I SA/Gd 1110/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Fabińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 marca 2015 r. sprawy ze skargi H. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w z dnia 2 kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku adwokatowi A. S. – T. wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie zawierającej podatek VAT 73,80 (siedemdziesiąt trzy 80/100) złotych. Decyzją z dnia 22 stycznia 2014 r. Burmistrz określił H.U. miesięczną opłatę za okres od lipca do grudnia 2013 r. w wysokości 37 zł, z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi. W uzasadnieniu wskazano, że strona nie złożyła deklaracji pomimo wystosowanego do niej wezwania. Wystąpiła zatem konieczność określenia opłaty z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi na podstawie art. 6o ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1399 ze zm.) – dalej w skrócie zwanej Ustawą. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji H.U. zarzucił, że wysokość opłaty została bezpodstawnie oparta na ustaleniu, że skarżący nie dokonuje selektywnej zbiórki odpadów oraz jednostronnym przyjęciu przez organ, jako podstawę wyliczonej opłaty, określonego poboru wody. W kwestii ustalenia ilości wody H.U. podał, że część zużywanej wody jest przeznaczona do celów ogrodowych, co ma znaczenie w sprawie. Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez H.U., Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej w skrócie zwane Kolegium), decyzją z dnia 2 kwietnia 2014 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że z przepisów Ustawy wynika, iż właściciele nieruchomości zamieszkałych mają obowiązek ponoszenia na rzecz gmin opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz składania deklaracji, na podstawie których powyższa opłata jest wymierzana. W rozpoznawanej sprawie H.U. takiej deklaracji nie złożył w związku z powyższym zaistniały podstawy do wszczęcia postępowania na podstawie art. 6o Ustawy celem określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji przy ustalaniu wysokości opłaty prawidłowo posłużył się danymi uzyskanymi od "A" sp. z o.o. zgodnie z którymi, w okresie od 1 grudnia 2011 do 30 listopada 2013 na nieruchomości zużyto 81 m3 wody. Na podstawie tych danych przyjęto, że średnio na nieruchomości, na której prowadzone jest gospodarstwo domowe, zużywane jest 6,75 m3 wody miesięcznie. Biorąc pod uwagę stawkę w wysokości 5,50 zł za 1 m3 zużytej wody tj. jak za odpady zbierane w sposób zmieszany, ponieważ brak było oświadczenia o selektywnym zbieraniu odpadów, ustalono opłatę miesięczną w wysokości 37 zł. Jednocześnie zdaniem Kolegium, Burmistrz nie naruszył w toku prowadzonego postępowania przepisów Ordynacji podatkowej, gwarantując stronie możliwość wypowiedzenia się w przedmiocie zgromadzonego materiału dowodowego na każdym etapie postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku H.U. wniósł o uchylenie decyzji Kolegium. Skarżący podtrzymał w całości zarzuty, jakie zostały zawarte w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji a ponadto wskazał, że Kolegium wydało decyzję pomimo braku szeregu dowodów, które winny znaleźć się w aktach sprawy przed wydaniem orzeczenia. W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, jak również poprzedzające je rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, nie zostały wydane z naruszeniem prawa. Zadania gminy oraz obowiązki właścicieli nieruchomości, dotyczące utrzymania czystości i porządku oraz warunki wykonywania działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów, określone są w przepisach Ustawy, przy czym zadania gmin wymienione są w Rozdziale 2, w przepisach art. 3 – art. 4 Ustawy, a właścicieli nieruchomości w Rozdziale 3, w przepisach art. 5 – art. 6 Ustawy. W rozdziale 3a Ustawy zawarte zostały z kolei unormowania odnoszące się zarówno do obowiązków gminy jak i właścicieli nieruchomości w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 Ustawy gminy zapewniają czystość i porządek na swoim terenie i tworzą warunki niezbędne do ich utrzymania, a w szczególności obejmują wszystkich właścicieli nieruchomości na terenie gminy, systemem gospodarowania odpadami komunalnymi. Na mocy art. 6c ust. 1 Ustawy, gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Jak stanowi natomiast ust. 2, rada gminy może, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, postanowić o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne. Zgodnie z art. 6 h Ustawy, właściciele nieruchomości (zarówno tych, na których zamieszkują mieszkańcy jak i takich na których mieszkańcy nie zamieszkują), są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Stosownie do art. 6i ust. 1 pkt 1 Ustawy, obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości zamieszkałych - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec. Sposób obliczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi określony został w przepisach art. 