I SA/Gd 1160/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia NSA Sławomir Kozik, Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Agnieszka Rupińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 4 października 2011 r., sygn. akt [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 rok oddala skargę. Decyzją z dnia 28 stycznia 2011 r. Burmistrz Miasta ustalił A. S. wysokość podatku od nieruchomości za 2011 r. w kwocie 7881,00 zł. Jako podstawę do opodatkowania przyjęto dane z informacji podatkowej złożonej przez podatnika w 2008 r. oraz wypisu z rejestru gruntów i budynków. Przedmiotem opodatkowania objęto grunt związany z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 652 m2 oraz budynek związany z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 422 m2. W dniu 16 lutego 2011 r. A. S. złożył dwa pisma uznane za odwołanie od powyższej decyzji. W uzasadnieniu pism podatnik wskazał na ciężką sytuacją zdrowotną jego adoptowanych dzieci. Oprócz tego podniósł, że sytuacja na posesji wygląda tak jak opisał w piśmie z dnia 19 maja 2010 r. W budynku więcej niż połowę powierzchni zajmuje Przedsiębiorstwo A. A ponadto, posiada na posesji infrastrukturę techniczną jako bezpłatną służebność gruntową. W ocenie podatnika, okalająca infrastruktura nie pozwala na jakiekolwiek roboty budowlane. W toku postępowania podatkowego ustalono, że na nieruchomości podatnika ustanowiono nieodpłatną, nieograniczoną w czasie służebność polegająca na prawie przeprowadzenia i przebiegu infrastruktury ciepłowniczej oraz dostępu do niej celem naprawy, wymiany i konserwacji oraz eksploatacji na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości bądź użytkownika wieczystego gruntu objętej Kw. nr [...] stanowiącej działki nr [...] i nr [...]. Na skutek odwołania podatnika, decyzją z dnia 4 października 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Miasta z dnia 28 stycznia 2011 r. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, iż sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę gruntu lub budynku skutkuje tym, że budynek jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej. Kolegium stwierdziło dalej, że podniesione przez podatnika okoliczności nie uzasadniały przyjęcia, iż część gruntu oraz budynku podatnika nie jest wykorzystywana z powodu wystąpienia względów technicznych, o których mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm., dalej jako "u.p.o.l."). Techniczne względy, uniemożliwiające wykorzystywanie nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej, powinny bowiem mieć charakter przeszkód obiektywnych, to znaczy nie mogą one być determinowane wolą podatnika, lecz okolicznościami zewnętrznymi. Odnosząc się do przedmiotu opodatkowania budynku wskazano, że fakt, iż część pomieszczeń w budynku jest przedmiotem najmu, i to nawet bezpłatnego, nie oznacza wystąpienia względów technicznych, tym bardziej że zawarcie umowy najmu było zależne od woli podatnika. Odnosząc się z kolei do przedmiotu opodatkowania gruntu podkreślono, że służebności gruntowej nie można zrównać ze złym stanem technicznym gruntu. W ocenie Kolegium, organ I instancji prawidłowo zatem ustalił podatnikowi wysokość podatku od nieruchomości za 2011 r. Skargę na powyższą decyzję SKO złożył podatnik, wnosząc o ponowne rozpatrzenie jego odwołania dotyczącego obniżenia podatku od nieruchomości. W uzasadnieniu skargi podniósł, że sporna nieruchomość położona jest na obrzeżach miasta, a nie w jego centrum, gdzie ceny nieruchomości są wyższe. Dlatego uważa, że operat szacunkowy miasta R. dla nieruchomości położonych na terenach peryferyjnych został zawyżony. Jednocześnie nadmienił, że w czasie jego zakupu nieruchomości od Przedsiębiorstwa A. podatek od nieruchomości wynosił ok. 1500 zł. Natomiast od stycznia 2008 r. nastąpił wzrost o 500% i obecnie podatek od nieruchomości wynosi 7.500 zł. W związku z tym podkreślił, że gdyby wiedział, że będzie ponosił takie koszty podatków za część użytkowaną nieodpłatnie przez Przedsiębiorstwo A. nie zdecydowałby się na zakup spornej nieruchomości. Zaznaczył, że nie miał wyboru co do nieodpłatnego świadczenia użytkowania przez Przedsiębiorstwo A. pomieszczenia wymiennikowni i infrastruktury na zewnątrz. Ze względu na przedstawione okoliczności, skarżący wniósł o pozytywne ustosunkowanie się do skargi, zwłaszcza że – jak stwierdził – obecnie prawnie szanuje się własność prywatną, a nie przeprowadza się urządzeń przez nią nieodpłatnie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczasową argumentację i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej w dalszej części "P.p.s.a" – stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Skarga analizowana według powyższych kryteriów okazała się nieuzasadniona, co oznacza, że podlega oddaleniu. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia czy organ podatkowy zasadnie ustalił skarżącemu wysokość podatku od nieruchomości za rok 2011 w kwocie wskazanej w decyzji organu I instancji. W ocenie podatnika, wysokość podatku od nieruchomości została zawyżona, gdyż sporna nieruchomość położona jest na peryferiach miasta, a jednocześnie ze względów technicznych objęte opodatkowaniem budynek i grunt nie mogą być przez podatnika w pełni wykorzystane. Budynek jest przedmiotem nieodpłatnego najmu, a grunt objęty jest nieodpłatną służebnością gruntową. Z kolei zdaniem organów podatkowych – zarzuty skarżącego w żaden sposób nie podważają zasadności ustalenia skarżącemu wysokości podatku od nieruchomości, gdyż okoliczność położenia nieruchomości na peryferiach miasta nie ma żadnego wpływu na wysokość podatku od nieruchomości. Jednocześnie prowadzenie działalności gospodarczej w części budynku należącego do innego przedsiębiorcy nie może oznaczać wyłączenia czy też zwolnienia z opodatkowania oddanej w posiadanie takiej części budynku, a fakt ustanowienia nieodpłatnej służebności gruntownej nie oznacza, iż grunt ten jest niewykorzystany ze względów technicznych. Przechodząc do istoty sporu, zauważyć należy, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 – 3 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części oraz budowle lub ich części. Podatnikami podatku od nieruchomości są m.in. osoby fizyczne będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych (art. 3 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy). Podstawę opodatkowania dla gruntów stanowi ich powierzchnia, a dla budynków lub ich części powierzchnia użytkowa (art. 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.o.l.). Definicje gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej zawiera treść art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., zgodnie z którym za grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej uważa się grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b), chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Stąd też rację ma organ odwoławczy stwierdzając, iż ugruntowane jest już orzecznictwo sądów administracyjnych, że powołana regulacja dowodzi, że co do zasady sam fakt posiadania gruntu, budynku lub budowli przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą przesądza o uznaniu, że te przedmioty opodatkowania są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Dla celów tego podatku nie ma też znaczenia, czy nieruchomość jest wykorzystywana do celów prowadzenia działalności gospodarczej, a jeżeli tak, to jak intensywnie. Niewątpliwie sporna nieruchomość była we władaniu podatnika – przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą. Z tego faktu wynika, w myśl art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., że znajdujący się w jego władaniu sporny grunt i budynek są związane z działalnością gospodarczą i w zasadzie z tego względu podlegają opodatkowaniu wyższymi stawkami podatku, aniżeli stawki stosowane do przedmiotów opodatkowania o innym charakterze. Przechodząc do kwestii braku związania przedmiotów opodatkowania z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą z uwagi na