I SA/Gd 1080/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Rischka po rozpoznaniu w dniu 28 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Z. o wstrzymanie wykonania postanowienia w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 12 maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, skarżąca wniosła o wstrzymanie jego wykonania poprzez wstrzymanie wykonania decyzji W uzasadnieniu wniosku wskazano, że uiszczenie kwoty podatku przez stronę spowoduje trudne do odwrócenia skutki, biorąc pod uwagę jej trudną sytuację materialną, która wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, stosownie do treści art. 61 § 3 tej samej ustawy, sąd może wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu lub czynności, będących przedmiotem zaskarżenia, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podnieść należy, że wstrzymaniu wykonania podlegają tylko takie akty, które nadają się do wykonania. Nie każdy zatem akt administracyjny kwalifikuje się do wykonania, a co za tym idzie nie każdy wymaga wykonania. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 lutego 2009 r. (sygn. akt II FSK 136/09) przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub przymusowy zaistnienia takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Wykonalność dotyczy zatem aktów zobowiązujących, które ustalają dla ich adresatów nakazy zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony. Cechy tej nie mają z kolei akty odmowne, jak również te z konstytutywnych aktów uprawniających, które nie wymagają żadnych działań ze strony uprawnionych podmiotów dla spowodowania określonego w nim stanu faktycznego lub prawnego (por. postanowienia NSA: z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK 2059/09; z dnia 3 września 2009 r., sygn. akt II OZ 740/09; z dnia 16 listopada 2005 r., sygn. akt II OZ 962/05). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że zaskarżone postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie ma cech wykonalności, gdyż nie nakazuje stronie wykonania obowiązku. Jest to rozstrzygniecie proceduralne i jako takie nie wywiera skutku w sferze wykonalności decyzji, od której odwołanie wniesiono z uchybieniem terminu. Nie powoduje ono powstania żadnych skutków w sferze interesu prawnego strony, nie nakłada na stronę skarżącą nowych praw lub obowiązków, które podlegałyby wykonaniu. Skoro zatem zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a., to nie może do niego mieć zastosowania instytucja wstrzymania wykonania aktu uregulowana w omówionym przepisie. Uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, sprowadzałoby się bowiem do zawieszenia mocy zaskarżonego aktu nie wywołującego skutków materialnoprawnych. Wyjaśnić również wypada, że przywołane unormowanie art. 61 § 3 zd. Trzecie P.p.s.a. rozszerza możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonych aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Kluczowe dla zakresu stosowania art. 61 § 3 ww. ustawy ma zatem znaczenie pojęcia "sprawy", w granicach której sąd może wstrzymać wykonanie aktu bądź czynności. W ocenie Sądu ustawodawca odsyła do sprawy w jej znaczeniu materialnoprawnym, której tożsamość wyznaczają elementy determinujące tożsamość skonkretyzowanego w decyzji administracyjnej stosunku prawnego, a więc identyczność podmiotów, identyczność przedmiotu tego stosunku oraz identyczność obu jego podstaw - prawnej i faktycznej. Tak szerokie rozumienie sprawy administracyjnej nie umożliwia wstrzymania wykonania rozstrzygnięcia wydanego w I instancji w sytuacji, gdy brak było merytorycznej kontroli dokonanej przez organ odwoławczy, a postępowanie przed tym organem zakończone zostało rozstrzygnięciem o charakterze procesowym - odmową przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Abstrahując od powyższego Sąd wskazuje ponadto, że uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania decyzji spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2004 roku, FZ 496/2004). To wnioskujący ma więc obowiązek dokładnego przytoczenia okoliczności, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Od uprawdopodobnienia niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody i negatywnych skutków zależy orzeczenie Sądu, które także musi dokładnie wskazywać przyczyny wstrzymania lub odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji lub aktu. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi zostać zatem w sposób dostateczny uzasadniony, tj. należy wskazać na okoliczności, z których wynikałoby, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie takiego wniosku powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jego twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej (tak: J. P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 188, również postanowienie NSA z 30 listopada 2004 r., GZ 120/04). W sytuacji gdy chodzi o decyzję rodzącą obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem podatnika, koniecznym jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. Tymczasem wniosek złożony w niniejszej sprawie nie zawiera w tym względzie dostatecznego uzasadnienia. Wnioskodawczyni nie wskazała żadnych okoliczności świadczących o tym, że wykonanie decyzji mogłoby spowodować wskazane wyżej następstwa. Do oceny zasadności wniosku konieczne jest dysponowanie aktualnymi danymi o stanie majątkowym wnioskodawczyni. Zweryfikowanie przez Sąd tego, czy wykonanie zaskarżonego aktu odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku wnioskodawczyni, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o jej sytuacji majątkowej, wysokości uzyskiwanych dochodów, posiadanych oszczędnościach, czy ponoszonych wydatkach. W aktach sprawy znajdują się co prawda szczątkowe dokumenty złożone w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, jednakże w ocenie Sądu z dokumentów tych nie wynika aby wykonanie ww. decyzji spowodować miało trudne do odwrócenia skutki czy niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na mocy art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a. a contario, orzekł jak w sentencji postanowienia.