I SA/Gd 1148/18
WyrokWSA w Gdańsku2019-02-20
Skład orzekający: Elżbieta Rischka, Małgorzata Tomaszewska, Irena Wesołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych wygasa z upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, nawet jeśli wniosek dotyczy kwot zapłaconych w ramach egzekucji administracyjnej, a czynności egzekucyjne były prowadzone również przez komornika sądowego?Ratio decidendi
Prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz wniosku o zwrot nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, zgodnie z art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej. Działania komornika sądowego w ramach postępowania cywilnego, nawet jeśli dotyczą wierzytelności publicznoprawnych, nie przerywają biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na podstawie art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, który odnosi się do środków egzekucyjnych stosowanych w trybie administracyjnym. W związku z tym, jeśli wniosek o stwierdzenie nadpłaty został złożony po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy ma podstawę do odmowy wszczęcia postępowania.Stan faktyczny
Skarżący K. K. złożył wniosek o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. z tytułu sprzedaży nieruchomości, twierdząc, że podatek został nienależnie pobrany wraz z kosztami egzekucyjnymi i odsetkami. Organy podatkowe odmówiły wszczęcia postępowania, argumentując, że prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasło z powodu przedawnienia zobowiązania podatkowego, a także z uwagi na istnienie ostatecznej decyzji określającej wysokość zobowiązania. Skarżący kwestionował prawidłowość ustalenia terminu przedawnienia, wskazując na czynności egzekucyjne komornika sądowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiające wszczęcia postępowania podatkowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Sędzia WSA Irena Wesołowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 lutego 2019 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 31 października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.
Zaskarżonym do sądu postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 i art. 165a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018r. poz. 800 ze zm.) zwanej dalej "O.p." po rozpatrzeniu zażalenia K. K. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 13.09.2018r., w sprawie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. oraz wypłaty odsetek w związku z nienależnie - zdaniem Podatnika - zapłaconym podatkiem - z uwagi na wygaśnięcie prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, w związku z upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego będącego przedmiotem wniosku, utrzymał w mocy postanowienie Organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ stwierdza, że na podstawie umowy zawartej w dniu 30.10.2008r. Pan K. K. - reprezentowany przez syna Pana Ł. K. dokonał sprzedaży nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni 255 m2 zabudowaną budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym w zabudowie bliźniaczej o powierzchni 213,5 m2 za cenę 1.200.000,00 zł (akt notarialny Repertorium A nr [...]).
Przedmiotową nieruchomość Pan K. K. nabył wraz z żoną – W.K. do majątku wspólnego na podstawie umowy zawartej w dniu 25.11.1998 r. (akt notarialny Repertorium A nr [...]).
Jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia 13.10.2008 r., sygn. akt [...]) spadek po zmarłej w dniu 18.05.2008 r. Pani W. K. nabył w całości z dobrodziejstwem inwentarza mąż K. K..
W dniu 02.03.2009r. do Urzędu Skarbowego wpłynęło zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2008 (PIT-37), w którym Pan K. K. wybrał - na podstawie art. 6a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - sposób opodatkowania wspólnie z małżonkiem i wykazał swoje i zmarłej żony dochody z tytułu emerytury/renty.
W dniu 12.11.2009r. do Urzędu Skarbowego wpłynęła korekta zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2008 (PIT-36) wraz z pismem zatytułowanym Czynny żal.
W korekcie zeznania podatkowego Pan K. K. poza dochodami z tytułu emerytury/renty (swoimi i zmarłej żony), wykazał podatek z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych nabytych lub wybudowanych w latach 2007-2008, o którym mowa w art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie 109.440,00 zł.
Jednocześnie - w piśmie z dnia 12.11.2009r. - Podatnik wyjaśnił, że w złożonym w terminie na formularzu PIT-37 zeznaniu podatkowym za 2008r. nie uwzględnił podatku wyliczonego od dochodu ze sprzedaży nieruchomości położonej w G. przy ul. [...]za cenę wynoszącą 1.200.000,00 zł.
Następnie pismem z dnia 17.11.2009r. Pan K. K. w nawiązaniu do złożonej korekty zeznania podatkowego i pisma zatytułowanego Czynny żal - wyjaśnił okoliczności zaistniałego niedopatrzenia i wniósł o przywrócenie prawa do skorzystania z tzw. ulgi meldunkowej.
Postanowieniem z dnia 11.12.2009r., Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił Panu K. K. przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o spełnieniu warunków do zwolnienia od podatku dochodowego, o których mowa w art. 21 ust. 21 w związku z art. 21 ust. 1 pkt 126 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Po rozpatrzeniu zażalenia Podatnika Dyrektor Izby Skarbowej wydał w dniu 22.03.2010r. postanowienie, którym utrzymał w mocy postanowienie Organu I instancji z dnia 11.12.2009r.
W dniu 16.03.2009r. Pan K. K. złożył kolejną korektę zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2008 (PIT-36), w której nie wykazał podatku z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych nabytych lub wybudowanych w latach 2007-2008, o którym mowa w art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Jednocześnie - w piśmie z dnia 16.03.2010r. - Podatnik wyjaśnił, że korekta spowodowana jest nieprawidłowym ujęciem kwoty podatku w poz. 193 w PIT-36, mimo zwolnienia przychodów od podatku dochodowego z uwagi na zameldowanie na pobyt stały w będącym przedmiotem zbycia lokalu od dnia 09.07.1999r.
Z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 30.03.2010r., wynika, że do tego Urzędu nie wpłynęło oświadczenie Pana K. K., o którym mowa w art. 21 ust. 21 w związku z art. 21 ust. 1 pkt 126 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (według stanu prawnego obowiązującego w 2008r.).
Stosowne oświadczenie Pan K. K. złożył w Urzędzie Skarbowym przy piśmie z dnia 15.04.2010r. twierdząc, że spełnia warunki do skorzystania z tzw. ulgi meldunkowej w związku ze sprzedażą nieruchomości położonej w G. przy ul. [...]
Mając na uwadze powyższe Naczelnik Urzędu Skarbowego - po wszczęciu postanowieniem z dnia 14.04.2010r., postępowania podatkowego - wydał w dniu 13.12.2010r. decyzję, którą określił Panu K. K. wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni 255 m2 zabudowaną budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym w zabudowie bliźniaczej o powierzchni 213,5 m2 dokonanej w dniu 30.10.2008r. w wysokości 109.395,00 zł.
Po rozpatrzeniu odwołania Podatnika Dyrektor Izby Skarbowej wydał w dniu 28.03.2011r. decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji z dnia 13.12.2010r.
Skarga na decyzję Organu odwoławczego z dnia 28.03.2011r., została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13.09.2011r., sygn. akt I SA/Gd 554/11.
Postanowieniem z dnia 15.06.2018r., Dyrektor Izby Skarbowej wznowił na wniosek Pana K. K. postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej u z dnia 28.03.2011r., utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 13.12.2010r., określającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości w dniu 30.10.2008r. w wysokości 109.395,00 zł.
Następnie decyzją z dnia 10.08.2018r., Dyrektor Izby Skarbowej umorzył wznowione ww. postanowieniem z dnia 15.06.2018r. postępowanie.
Umorzenie tego postępowania było wynikiem stwierdzenia, że nie istnieje już możliwość orzekania w sprawie, bowiem zobowiązanie podatkowe z tytułu dokonanej w dniu 30.10.2008r. sprzedaży nieruchomości uległo przedawnieniu z dniem 04.05.2018r. Powyższe skutkowało koniecznością umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
Pismem z dnia 31.08.2018r. złożonym w Urzędzie Skarbowym w dniu 03.09.2018r. Pan K. K. wniósł o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości dokonanej w dniu 30.10.2008r. w zakresie obejmującym nienależnie pobrany podatek, koszty egzekucyjne oraz odsetki w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym odpowiednio przez komornika skarbowego w wysokości 9.437,27 zł i Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym - Z. Z. (spr. o sygn. [...]) w wysokości 13.809,95 zł. Podatnik wniósł również o wypłatę odsetek za opóźnienie w związku z nienależnym pobraniem tych kwot. Zdaniem Pana K. K. postępowanie wznowieniowe wykazało, że wydanie decyzji nastąpiło bez podstawy prawnej. W ocenie Podatnika prawo do żądania nadpłaty nie uległo przedawnieniu w związku z prowadzeniem egzekucji w trybie "ciągłym" (ostatni wpływ w dniu 28.06.2018r.).
