I SA/Gd 1018/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Claudia Kozłowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 listopada 2015 r. sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 23 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dnia 26 listopada 2012 r. A.P. złożyła do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR wniosek o przyznanie płatności na rok 2012 w przypadku śmierci rolnika, do którego strona załączyła oświadczenia współspadkobierców oraz odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy, L.P. zmarłego dnia 13 listopada 2012 r. Dnia 27 listopada 2012 r. do siedziby organu wpłynął, złożony tego samego dnia w Sądzie Rejonowym, wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po L.P. Dnia 3 lipca 2013 r. A.P. złożyła oświadczenie, iż prawomocne postanowienie sądu o nabyciu spadku zostało jej przysłane pocztą, którą odebrała ona w dniu 21 czerwca 2013 r. Wraz z oświadczeniem strona złożyła prawomocne od dnia 7 czerwca 2013 r. postanowienie sądu wraz z kopertą nadawczą potwierdzającą nadanie przez Sąd Rejonowy przesyłki w placówce pocztowej dnia 18 czerwca 2013 r. Pismem 25 listopada 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał A.P. do złożenia wyjaśnień w postaci doprecyzowania żądań w związku ze złożonym oświadczeniem. Wezwanie doręczono dnia 26 listopada 2013 r. Dnia 2 grudnia 2013 r. A.P. zwróciła się z prośbą o przywrócenie terminu do złożenia prawomocnego orzeczenia sądu o nabyciu spadku, wskazując, że tak jak napisała w oświadczeniu z dnia 3 lipca 2013 r. postanowienie sądu dostarczone zostało pocztą w dniu 21 czerwca 2013 r., a odebrane zostało przez jej siostrę, J.P. Strona oświadczyła, iż jej w tym okresie nie było w domu, gdyż przebywała poza miejscem zamieszkania, u znajomych, a po powrocie niezwłocznie dostarczyła prawomocne postanowienie sądu do Biura Powiatowego. Postanowieniem z dnia 17 marca 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił stronie przywrócenie terminu do złożenia prawomocnego postanowienia sądu o nabyciu spadku po zmarłym L.P., w uzasadnieniu wskazując, że wnioskodawca nie przedstawił wyjaśnień wskazujących, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony. Strona złożyła w ustawowym terminie zażalenie na tak wydane postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie skarżącej terminu do złożenia przedmiotowego postanowienia sądu. Postanowieniem z dnia 30 października 2014 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił zaskarżone postanowienie w całości i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po uzupełnieniu materiału postanowieniem z dnia 7 stycznia 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił przywrócenia terminu do złożenia prawomocnego postanowienia sądu o nabyciu spadku po zmarłym L.P. w sprawie o przyznanie płatności w przypadku śmierci rolnika na rok 2012. W uzasadnieniu organ wskazał, iż strona spełniła trzy przesłanki wynikające z § 58 Kodeksu postępowania administracyjnego, jednak nie uprawdopodobniła ona, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. W ocenie organu pierwszej instancji kilkudniowa nieobecność poza miejscem zamieszkania nie może zostać uznana za przyczynę mogącą wpłynąć na przywrócenie terminu, strona bowiem mogła skorzystać z instytucji pełnomocnika. Dnia 16 stycznia 2015 r. A.P., złożyła zażalenie na postanowienie z dnia 7 stycznia 2015 r., wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do złożenia prawomocnego postanowienia sądu o nabyciu po zmarłym ojcu. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2015 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że organ pierwszej instancji poprawnie uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Nie zgodził się natomiast ze stwierdzeniem tegoż organu, że wniosek o przywrócenie terminu wniesiono 3 lipca 2013 r. wskazując, że prawidłowa data to 2 grudnia 2013 r. Dlatego też wniosek skarżącej powinien dodatkowo zostać uznany za spóźniony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca podnosząc zarzuty naruszenia tak art. 58 K.p.a., jak i art. 7, 9 i 78 K.p.a. wniosła o uchylenie wydanych postanowień. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 61 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r., poz. 308), utraciła moc ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164, z późn. zm.). Jednakże zgodnie z art. 60 ust. 2 ww. ustawy, do płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, wsparcia specjalnego, płatności do upraw roślin energetycznych oraz pomocy do plantacji trwałych w rozumieniu ustawy wymienionej w art. 61, a także do postępowań w sprawach dotyczących tych płatności, wsparcia lub pomocy; 1) wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, 2) zakończonych ostateczną decyzją wydaną na podstawie dotychczasowych przepisów, które zostały wznowione od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy - stosuje się przepisy dotychczasowe. Dnia 15 marca 2014 r. weszła w życie ustawa z dnia 24 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2014 r. poz. 240). Zgodnie z art. 2 ww. ustawy, do płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów i wsparcia specjalnego, w rozumieniu ustawy wymienionej w art. 1 oraz do postępowań w sprawach dotyczących tych płatności lub wsparcia: 1) wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, 2) zakończonych ostateczną decyzją wydaną na podstawie dotychczasowych przepisów, które zostały wznowione od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy - stosuje się przepisy dotychczasowe. W rezultacie do postępowania w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm. z 2012 r. poz. 1529) - zwanej w dalszej części uzasadnienia "ustawą" - wraz z przepisami wykonawczymi. Zgodnie z art. 22 ust. 5 ustawy w przypadku, o którym mowa w ust. 4 pkt 2 (tj w przypadku gdy nie zostało zakończone postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku), spadkobierca składa prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się tego postanowienia. Termin określony w art. 22 ust. 5 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest ustawowym terminem procesowym, do którego mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie 7 sędziów NSA W-wa z dnia 29 października 2012 r. II GPS 3/12) i podlega przywróceniu na zasadach określonych w art. 58 k.p.a. (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. I SA/Sz 673/13). Zgodnie z art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego w razie uchybienia terminu - w tym uchybienia terminu do wniesienia odwołania - należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1), prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Zatem zgodnie z art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego, przesłanki przywrócenia terminu, które muszą być spełnione łącznie, aby wiosek mógł zostać rozpatrzony pozytywnie to: - wniesienie prośby, - wniesienie wniosku o przywrócenie terminu w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, - uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy strony w uchybieniu terminu, - równoczesne ze złożeniem wniosku dokonanie czynności, której strona nie dokonała w terminie. W rezultacie, niespełnienie którejkolwiek z wymienionych przesłanek uniemożliwia organowi pozytywne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że wniosek skarżącej A.P. o przywrócenie terminu do złożenia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, o którym mowa w art. 22 ust. 5 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nie zasługuje na uwzględnienie z dwóch powodów. Po pierwsze - organ stwierdził, że wniosek skarżącej został wniesiony w dniu 2 grudnia 2013 r., tj. z przekroczeniem siedmiodniowego terminu od dnia ustania przyczyny uchybienia a także - po drugie - z powodu braku uprawdopodobnienia przez skarżącą, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy. Mając na uwadze zakres kognicji Sądu wynikający z art. 134 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że obie podstawy wskazane przez organ odwoławczy zostały wywiedzione na skutek błędnie ocenionego stanu faktycznego sprawy. Wobec tego, że powyższe uchybienie stanowi o naruszeniu zasad prowadzenia postępowania dowodowego i to w sposób wpływający na podjęte rozstrzygnięcie, Sąd uznał, że skarga jest zasadna. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na brak jakichkolwiek podstaw do uznania, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w dniu 2 grudnia 2013 r. Z akt sprawy bezspornie wynika, że skarżąca konsekwentnie wskazuje, że do złożenia przez nią wniosku, poprzez wyrażenie stosownej w tym zakresie woli, doszło 3 lipca 2013 r. Materiał dowodowy zebrany w niniejszej sprawie nie daje żadnych podstaw aby tę datę kwestionować. Sąd zwraca uwagę, że potwierdzają to nie tylko wyjaśnienia skarżącej, ale też treść złożonego przez nią także w tym dniu oświadczenia (k. 10 a.a.), w którym została wskazana data odbioru przesyłki sądowej z postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku. Cel złożenia takiego oświadczenia jest oczywisty i nie budzi wątpliwości Sądu, że dotyczył woli nadania biegu procedurze przywracającej termin. Należy przy tym ocenić jako całkowicie bezkrytyczne podejście do zebranego w sprawie materiału poprzez pominięcie, że organ dopiero po pięciu miesiącach bezczynności podjął czynności w sprawie wzywając skarżącą do doprecyzowania żądania w związku z oświadczeniem z 3 lipca 2013 r. Stąd też przyjęcie w zaskarżonym postanowieniu, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony dopiero w dniu 2 grudnia 2013 r. jest oczywiście błędny, nie uwzględnia bowiem okoliczności sprawy. Podobnie, zdaniem Sądu należy ocenić kolejną podstawę odmówienia skarżącej przywrócenia terminu. Przepis art. 58 k.p.a. wskazuje na konieczność uprawdopodobnienia przez osobę składającą wniosek, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Organ rozpatrując sprawę pominął istotne okoliczności potwierdzające zasadność wniosku skarżącej. Nie sposób bowiem nie dostrzec, że organ ocenił jej sytuację w odniesieniu do standardów postępowań oczekiwanych od osób dojrzałych, wykształconych, posiadających wiedzę i doświadczenie w rozwiązywaniu życiowych problemów. Tymczasem w niniejszej sprawie taki wzorzec starannego działania nie mógł mieć zastosowania. Okolicznością oczywistą było bowiem, że w momencie śmierci ojca, czy w dacie dokonywania czynności związanych z wnioskiem o płatności, skarżąca była osobą 18-19 letnią, jeszcze uczennicą, obarczoną obowiązkami wobec ciężko chorej matki i małoletniego rodzeństwa. Stres związany z taką sytuacją z pewnością wyjaśnia rozbieżności w informacjach skarżącej i w ocenie Sądu całkowicie je usprawiedliwia. Oczekiwanie organu od skarżącej zachowań wzorcowych mija się w niniejszej sprawie z faktycznymi okolicznościami. Ich pominięcie przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy stanowi naruszenie obowiązku określonego w art. 7, 9 i 77 k.p.a.. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał całkowitą rację skargi i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. DSz