6j Ustawy. Zgodnie z art. 6j ust. 1 Ustawy, w przypadku nieruchomości zamieszkałych przez mieszkańców, opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość, lub ilości zużytej wody z danej nieruchomości, lub powierzchni lokalu mieszkalnego oraz stawki opłaty ustalonej na podstawie art. 6k ust. 1. W przypadku nieruchomości zamieszkałych rada gminy może uchwalić jedną stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od gospodarstwa domowego (art. 6j ust. 2 Ustawy). Ustawodawca zawarł w powyższych normach dopuszczalne metody ustalania wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wybór metody został pozostawiony do dyspozycji organu stanowiącego gminy. Jak bowiem stanowi art. 6k ust. 1 pkt 1 Ustawy rada gminy, w drodze uchwały dokona wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi spośród metod określonych w art. 6j ust. 1 i 2 oraz ustali stawkę takiej opłaty; dopuszcza się stosowanie więcej niż jednej metody ustalenia opłat na obszarze gminy. Taki akt prawa miejscowego został uchwalony przez Radę Miejską i jest to Uchwała nr "A" z dnia 6 marca 2013 roku w sprawie metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i stawki tej opłaty oraz zwolnień przedmiotowych (dalej w skrócie zwana Uchwałą nr "A"). Zgodnie z § 1 tej Uchwały, opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn ilości zużytej wody z danej nieruchomości, oraz stawki opłaty określonej w § 2 Uchwały nr "A". Stawki te zostały zróżnicowane w zależności od tego, czy właściciel nieruchomości dokonuje selektywnej zbiórki odpadów czy też odpady te zbierane są w sposób zmieszany. W tym pierwszym przypadku stawka wynosi 4,50 zł rocznie za 1 m3 zużytej wody natomiast w drugim stawka ta jest wyższa i kształtuje się na poziomie 5,50 zł rocznie za 1 m3 zużytej wody. Na podstawie art. 6m ust. 1 Ustawy, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych. W razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze (art. 6o Ustawy). Z analizy treści powyższych przepisów wynika, że właściciele nieruchomości zamieszkałych mają obowiązek ponoszenia na rzecz gminy opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz składania deklaracji, na podstawie których powyższa opłata jest wymierzana. W niniejszej sprawie taka deklaracja nie została złożona przez skarżącego. W związku z powyższym zaistniały podstawy do tego, aby wszcząć postępowanie na podstawie art. 6o Ustawy, celem wydania decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Jako podstawę ustalenia wysokości opłaty organy przyjęły dane dotyczące ilości wody zużywanej na nieruchomości, na podstawie informacji uzyskanej z miejskich wodociągów. W oparciu o te informacje przyjęto, że średnie miesięczne zużycie wody, w okresie od 1 grudnia 2011 roku do 30 listopada 2012 roku kształtowało się na poziomie 6,75 m3. Mając zatem na względzie tę wielkość oraz stawkę opłaty wynikającą z § 2 Uchwały nr "A", organy określiły wysokość opłaty z tytułu gospodarowania odpadami jako iloczyn obu tych wartości. Zaznaczenia wymaga przy tym, że określając wysokość należnej opłaty organy nie uchybiły treści przepisu art. 6o Ustawy. Kluczowym elementem kształtującym wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, zgodnie z przyjętą przez Radę Miejską metodą jej określania, była ilość wody zużywanej przez właściciela nieruchomości. W ocenie Sądu wielkość ta została prawidło określona przez organy administracyjne w obu decyzjach w oparciu o dane o zużyciu wody dostępne dla nieruchomości skarżącego. Zważyć przy tym należy, że określenie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na podstawie decyzji administracyjnej, może odbiegać od wielkości opłaty, która wynikałaby z deklaracji złożonej przez właściciela nieruchomości. Co do zasady, zgodnie z przyjętym przez ustawodawcę sposobem ustalania wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, to dane wynikające z deklaracji stanowią podstawę określenia jej wielkości. Niemniej jednak należy zauważyć, że wydanie decyzji w oparciu o art. 6o Ustawy jest konsekwencją braku złożenia stosownej deklaracji przez właściciela nieruchomości bądź też wskazania w niej danych, które budzą uzasadnioną wątpliwość. W związku z tym, właściciel nieruchomości nie składając deklaracji lub zamieszczając w niej nieprawdziwe dane musi liczyć się z tym, że wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi może odbiegać od tej, która wynikałaby z prawidłowo złożonej deklaracji. Złożenie poprawnej deklaracji powoduje bowiem, że nie jest potrzebne, ani możliwe wydanie decyzji administracyjnej o wysokości opłaty, co wynika wprost z art. 6o Ustawy, a zadeklarowana przez składającego deklarację wysokość opłaty jest kwotą, którą zobowiązany winien zapłacić w terminach ustalonych uchwałą rady gminy wydaną na podstawie art. 6l Ustawy. Dodania wymaga, że dla ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, zgodnie przyjętą przez Radę Miejską metodą jej określania, bez znaczenia pozostaje