Postanowieniem z dnia 13.09.2018r., Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wszczęcia na wniosek Pana K. K. postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. oraz wypłaty odsetek w związku z nienależnie zdaniem Podatnika zapłaconym podatkiem - z uwagi na wygaśnięcie prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, w związku z upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego będącego przedmiotem wniosku.
Organ I instancji stwierdził, że bieg wynikającego z treści art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej pięcioletniego terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości dokonanego w dniu 30.10.2008r. rozpoczął się na nowo po jego przerwaniu z dniem skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego, tj. 02.05.2013r. Stosownie do treści art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasło z dniem upływy terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości - w dniu 04.05.2018r.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Pan K. K. podniósł, że Organ I instancji dokonał błędnej kwalifikacji w zakresie braku przerwania biegu terminu przedawnienia. W ocenie Strony bieg terminu przedawnienia został przerwany w 2014r. w wyniku skierowania egzekucji do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym i zastosowaniem przez tego Komornika środków egzekucyjnych. Podatnik podniósł, że okoliczność ta nie została oceniona przez Organ I instancji, który zaniechał stwierdzenia nadpłaty w odniesieniu do kwoty dokonanej już po upływie przyjętego terminu przedawnienia.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznając zażalenie za niezasadne stwierdza, że istnienie w obrocie prawnym decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28.03.2011r., utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 13.12.2010r., określającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości w dniu 30.10.2008r. w wysokości 109.395,00 zł uniemożliwia wszczęcie na wniosek Pana K. K. postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości oraz wypłaty odsetek w związku z nienależnie zdaniem Podatnika zapłaconym podatkiem.
W ocenie Organu odwoławczego - mając na uwadze zasadę trwałości decyzji ostatecznych wynikającą z art. 128 Ordynacji podatkowej - stwierdzić należy, że nie jest dopuszczalne żądanie stwierdzenia nadpłaty, bez wcześniejszego skutecznego wzruszenia decyzji w drodze nadzwyczajnych środków prawnych, bowiem tylko takie wobec decyzji ostatecznej przysługują. Nie zachodzi zatem prawna możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej w drodze wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty, jak domaga się tego Strona.
Organ odwoławczy przywołując treść art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, w myśl którego za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku stwierdza, że nadpłata występuje w sytuacji, gdy świadczenie podatkowe w świetle obowiązującego prawa w ogóle nie powinno mieć miejsca (świadczenie nienależne), albo też jest wyższe, niż wynika to z treści obowiązującego prawa (świadczenie nadpłacone).
W ocenie Organu odwoławczego w niniejszej sprawie żadna z tych okoliczności nie zachodzi, skoro w obrocie prawnym znajduje się ostateczna decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego, a w związku z tym przyjąć należy, że świadczenie podatkowe powinno mieć miejsce i to w takiej wysokości, jaka wynika z ostatecznej decyzji.
Wydanie w takiej sytuacji decyzji w sprawie nadpłaty skutkowałoby tym, że decyzja taka dotknięta byłaby wadą nieważności określoną w art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, jako dotycząca tego samego podmiotu, tego samego przedmiotu oraz tego samego stanu faktycznego i prawnego.
Jednocześnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zauważa, że negatywną przesłankę, która uniemożliwia wszczęcie postępowania, stanowi również wskazane przez Organ I instancji przedawnienie zobowiązania podatkowego, którego dotyczy wniosek Pana K. K. o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. oraz wypłaty odsetek w związku z nienależnie - zdaniem Podatnika - zapłaconym podatkiem.
Stosownie bowiem do treści art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz wniosku o zwrot nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, chyba że ustawy podatkowe przewidują inny tryb zwrotu podatku.
Stosownie natomiast do treści art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
W ustalonym stanie faktycznym, zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. co do zasady - stosownie do regulacji zawartej w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej - przedawniało się z dniem 31.12.2014r., tj. z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (od końca 2009r.).
Od tej zasady ustawodawca przewidział jednak wyjątki, stanowiąc, że bieg terminu przedawnienia może zostać przerwany lub zawieszony.
Zgodnie z treścią art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany na skutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.
Ponadto - stosownie do treści art. 70 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej - bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania.
W myśl art. 70 § 7 pkt 2 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej od dnia następującego po dniu doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego ze stwierdzeniem jego prawomocności.
Bieg terminu przedawnienia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości dokonanej w dniu 30.10.2008r. uległ zawieszeniu w okresie od dnia 09.05.2011r. do dnia 25.04.2012r., tj. od dnia wniesienia przez Pana K. K. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28.03.2011r., do dnia wpływu do Organu odwoławczego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13.09.2011 r., sygn. akt I SA/Gd 554/11 ze stwierdzeniem jego prawomocności.
W okresie zawieszenia biegu terminu przedawnienia nie mógł on zostać przerwany na skutek zastosowania środka egzekucyjnego.
Przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nastąpiło w dniu 02.05.2013r. tj. w dacie doręczenia Panu K. K. i Bankowi będącemu dłużnikiem zajętej wierzytelności zawiadomienia z dnia 25.04.2013r. o zajęciu rachunku bankowego w A S.A.
Tym samym - stosownie do treści art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej - bieg pięcioletniego terminu przedawnienia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości rozpoczął się na nowo po jego przerwaniu od dnia 03.05.2013r. i upłynął z dniem 04.05.2018r. (dzień 03.05.2018r. był bowiem dniem ustawowo wolnym od pracy).
W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej bez znaczenia dla ustalenia terminu przedawnienia spornego zobowiązania podatkowego pozostają podniesione przez Stronę argumenty dotyczące skierowania egzekucji do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym i zastosowania przez tego Komornika środków egzekucyjnych.
Organ odwoławczy wyjaśnia, że przepis art. 70 § 4 Ordynacja podatkowa odwołuje się do pojęcia środka egzekucyjnego zawartego w ustawie z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018r. poz. 1314 ze zm.) w związku z wynikającą z art. 3 § 1 tej ustawy zasadą prowadzenia egzekucji wierzytelności publicznoprawnych przez administracyjne organy egzekucyjne (np. naczelników urzędów skarbowych).
Administracyjne organy egzekucyjne stosują środki egzekucyjne przewidziane w art. 1a pkt 12 tej ustawy np. egzekucję z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę, z rachunków bankowych, czy z ruchomości.
Jednocześnie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2018r. poz. 155) przewidują zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej co do tej samej rzeczy lub prawa majątkowego. Jeśli egzekucję po zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej prowadzi sądowy organ egzekucyjny, to stosuje on przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, w których nie występuje pojęcie środka egzekucyjnego.
W związku z tym uznanie, że czynności egzekucyjne podejmowane w ramach postępowania cywilnego, mające na celu egzekucję wierzytelności publicznoprawnych (prowadzenie egzekucji wierzytelności publicznoprawnych przez komornika sądowego w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego) mogą prowadzić do przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na podstawie art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, byłoby zbyt daleko idące. Ustawodawca wiąże bowiem przerwanie biegu terminu przedawnienia wierzytelności publicznoprawnych jedynie z trybem administracyjnym prowadzenia egzekucji.
Reasumując powyższe, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdza, że nawet w sytuacji, gdyby w obrocie prawnym nie funkcjonowała decyzja ostateczna Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28.03.2011r., uniemożliwiająca skuteczne złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości w 2008r., to i tak prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasło z dniem 04.05.2018r., tj. z dniem, w którym przedawniło się zobowiązanie podatkowe będące przedmiotem tego wniosku.
Tymczasem wniosek z dnia 31.08.2018r. został złożony przez Podatnika w dniu 03.09.2018r., tj. po upływie terminu przedawnienia się zobowiązania podatkowego będącego przedmiotem tego wniosku.
Powyższe okoliczności stanowią przesłanki, które - stosownie do treści art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej - uniemożliwiały wszczęcie na wniosek Podatnika postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. oraz wypłaty odsetek w związku z nienależnie - zdaniem Podatnika - zapłaconym podatkiem i skutkowały koniecznością wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, skarżący podniósł mające wpływ na wynik sprawy zarzuty naruszenia przepisów postępowania:
- art. 187 § 1 w związku z art. 121 § 1 i art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez nieprzeprowadzenie w sposób szczegółowy i wszechstronny postępowania dowodowego, tj. pominiecie okoliczności, że zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości nie wystąpiło, a zatem nie istniały podstawy do wydania decyzji wymiarowej - w ocenie Skarżącego okoliczność ta nie powinna budzić wątpliwości Organu podatkowego, wynika bowiem expressis verbis z treści postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 20.06.2018r., które potwierdza, że doszło do wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, nie można zatem przyjmować, że decyzja z dnia 28.03.2011r., pozostaje w obrocie prawnym i ma wpływ na wynik sprawy, tym bardziej, że postępowanie podatkowe zostało wznowione, a w konsekwencji następnie umorzone,
- z ostrożności - art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i przyjęcie, że zastosowanie środka egzekucyjnego przez komornika sądowego prowadzącego egzekucję pozostaje bez znaczenia dla oceny czy doszło do przerwania biegu przedawnienia,
Strona skarżąca wniosła o:
- uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia Organu I instancji w całości,
- zasadzenie kosztów postępowania sądowego,
- wyznaczenie rozprawy celem rozpoznania sprawy,
- przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...]
