjnego, ponieważ mieści się ono w katalogu postanowień wymienionych w art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. W świetle powyższego stwierdzić należy, że immanentnym elementem postanowienia jest pouczenie o prawie do wniesienia zażalenia lub skargi do sądu administracyjnego. W związku z tym nie można obciążać strony skarżącej negatywnymi skutkami błędnego pouczenia. Tym bardziej nie można przypisywać jej zaniedbań, ponieważ skarżąca podjęła szereg kroków w celu podważenia postanowienia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 26 lipca 2006 r. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 5 p.p.s.a, postanowił jak w sentencji.