to, na jakie cele zużywana jest woda. Opłatę ustala się bowiem jako iloczyn ilości wody zużytej na nieruchomości oraz odpowiednio określonej stawki. Także sam ustawodawca wskazując na taką metodę ustalania wysokości opłaty odwołuje się do ilości zużytej wody na nieruchomości, bez wskazywania celu, któremu to zużycie służy. Jednocześnie, z powodu braku stosownej deklaracji, w której właściciel nieruchomości samodzielnie określa sposób zbierania odpadów na swojej nieruchomości, organ określając wysokość opłaty nie mógł i nie miał podstaw domniemywać, czy skarżący będzie segregować odpady. Tylko natomiast w takim przypadku, przy określaniu wysokości opłaty możliwe byłoby zastosowanie niższej, preferencyjnej stawki wynikającej z faktu zadeklarowania zbierania odpadów w sposób selektywny. Sąd nie zgadza się przy tym ze stwierdzeniem, że w sprawie brak było dowodów, które pozwoliłyby na określenie wysokości należnej opłaty. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 180 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, który to przepis z mocy art. 6q ust. 1 Ustawy znajduje zastosowanie w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Unormowanie zawarte w tym przepisie przyjmuje zatem zasadę otwartego katalogu dowodów, a granice dowodzenia wyznaczone zostały "przyczynianiem się" danego środka dowodowego do wyjaśnienia sprawy oraz brak sprzeczności z prawem. Wskazana wymaga również, że wprawdzie z dyspozycji art. 122 Ordynacji podatkowej wynika obowiązek organu do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie oznacza to jednak, że strona jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku. Z sytuacją taką będziemy mieli do czynienia w szczególności wówczas, gdy strona formułuje twierdzenia co do okoliczności stanu faktycznego, które nie znajdują oparcia w materiale dowodowym zebranym przez organ lub zaprzecza poprawności dokonanej przez organ oceny stanu faktycznego. W takich przypadkach logika podpowiada, że wraz z tą inicjatywą przechodzą na nią także i wszelkie konsekwencje, jakie wiążą się z wynikiem prowadzonego dowodu. Na uwarunkowanie to zwraca zresztą uwagę orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, które akcentuje, że generalną zasadą postępowania dowodowego jest to, iż każdy, kto z faktów wyprowadza dla siebie konsekwencje prawne, obowiązany jest fakty te udowodnić (por.: wyroki NSA z dnia 17 lutego 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 1150/99, z dnia 13 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 960/98). Zatem organy mają wprawdzie obowiązek gromadzenia i uzupełniania materiału dowodowego, ale jedynie do momentu uzyskania pewności w zakresie stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten nie jest więc nieograniczony i bezwzględny. Poza tym nałożonego na organ obowiązku gromadzenia materiału dowodnego nie można pojmować, jako braku uprawnienia do przedstawiania kontrdowodu, mogącego wykazać przeciwieństwo twierdzeń organu. Jeżeli bowiem na podstawie zgromadzonego przez siebie materiału dowodowego organ wyciąga określone wnioski, to prawem strony jest przedstawienie takich dowodów, które zaprzeczą twierdzeniom organu. W sytuacji, gdy strona nie korzysta z tego uprawnienia, odstępując od możliwości przedłożenia własnych dowodów, musi liczyć się z niekorzystnymi dla niej konsekwencjami. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazywał aktywności w zakresie przedstawiania własnego materiału dowodowego, który mógłby wykazać przeciwieństwo twierdzeń organu. Strona miała przy tym możliwość zaznajomienia się z materiałem dowodowym sprawy i o tym uprawnieniu została stosownie powiadomiona i pouczona (postanowienie Burmistrza z dnia 29 listopada 2013 roku, pismo kolegium z 13 marca 2014 r.). W konsekwencji tego zaniechania za podstawę rozstrzygnięcia należało przyjąć ustalenia dokonane przez organy obu instancji. Podsumowując, Sąd stwierdza, że w niniejszym postępowaniu, przy określaniu wysokości należnej opłaty z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi nie uchybiono ani przepisom Ustawy, ani przepisom Ordynacji podatkowej. Wobec faktu nie złożenia przez skarżącego deklaracji o jakiej mowa w art. 6m ust. 1 Ustawy, zasadnie wszczęto wobec skarżącego postępowanie mające na celu wydanie decyzji w przedmiocie określenia wysokości należnej opłaty. Jednocześnie zdaniem Sądu, opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ustalona została zgodnie z przyjętą przez Radę Miejską metodą, na podstawie danych umożliwiających jej określenie w sposób jak najbardziej zbliżony do rzeczywistego stanu rzeczy. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) – dalej w skrócie zwanej p.p.s.a., skargę oddalił, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia. O kosztach należnych pełnomocnikowi z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. § 18 ust. 1 pkt 1 lit a w zw. z § 6 pkt 1 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013 poz. 461).