Strona skarżąca podnosi, że zaskarżone postanowienie jako wadliwe nie może ostać się w obrocie prawnym. Pominięto bowiem zasadniczą kwestię, że z przyczyn formalnych i merytorycznych nigdy nie doszło do powstania zobowiązania podatkowego, co ma istotne znaczenie w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty. Okoliczność ta została potwierdzona stanowiącym załącznik do skargi postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 20.06.2018r.
Skarżący podnosi ponadto, że postępowanie w zakresie decyzji wymiarowej prowadzone po wznowieniu postępowania zostało umorzone. Zatem - w Jego ocenie - nastąpił bezprawny pobór ramach prowadzonej egzekucji kwot w łącznej wysokości 23.247,22 zł, które powinny zostać zwrócone. Podnosząc, że zapłata z tytułu niepowstałego zobowiązania (w drodze egzekucji) następowała sukcesywnie od 23.11.2018r. do 28.06.2018r, Skarżący wywodzi, że bezpodstawnie otrzymał zwrot tylko za jeden miesiąc w wysokości 80,46 zł.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone do sądu postanowienie, odpowiada prawu.
Otóż stosownie do treści art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
Zgodnie z kolei z przepisem art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w zaskarżonym postanowieniu z dnia 31.10.2018r., stwierdził, że istnienie w obrocie prawnym decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28.03.2011r., utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 13.12.2010r., określającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości w dniu 30.10.2008r. w wysokości 109.395,00 zł uniemożliwia wszczęcie na wniosek Pana K. K. postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości oraz wypłaty odsetek w związku z nienależnie zdaniem Podatnika zapłaconym podatkiem.
Organ odwoławczy - mając na uwadze zasadę trwałości decyzji ostatecznych wynikającą z art. 128 Ordynacji podatkowej - stwierdził, że nie jest dopuszczalne żądanie stwierdzenia nadpłaty, bez wcześniejszego skutecznego wzruszenia decyzji w drodze nadzwyczajnych środków prawnych, bowiem tylko takie wobec decyzji ostatecznej przysługują. Nie zachodzi zatem prawna możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej w drodze wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty, jak domaga się tego Strona.
Podzielając zaprezentowany wyżej pogląd organu co do zasady, należy jednak w pierwszej kolejności zwrócić uwagę na przesłankę, która uniemożliwiała wszczęcie postępowania w rozważanej sprawie, a mianowicie przedawnienie zobowiązania podatkowego, którego dotyczy wniosek Pana K. K. o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. oraz wypłaty odsetek w związku z nienależnie - zdaniem Podatnika - zapłaconym podatkiem.
Stosownie do treści art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz wniosku o zwrot nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, chyba że ustawy podatkowe przewidują inny tryb zwrotu podatku.
Stosownie natomiast do treści art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, Ucząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że na podstawie umowy zawartej w dniu 30.10.2008r. Pan K. K. dokonał sprzedaży nieruchomości położonej w G. przy ul. [...]za cenę 1.200.000,00 zł.
Powstanie zobowiązania podatkowego wynikającego z decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28.03.2011 r., utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 13.12.2010r., wiązało się z odpłatnym zbyciem udziału w tej nieruchomości nabytego tytułem spadku po zmarłej w dniu 18.05.2008r. Pani W.K. zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 13.10.2008r., sygn. akt [...].
Zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. co do zasady - stosownie do regulacji zawartej w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej - przedawniało się z dniem 31.12.2014r., tj. z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (od końca 2009r.).
Od tej zasady ustawodawca przewidział jednak wyjątki, stanowiąc, że bieg terminu przedawnienia może zostać przerwany lub zawieszony.
Zgodnie z treścią art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany na skutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.