wystąpienie "względów technicznych", podnieść należy, iż zgodnie z ustawową definicją nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej grunty, budynki i budowle nie są traktowane jako związane z działalnością gospodarczą, jeżeli przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie zawiera legalnej definicji pojęcia "względów technicznych". Analiza językowa tego pojęcia wskazuje, że względy techniczne to takie, które mają związek ze złym stanem technicznym nieruchomości, uniemożliwiającym wykorzystanie nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej. Pojęcie względów technicznych nie obejmuje przyczyn natury technologicznej, ekonomicznej czy finansowej (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 22 czerwca 2007 r., sygn. akt II FSK 773/06, LEX nr 339937). Nie jest więc istotny brak środków finansowych, czy też opłacalność prowadzonego przedsięwzięcia gospodarczego. W przypadku gruntów, względy techniczne obejmują również sytuacje chemicznego, radioaktywnego lub bakteriologicznego skażenia gruntów (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 6 czerwca 2006 r., sygn. akt I SA/Gd 481/05, niepublikowany). Pojęcie "względy techniczne" należy łączyć tylko z obiektywnymi przeszkodami, a więc zdarzeniami niezależnymi od woli podatnika, uniemożliwiającymi prowadzenie działalności gospodarczej. Ocena co do wystąpienia przesłanki względów technicznych należy do organu podatkowego. Jednak to na przedsiębiorcy powołującym się na tego rodzaju przyczyny ciąży obowiązek wykazania w postępowaniu podatkowym, że dany przedmiot opodatkowania nie jest i nie może ze względów technicznych być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 22 czerwca 2007 r., sygn. akt II FSK 773/06, LEX nr 339937). W świetle powyższych uwag, w ocenie Sądu, również i w tej kwestii organ odwoławczy dokonał prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, uznając że nie ma racji skarżący twierdząc, że nieruchomość położona przy ul. P. w R. nie powinna być opodatkowana najwyższą stawką, gdyż nie może być w pełni wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Z ustaleń poczynionych przez organy podatkowe oraz ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż wskazywane przez skarżącego przeszkody nie uzasadniały przyjęcia braku możliwości pełnego wykorzystania spornej nieruchomości. Podnoszone przez skarżącego okoliczności oddania w bezpłatny najem części pomieszczeń w budynku oraz obciążenia nieodpłatną służebnością przedmiotowego gruntu nie stanowią, zdaniem składu orzekającego, względów technicznych, o których mowa jest we wskazanym wyżej przepisie art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Wskazane przyczyny mają bowiem charakter prawny i ekonomiczny, a nie techniczny i pozostają bez wpływu na kwalifikację tej nieruchomości dla potrzeb podatku od nieruchomości. Po pierwsze sytuacja, w której znalazł się podatnik (oddanie w najem części spornego budynku) nie stoi na przeszkodzie wykorzystywaniu przedmiotowego budynku na cele prowadzonej działalności gospodarczej. Zawarcie umowy najmu nie stanowi też obiektywnej przeszkody, ale zależne było od woli podatnika. Jednocześnie umowa taka nie ma charakteru trwałego. Po drugie, według składu orzekającego, przez względy techniczne, o których mowa jest w przepisie art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., należy – w odniesieniu do gruntów – rozumieć w szczególności specyficzne warunki geologiczne, uniemożliwiające ich wykorzystanie do prowadzenia działalności gospodarczej do czasu przeprowadzenia kosztownych prac ziemnych, bądź zmiany przeznaczenia gruntów, skażenie chemiczne, radioaktywne lub bakteriologiczne gruntu, które uniemożliwia jego użytkowanie. Natomiast przeszkoda ograniczająca pod względem prawnym korzystanie z części nieruchomości – wskutek obciążenia jej służebnością gruntową – nie stanowi przeszkody w rozumieniu względów technicznych, jakimi ustawodawca posługuje się w przepisie art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Do ustanowienia nieodpłatnej służebności gruntowej na spornej nieruchomości doszło przy tym na skutek złożenia przez podatnika stosownego oświadczenia woli – jak wynika to z treści umowy sprzedaży z dnia 3 grudnia 2007 r. (§ 11 aktu notarialnego). Obciążona część gruntu jest obecnie wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej przez innego przedsiębiorcę, a to, że podatnik nie wykorzystuje tej części gruntu do prowadzenia swojej działalności gospodarczej nie daje podstaw do twierdzenia, że grunt ten nie jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej. Uwzględniając powyższe, jako bezpodstawny należy ocenić zarzut skargi, iż podatnik zmuszony był do wyrażenia zgody na nieodpłatne użytkowanie przez Przedsiębiorstwo A. Podatnik przy nabyciu spornej nieruchomości godził się na obciążenie jej służebnością gruntową. Przyjmując takie warunki powinien był przewidzieć wiążące się z tym konsekwencje, negocjować, albo odstąpić od zawarcia umowy. Nie zaistniała więc "konieczność wyrażenia zgody na nieodpłatne użytkowanie przez Przedsiębiorstwo A." Za bezpodstawny należy także uznać zarzut, że operat szacunkowy miasta R. wpłynął na podwyższenie podatku od nieruchomości. Podatek od nieruchomości, w rozpoznawanej sprawie, został wyliczony przez pomnożenie powierzchni gruntu oraz powierzchni użytkowej budynku przez odpowiednie stawki podatku określone w Uchwale Rady Miejskiej z dnia 30 października 2008 r. Stawki podatku określone w Uchwale nie są zróżnicowane ze względu na położenie nieruchomości na danym terenie, ale w zależności od charakteru nieruchomości i jej przeznaczenia. Inne stawki ustalono dla nieruchomości gruntowych inne dla budynków, zróżnicowano także wysokość stawek dla budynków mieszkalnych i innych, a także dla nieruchomości przeznaczonych na prowadzenie działalności gospodarczej. Wysokość podatku od nieruchomości nie jest uzależniona od wartości nieruchomości, stąd argument, że operat szacunkowy został zawyżony, w okolicznościach badanej sprawy nie ma żadnego znaczenia. Nie daje również podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji podnoszony w skardze zarzut znacznego wzrostu podatku od nieruchomości ustalonego skarżącemu w roku 2008 w odniesieniu do wysokości podatku od nieruchomości ustalonego w chwili nabycia spornej nieruchomości. Odwołanie wniesione przez stronę dotyczyło wymiaru podatku od nieruchomości za 2011 r. i tylko wymiar podatku za ten rok mógł być przedmiotem decyzji organu odwoławczego. Kwestie związane z wymiarem podatku za wcześniejsze lata podatkowe nie miały wpływu na wymiar podatku od nieruchomości za 2011 r., dlatego zarzut ten, jako nie mający wpływu na wynik sprawy, nie daje Sądowi podstaw do usunięcia z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Na marginesie tylko należy zaznaczyć, iż skarżący powinien mieć świadomość, że nabycie nieruchomości na cele prowadzonej działalności gospodarczej wiązać się będzie z powstaniem obowiązku podatkowego i koniecznością uiszczania podatku od nieruchomości co do zasady wg stawek wyższych. Natomiast kwestia, że skarżący nie doprowadził do poinformowania się jakie konsekwencje podatkowe rodzić się będą w związku z nabyciem spornej nieruchomości, jest brakiem jego staranności w prowadzeniu swoich spraw, która nie może prowadzić do zwolnienia go z obowiązku podatkowego. Ciężka sytuacja życiowa może jedynie uzasadniać wniosek podatnika o umorzenie, rozłożenie na raty lub odroczenie terminu płatności zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości. Zważywszy na treść przywołanych przepisów uzasadnione jest twierdzenie wyrażone w zaskarżonej decyzji, że organ I instancji prawidłowo określił podatnikowi podatek od nieruchomości za rok 2011. Reasumując stwierdzić zatem należy, że zaskarżona decyzja nie narusza ani przepisów ustawy Ordynacja podatkowa ani przepisów materialnoprawnych, w stopniu uzasadniającym jej uchylenie przez Sąd. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.