I SA/Gd 1005/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia podatku rolnego za 2010 r. oraz I II raty łącznego zobowiązania pieniężnego za 2011 r. postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na formularzu PPF w dniu 16 maja 2015 r. (data stempla pocztowego), skarżący W. K. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Podkreślić przy tym należy, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. W konsekwencji bierność wnioskodawcy skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych i traktować ją należy jako niewykazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że nie posiada żadnego majątku (gospodarstwo rolne oraz maszyny rolnicze utracił na skutek egzekucji komorniczej), nie uzyskuje żadnego dochodu, prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. W tym miejscu wskazać należy, iż z treści wniosków o przyznanie prawa pomocy składanych przez skarżącego oraz jego żonę i syna w sprawach, toczących się przed tut. Sądem, wynika, iż skarżący posiada gospodarstwo rolne, pozostaje w związku małżeńskim oraz zamieszkuje wspólnie z żoną, która osiąga dochody z emerytury i synem, który dodatkowo pod tym samym adresem prowadzi działalność gospodarczą. W związku z powyższym referendarz sądowy uznał oświadczenie skarżącego za niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i rodzinnego oraz możliwości płatniczych i zarządzeniem z dnia 26 maja 2015 r., wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni: 1/ odpisów wszystkich zeznań podatkowych złożonych przez małżonków za rok 2014 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), bądź stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego w przedmiocie wysokości wszystkich dochodów osiągniętych przez nich za ten rok; 2/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych (rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię (wpłaty, wypłaty, przelewy) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; a w przypadku ich nieposiadania – złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; 3/ oświadczenia małżonki w przedmiocie jej majątku, w szczególności posiadanych przez nią nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, wysokości zasobów pieniężnych (oszczędności i papierów wartościowych), pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości) oraz wskazania wysokości wypłacanej emerytury z uwzględnieniem dokonywanych potrąceń egzekucyjnych (w kwocie netto); 4/ w związku z zadeklarowanym brakiem dochodów i zasobów finansowych – jasnego wskazania, z jakich środków skarżący ponosi konieczne koszty swojego utrzymania (jak chociażby wyżywienie, opłaty za media); 5/ w związku z zamieszkiwaniem przez skarżącego pod wspólnym adresem z żoną H. K. oraz synem M. K. wskazania, czy partycypuje on w kosztach związanych z eksploatacją nieruchomości (opłatach za energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, inne), a jeśli tak – w jakiej wysokości miesięcznie, przy czym kwota wydatków z tego tytułu winna zostać udokumentowana; 6/ oświadczenia, czy skarżący lub jego żona otrzymują (jeśli tak to w jakiej wysokości) pomoc finansową lub rzeczową od rodziny lub innych osób prywatnych; jeżeli tak – wskazania wysokości, rodzaju i częstotliwości udzielanej pomocy wraz z dowodami potwierdzającymi tę okoliczność (oświadczenie osoby udzielającej pomocy); 7/ oświadczenia, czy skarżący lub jego żona w okresie ostatnich trzech miesięcy występowali o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej i otrzymali jakiekolwiek świadczenia z tego tytułu; w przypadku odpowiedzi twierdzącej wnioskodawca winien przedłożyć kopie dokumentów potwierdzających charakter tej pomocy oraz jej wysokość; 8/ oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); 9/ dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia skarżącego wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków i innych podmiotów; 10/ dowodów dotyczących egzekucji aktualnie prowadzonej na majątku skarżącego. Poinformowano też skarżącego, że niezastosowanie się do treści wezwania może skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy, jak również wskazano, że nie jest on zobowiązany do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej małżonki tylko w sytuacji, gdy został orzeczony rozwód lub separacja, a wnioskodawca przedłoży stosowne orzeczenie sądu w tym zakresie. Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 18 czerwca 2015 r. (dowód: potwierdzenie odbioru – k. 251). Skarżący żadnego z wymaganych dokumentów nie przedłożył. W sprzeciwie wniesionym od zarządzenia referendarza sądowego z dnia 26 maja 2015 r., którym pozostawiono bez rozpoznania wniosek skarżącego z dnia 7 kwietnia 2015 r., skarżący wyjaśnił jedynie, że od 1998 r. pomiędzy małżonkami istnieje ustrój rozdzielności majątkowej i z tego powodu każde z nich prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, nie składał zeznań podatkowych, gdyż nie osiąga żadnych dochodów, jego majątek został w całości zajęty przez komornika sądowego. W ocenie referendarza sądowego złożone przez skarżącego dodatkowe oświadczenia nie spełniają wymogów nałożonych na skarżącego zarządzeniem z dnia 26 maja 2015 r. W wezwaniu bowiem jasno wskazano, jakie okoliczności wymagają jedynie złożenia oświadczenia, a jakie dokumentów źródłowych. Z tych też przyczyn sytuacja finansowa, a także rodzinna skarżącego nadal pozostaje niejasna. Skarżący konsekwentnie utrzymuje, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, a jednocześnie nie wskazał żadnych źródeł swojego utrzymania. Co więcej, wprost podał, że nie osiąga dochodów, nie posiada oszczędności i żadnych składników majątku, a mimo to utrzymuje się sam. Z jakich środków więc skarżący finansuje zakup żywności, opłaca rachunki związane z eksploatacją zajmowanego domu i choćby zakup środków czystości, skarżący już nie wyjaśnił. Rozpoznając przedmiotowy wniosek referendarz sądowy wziął także pod uwagę okoliczność, że składane przez skarżącego w wielu innych sprawach toczących się przed tut. Sądem wnioski o przyznanie prawa pomocy zostały rozpoznane odmownie z uwagi na niewykonanie, bądź też nieprawidłowe wykonanie przez skarżącego wezwań, a w konsekwencji niemożność dokonania oceny jego sytuacji majątkowej. Skarżący każdorazowo uniemożliwiał referendarzowi sądowemu (sądowi) weryfikację podawanych we wnioskach danych. W niniejszej sprawie zachował się w sposób tożsamy. Referendarz sądowy zwraca uwagę na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2014 r. wydane w sprawie II FZ 1157/14, którym oddalono zażalenie skarżącego na postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 19 marca 2014 r., którym Sąd odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie. W jego uzasadnieniu NSA stwierdził, że skoro skarżący uchylił się od obowiązku przedstawienia dokumentów źródłowych przedstawiających jego sytuacje finansową, to Sąd nie mógł rozstrzygnąć sprawy inaczej niż odmówić przyznania prawa pomocy. Podkreślił, że w takiej sytuacji przyznanie tego prawa naruszałoby nie tylko przepisy p.p.s.a., ale również art. 84 Konstytucji RP, ponieważ stanowiłoby nieuzasadnione odstąpienie od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. W tym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że skarżący – pomimo że było mu znane stanowisko Sądu I i II instancji – po raz kolejny uchylił się od przedstawienia żądanych dokumentów. Zaniechanie skarżącego w tym zakresie stanowi zaś przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych we wniosku i przyznanie mu prawa pomocy. Z tych względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.