Ponadto - stosownie do treści art. 70 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej - bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania.
W myśl art. 70 § 7 pkt 2 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej od dnia następującego po dniu doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego ze stwierdzeniem jego prawomocności.
Bieg terminu przedawnienia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości dokonanej w dniu 30.10.2008r. uległ zawieszeniu w okresie od dnia 09.05.2011r. do dnia 06.04.2012r. tj. od dnia wniesienia przez Pana K. K. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28.03.2011r., do dnia wpływu do Organu odwoławczego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13.09.2011r., sygn. akt I SA/Gd 554/11 ze stwierdzeniem jego prawomocności.
W okresie zawieszenia biegu terminu przedawnienia nie mógł on zostać przerwany na skutek zastosowania środka egzekucyjnego. Jak bowiem stwierdził to Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 03.06.2013r., sygn. akt I FPS 6/12 nie ulega wątpliwości, iż przerwanie biegu terminu przedawnienia nie może nastąpić w okresie zawieszenia.
Organy podatkowe prawidłowo uznały, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nastąpiło w dniu 02.05.2013r., tj. w dacie doręczenia Panu K. K. i Bankowi będącemu dłużnikiem zajętej wierzytelności zawiadomienia z dnia 25.04.2013r. o zajęciu rachunku bankowego w A S.A.
Tym samym - stosownie do treści art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej - bieg pięcioletniego terminu przedawnienia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości rozpoczął się na nowo po jego przerwaniu od dnia 03.05.2013r. i upłynął z dniem 04.05.2018r. (dzień 03.05.2018r. był bowiem dniem ustawowo wolnym od pracy).
Bez znaczenia dla ustalenia terminu przedawnienia spornego zobowiązania podatkowego pozostawały podniesione przez Stronę w zażaleniu z dnia 20.09.2018r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 13.09.2018r., argumenty dotyczące skierowania egzekucji do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym i zastosowania przez tego Komornika środków egzekucyjnych.
W zaskarżonym postanowieniu Organ odwoławczy prawidłowo wyjaśnił Stronie, że przepis art. 70 § 4 Ordynacja podatkowa odwołuje się do pojęcia środka egzekucyjnego zawartego w ustawie z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018r. poz. 1314 ze zm.) w związku z wynikającą z art. 3 § 1 tej ustawy zasadą prowadzenia egzekucji wierzytelności publicznoprawnych przez administracyjne organy egzekucyjne (np. naczelników urzędów skarbowych).
Administracyjne organy egzekucyjne stosują środki egzekucyjne przewidziane w art. 1a pkt 12 tej ustawy np. egzekucję z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę, z rachunków bankowych, czy z ruchomości.
Jednocześnie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2018r. poz. 155) przewidują zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej co do tej samej rzeczy lub prawa majątkowego. Jeśli egzekucję po zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej prowadzi sądowy organ egzekucyjny, to stosuje on przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, w których nie występuje pojęcie środka egzekucyjnego.
W związku z tym uznanie, że czynności egzekucyjne podejmowane w ramach postępowania cywilnego, mające na celu egzekucję wierzytelności publicznoprawnych (prowadzenie egzekucji wierzytelności publicznoprawnych przez komornika sądowego w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego) mogą prowadzić do przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na podstawie art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, byłoby zbyt daleko idące. Ustawodawca wiąże bowiem przerwanie biegu terminu przedawnienia wierzytelności publicznoprawnych jedynie z trybem administracyjnym prowadzenia egzekucji.
Reasumując organy podatkowe trafnie wywiodły, że prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasło z dniem 04.05.2018r., tj. z dniem, w którym przedawniło się zobowiązanie podatkowe będące przedmiotem tego wniosku.
Tymczasem wniosek z dnia 31.08.2018r. został złożony przez Podatnika w dniu 03.09.2018r., tj. po upływie terminu przedawnienia się zobowiązania podatkowego będącego przedmiotem tego wniosku.
Powyższe okoliczności stanowią przesłanki, które - stosownie do treści art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej - uniemożliwiały wszczęcie na wniosek Podatnika postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. oraz wypłaty odsetek w związku z nienależnie - zdaniem Podatnika - zapłaconym podatkiem i skutkowały koniecznością wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
Z tych przyczyn za bezprzedmiotowe uznać należało pozostałe zarzuty skargi.
Mając na uwadze powyższe, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) orzeczono jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło