I SA/Gd 1171/18

WyrokWSA w Gdańsku2019-02-26

Skład orzekający: Sławomir Kozik, Krzysztof Przasnyski, Alicja Stępień

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny może obciążyć wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, w tym opłatą manipulacyjną i opłatą za zajęcie wierzytelności pieniężnych z rachunku bankowego, naliczonymi na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w sytuacji gdy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, wskazał na nieadekwatność tych przepisów do celu postępowania egzekucyjnego z powodu braku określenia maksymalnych wysokości tych opłat?
Ratio decidendi
Organ egzekucyjny, ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych na podstawie stawek procentowych, musi uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK 31/14, który wskazał na nieadekwatność przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z powodu braku określenia maksymalnych wysokości opłat. Dopóki ustawodawca nie określi tych limitów, organy stosujące prawo muszą miarkować wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie naruszyć standardów konstytucyjnych, zapewniając racjonalną zależność między opłatami a faktycznymi czynnościami organu.
Stan faktyczny
Organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne wobec spółki z o.o. na podstawie tytułów wykonawczych dotyczących zaległości z tytułu wpłat na PFRON. W toku postępowania podjęto próby zajęcia rachunków bankowych spółki, które okazały się nieskuteczne z różnych przyczyn. Po umorzeniu postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 10 września 2018 r. obciążył wierzyciela (PFRON) kosztami postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy to postanowienie. Wierzyciel wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących kosztów egzekucyjnych w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 2 listopada 2018 r. oraz postanowienie Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego z dnia 10 września 2018 r. Zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 26 lutego 2019 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 2 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego z dnia 10 września 2018 r. nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku "A" Spółka z o.o. na podstawie wystawionych przez wierzyciela - Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych tytułów wykonawczych z dnia 23 października 2015r.onumerach: [...],[...],[...],[...], obejmujących zaległości z tytułu obowiązkowej wpłaty na rzecz PFRON za okres: 12/2010, 01/2011, 01/2012, 03/2012, 04/2012, 05/2012, 06/2012, 07/2012, 10/2012. W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny podjął próby, bądź zastosował środki egzekucyjne: - w dniu 13 kwietnia 2016 r. zawiadomieniem nr [...] z dnia 7 kwietnia 2016 r. podjął próbę zajęcia rachunku bankowego w "B" S.A. Bank pismem z dnia 19 kwietnia 2016 r. poinformował, że nie prowadzi rachunku bankowego); - w dniu 13 kwietnia 2016 r. zawiadomieniem nr [...] z dnia 7 kwietnia 2016 r. podjął próbę zajęcia rachunku bankowego w "C" S.A. Bank pismem z dnia 20 kwietnia 2016 r. poinformował o zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej); - w dniu 12 kwietnia 2016 r. zawiadomieniem nr [...] z dnia 7 kwietnia 2016 r. dokonał zajęcia rachunku bankowego w "D" S.A. Bank pismem z dnia 21 kwietnia 2016 r. poinformował, że nie prowadzi rachunku bankowego m.in. dla zobowiązanej); - w dniu 13 kwietnia 2016 r. zawiadomieniem nr [...] z dnia 7 kwietnia 2016 r. podjął próbę zajęcia rachunku bankowego w "E S.A. (brak odpowiedzi Banku); - w dniu 13 kwietnia 2016 r. zawiadomieniem nr [...] z dnia 7 kwietnia 2016 r. dokonał zajęcia rachunku bankowego w "F" S.A. (Bank pismem z dnia 14 kwietnia 2016 r. poinformował o braku wystarczających środków pieniężnych jako przeszkodę w realizacji zajęcia); - w dniu 13 kwietnia 2016 r. zawiadomieniem nr [...] z dnia 7 kwietnia 2016 r. dokonał zajęcia rachunku bankowego w "G" S.A. (Bank pismem z dnia 15 kwietnia 2016 r. poinformował o braku wystarczających środków pieniężnych jako przeszkodę w realizacji zajęcia, kolejnym pismem z dnia 25 kwietnia 2016 r. poinformował o zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej). Odpisy ww. zawiadomień wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych doręczono Spółce w dniu 27 kwietnia 2016 r. w trybie art. 44 w związku z art. 45 K.p.a.. Jak wynika z akt sprawy, organ egzekucyjny poszukując majątku zobowiązanej wielokrotnie analizował własne bazy informatyczne m.in.: informacje o rachunkach bankowych (w dniu 20 czerwca 2018 r.), informacje o składanych deklaracjach podatkowych (VAT, CIT), wyszukiwanie transakcji podmiotu w złożonych plikach JPK, ostatnie sprawozdanie finansowe za 2013 r. zostało złożone w Urzędzie Skarbowym w dniu 9 czerwca 2014 r. oraz zewnętrzne źródła informacji: Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców CEPiK (w dniach: 2 maja 2016 r., 12 marca 2018 r.), Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych (w dniach: 19 maja 2016 r., 18 stycznia 2018 r., 27 czerwca 2018 r.), bazie KRS oraz Urzędu Patentowego RP (brak udziałów w Spółce z o.o. lub praw własności przemysłowej podlegających zajęciu). W dniu 27 czerwca 2018 r. został sporządzony protokół o stanie majątkowym z Prezesem Zarządu zobowiązanej Spółki, dowodzący braku potencjalnych składników majątkowych i źródeł dochodu "A" Spółka z o.o. oraz trwałego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przez ww. podmiot od grudnia 2016 roku. Postanowieniem nr [...] z dnia 27 czerwca 2018 r. - wydanym w oparciu o art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku zobowiązanej "A" Spółka z o.o. na podstawie tytułów wykonawczych o nr: • [...], • [...], • [...], • [...]. Na wniosek wierzyciela z dnia 8 sierpnia 2018 r., złożony w ustawowym terminie, Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu 10.09.2018 r. postanowieniem nr [...] obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego przeprowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych, w łącznej kwocie 1.904,87 zł. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych pismem z dnia 19 września 2018 r. złożył z zachowaniem ustawowego terminu, zażalenie na ww. postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w części dotyczącej obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie 1.587,39 zł, wnosząc o jego zmianę lub uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Podniesione zarzuty dotyczyły: braku respektowania postanowień wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 w zakresie sposobu wyliczenia kosztów egzekucyjnych, o których mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz braku zasadności ich naliczenia i obciążenia wierzyciela w związku z brakiem wierzytelności przysługujących Spółce wobec "F" S.A.. Zdaniem skarżącego, brak efektywności dokonywanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia rachunku bankowego (brak środków na rachunku) niweczy skutek jej dokonania, w rezultacie uwalniając wierzyciela od obowiązku poniesienia opłaty za ww. czynność. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej - po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu zażaleniowym - postanowieniem nr [...] z dnia 2 listopada 2018 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej przypomniał, że wskazane koszty egzekucyjne w łącznej wysokości 1.904,87 zł złożyły się: - opłata manipulacyjna w kwotach: • w sprawie nr [...] - 63,81 zł (art. 64 § 6 ww. ustawy - 1% łącznej kwoty, tj. 6.381,37 zł należności głównej wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień sporządzenia zawiadomienia - 7 kwietnia 2016 r.), • w sprawie nr [...] - 32,73 zł (art. 64 § 6 ww. ustawy - 1% łącznej kwoty, tj. 3.273,05 zł należności głównej wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień sporządzenia zawiadomienia - 7 kwietnia 2016 r.), • w sprawie nr [...] - 191,65 zł (art. 64 § 6 ww. ustawy - 1% łącznej kwoty, tj. 19.164,69 zł należności głównej wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień sporządzenia zawiadomienia - 7 kwietnia 2016 r.), • w sprawie nr [...] - 29,29 zł (art. 64 § 6 ww. ustawy - 1% łącznej kwoty, tj. 2.928,81 zł należności głównej wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień sporządzenia zawiadomienia - 7 kwietnia 2016 r.), której obowiązek powstał równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie (w dniu doręczenia zawiadomienia do Banku, tj. 13 kwietnia 2016 r.); - opłata za zajęcie wierzytelności pieniężnych z rachunku bankowego w "F" S.A. w kwotach: • w sprawie nr [...] - 319,07 zł (art. 64 § 1 pkt 4 ww. ustawy - 5% łącznej kwoty, tj. 6.381,37 zł należności głównej wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień sporządzenia zawiadomienia - 7 kwietnia 2016 r.), • w sprawie nr [...] - 163,65 zł (art. 64 § 1 pkt 4 ww. ustawy 5% łącznej kwoty, tj. 3.273,05 zł należności głównej wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień sporządzenia zawiadomienia - 7 kwietnia 2016 r.), • w sprawie nr [...] - 958,23 zł (art. 64 § 1 pkt 4 ww. ustawy 5% łącznej kwoty, tj. 19.164,69 zł należności głównej wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień sporządzenia zawiadomienia - 7 kwietnia 2016 r.), • w sprawie nr [...] - 146,44 zł (art. 64 § 1 pkt 4 ww. ustawy 5% łącznej kwoty, tj. 2.928,81 zł należności głównej wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień sporządzenia zawiadomienia - 7 kwietnia 2016 r.), której obowiązek powstał w dniu 13 kwietnia 2016 r.. Mając na uwadze powyższe, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że wejście w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt 31/14 nie spowodowało utraty mocy obowiązującej art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 6 i art. 64 § 8 u.p.e.a., stąd administracyjne organy egzekucyjne zobowiązane są stosować te przepisy. W niniejszej sprawie zarówno Naczelnik Urzędu Skarbowego, jak i organ drugiej instancji nie są uprawnione do samodzielnej oceny konstytucyjności ww. przepisów, a obowiązek działania na podstawie obowiązujących przepisów uniemożliwia pominięcie funkcjonujących regulacji prawnych, bądź działanie wbrew ich dyspozycji. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie podzielił także zasadności stanowiska wierzyciela, negującego dokonanie czynności egzekucyjnej w "F" S.A. wobec braku przysługujących Spółce wierzytelności z ww. rachunku bankowego. W opinii organu brak dokonania efektywnej czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu wierzytelności pieniężnych nie mógł stanowić przesłanki do odstąpienia od naliczenia maksymalnych kwot, o których mowa w art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a.. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie organu z dnia 2 listopada 2018 r.. Wierzyciel podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zażaleniu z dnia 19 września 2018 r., zarzucając naruszenie: - art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a poprzez błędne zastosowanie i ustalenie kosztów egzekucyjnych od zajęć rachunków bankowych, pomimo, że nie doszło do zajęcia wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych wobec braku przysługujących Spółce wierzytelności, - art. 138 § 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 10 września 2018 r. nr [...]. W związku z powyższym Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wniósł o: • uchylenie rozstrzygnięcia organu; • w przypadku postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego rozważenie przez Sąd uchylenia rozstrzygnięcia w części dotyczącej obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej - oceniając ponownie zebrany materiał dowodowy - podtrzymają swoje stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Spór w niniejszej sprawie dotyczy możliwości obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy obciążenie nimi zobowiązanego jest wykluczone, a zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy ma interpretacja wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14. Na wstępie należy wskazać, że podobne zagadnienie było przedmiotem analizy NSA w wyroku z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 2206/17 (publ. CBOSA); Sąd rozpoznający sprawę w tym składzie poglądy przedstawione w tym wyroku podziela i przyjmuje za własne. Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. jest wyrokiem zakresowym. Wyrok ten - w przeciwieństwie do klasycznego wyroku uznającego zaskarżony przepis za niezgodny z Konstytucją - nie powoduje utraty mocy zaskarżonego przepisu. Przepis ten nadal obowiązuje w systemie prawa, nie traci mocy, jednakże od chwili orzeczenia musi być traktowany jako niezgodny z Konstytucją, ale tylko w granicach (w zakresie) określonych w wyroku Trybunału. W pozostałym zakresie musi być nadal stosowany przez adresatów tego przepisu. Jednakże aby nie narazić się na zarzut naruszenia Konstytucji, przepis ten musi być stosowany i interpretowany (w szczególności przez organy i sądy) zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku Trybunału. Przenosząc powyższe rozważania na stan niniejszej sprawy stwierdzić należy, że Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu lego wyroku wskazał, iż nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. W tym sposobie określania wysokości danin publicznych, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań w konkretnej egzekucji (i to zarówno na korzyść lub niekorzyść organu). Jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. W tym zakresie ustawodawca ma bowiem znaczną swobodę regulacyjną. Ponadto z samej istoty opłat wynika, że nic zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego. Swoboda ustawodawcy określania wysokości opłat nie jest jednak nieograniczona. Problematyka wysokości opłat w egzekucji jest bowiem nierozerwalnie związana z zapewnieniem właściwej równowagi między interesem państwa, polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem tego państwa. Bez wątpienia wysokość i zasady pobierania tych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna opłat w egzekucji powinna polegać na uzyskaniu częściowego przynajmniej zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Istotne jest jednak zachowanie przez ustawodawcę racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone. W przeciwnym razie rola tych opłat sprowadza się do swoistej kary z tytułu niewykonania określonego obowiązku, co jest niespójne z podstawowym celem postępowania egzekucyjnego, za który należy uznać wykonanie przez dłużnika ciążącego na nim obowiązku. Trybunał stwierdził, że brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w wypadku należności o znacznej wartości - jak w tej sprawie) następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy podmiotu obciążonego kosztami stają się jedynie sankcją pieniężną. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu limituje kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. Trybunał wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym stają się więc obciążeniem podatkowym. Trybunał uznał, że regulacje zawarte w zaskarżonych normach prawnych są nieadekwatne do podstawowego celu postępowania egzekucyjnego. Ze względu na brak określenia maksymalnych wysokości opłaty wymienionej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, opłaty te realizują w nadmiernym stopniu funkcję represyjną. Z uzasadnienia powyższego wyroku należy wyprowadzić zatem wniosek, że mechanizm ustalania opłaty stosunkowej ze wskazaną jej górną granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu ogranicza kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. W dalszej części uzasadnienia Trybunał Konstytucyjny wskazał, że dla właściwej jego realizacji w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału, określić nie tylko maksymalną wysokość opłat będących przedmiotem skargi konstytucyjnej, ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych. Do czasu nowelizacji ustawy konieczne jest takie stosowanie tego przepisu, aby można je było uznać za konstytucyjne w świetle ww. wyroku Trybunału. Zatem organ egzekucyjny, obciążając wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, powinien wziąć pod uwagę argumenty wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Skutkiem wymienionego wyroku Trybunału nie jest wyeliminowanie z porządku prawnego podstawy prawnej do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłat w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności. Trybunał Konstytucyjny wyraźnie wskazał, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych), jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. Podstawa do takiego postępowania organu egzekucyjnego pozostała, natomiast stosowanie tych przepisów nie może prowadzić do przekroczenia maksymalnego rozsądnego pułapu, który w pierwszej kolejności powinien być wyznaczony przez ustawodawcę. Dopóki jednak ustawodawca tego nie uczyni, organy stosujące prawo, w nawiązaniu do realiów danej sprawy, którą rozstrzygają, muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w omawianym wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Powyższe będzie podlegało oczywiście kontroli sądu w razie zaskarżenia takiego postanowienia organu. W konsekwencji należy przyjąć, że dopóki ustawodawca nie określi maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej oraz opłaty manipulacyjnej, organy stosujące prawo muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016 r., SK 31/14. Nie można przy tym podzielić stanowiska organu, zgodnie z którym skoro koszty zostały ustalone w oparciu o nadal obowiązujące przepisy prawa, to tym samym nie pozostają one w rażącej dysproporcji do rzeczywistych kosztów poniesionych w toku egzekucji. Sąd uznaje, że ustalenie opłat egzekucyjnych na kwotę wynikającą z zaskarżonego postanowienia za zajęcie rachunku bankowego świadczy o nadmiernym fiskalizmie państwa i jest niezgodne z wymogami Konstytucji. Reasumując, organ ustalając wysokość opłaty egzekucyjnej ma obowiązek również rozważenia kwestii, czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach u.p.e.a. przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji, a jeśli nie, to w jakim zakresie należy dokonać ich miarkowania z uwzględnieniem zasady bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 5 lipca 2017 r. III SA/Wr 420/17, LEX nr 2365498, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 20 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Ol 110/18). W niniejszej sprawie organy całkowicie pominęły kwestę niekonstytucyjności wskazanych przepisów, co miało istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie przyjętej wysokości kosztów egzekucyjnych. Organy w żaden sposób nie odniosły się do adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych względem, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych w toku postępowania, jak również nie odniosły się do zagadnienia, że wysokość i zasady pobierania przedmiotowych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić przynajmniej częściowe finansowanie aparatu egzekucyjnego, przy czym istotne jest zachowanie racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a faktycznymi czynnościami organów egzekucyjnych, uwzględniającymi m.in. nakład pracy, stopień ich skomplikowania, czasochłonność, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak aby opłaty te nie stanowiły sankcji finansowej. Ustalając wysokość opłaty należy wykazać jakie konkretne czynności organu egzekucyjnego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym miały wpływ na powstanie kosztów egzekucyjnych w ustalonej wysokości. Organy winny wykazać, że ustalone koszty egzekucyjne, którymi obciążono wierzyciela, są adekwatne do poniesionego nakładu pracy, efektywności działań, poziomu skomplikowania i długotrwałości postępowania egzekucyjnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ obciążając wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego zobowiązany będzie uwzględnić powyższą wykładnię przyjmując, zgodnie z orzeczeniem Trybunału, że brak określenia górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w przypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, a stają się jedynie dodatkową sankcją pieniężną. Naliczone koszty postępowania nie mogą stać się dochodem organu nieuzasadnionym wielkością, czasochłonnością, czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając w trybie art. 119 p.p.s.a., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 ww. ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło