I SA/Gd 1204/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 rok postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 27 października 2016 r. (data stempla pocztowego), skarżący M. B. zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Z oświadczenia skarżącego o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dokumentów przedłożonych na zarządzenie z dnia 30 listopada 2016 r. wynika, że w okresie od 1 września do 30 listopada 2016 r. otrzymywał on zasiłek okresowy z powodu bezrobocia, który wynosił 317 zł. Obecnie skarżący świadczy pracę w zakresie dyżurowania przy zimowym utrzymaniu dróg krajowych na terenie [...], na podstawie umowy zlecenia zawartej na okres od 15 października 2016 r. do 30 kwietnia 2017 r. Z tego tytułu w październiku 2016 r. otrzymał wynagrodzenie w kwocie 155,97 zł netto, zaś w listopadzie 2016 r. – 2.096,49 zł (określona przez strony stawka godzinowa wynosi 16 zł). Skarżący zamieszkuje w budynku jednorodzinnym, stanowiącym własność jego brata. Średnie miesięczne wydatki, jakie ponosi on na opłaty za dostawę wody i odprowadzanie ścieków, energię elektryczną, telefon kształtują się na poziomie około 246 zł. Dodatkowo skarżący we wrześniu i w październiku 2016 r. zakupił 3 tony opału za łaczną kwotę 1.738 zł. Skarżący poza jednostkami w funduszu inwestycyjnym o wartości około 500 zł, nie posiada innego majątku. W toku egzekucji zajęto jego rachunek bankowy do kwoty 5.688,38 zł. Skarżący posiada także zadłużenie wobec członków rodziny w wysokości 3.500 zł. Referendarz sądowy zwraca uwagę, że skarżący poniósł koszty sądowe, które powstały na tym etapie sprawy, uiszczając w dniu 27 października 2016 r. należny wpis od skargi w kwocie 735 zł. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Jedynym miernikiem oceny, czy stronie może być przyznane prawo pomocy jest kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10). Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. W postanowieniu z dnia 7 lipca 2015 r., sygn. akt II GZ 344/15 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że istota instytucji prawa pomocy pozwala na przyznanie tego prawa w sytuacjach wyjątkowych, w których strona skarżąca ponad wszelką wątpliwość udowodni, że nie jest i nie będzie w stanie w przyszłości wygospodarować środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Referendarz sądowy stwierdził, że ustalone w sprawie okoliczności nie pozwalają przyjąć, że skarżący w przyszłości nie będzie w stanie ponieść pozostałych kosztów, które mogą powstać w przyszłości a które kształtuje: 1) ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wynoszący połowę wpisu od skargi, tj. 368 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm., dalej jako rozporządzenie); 2) ewentualny wpis od zażalenia na postanowienie wydane przez sąd wynoszący 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia) oraz 3) ewentualna opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł pobierana za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w sytuacji gdy orzeczenia nie uzasadnia się z urzędu (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych; Dz. U. Nr 221, poz. 2192). Na uwadze mieć należało, że skarżący do 30 kwietnia 2017 r. jest zatrudniony i z tego tytułu w listopadzie 2016 r. otrzymał wynagrodzenie w kwocie znacznie przewyższającej udokumentowane przez niego koszty utrzymania. Dokonując oceny możliwości płatniczych skarżącego referendarz sądowy wziął pod uwagę, że świadczona przez skarżącego praca ma charakter sezonowy. Jednak nie można wykluczyć, że po upływie terminu, na jaki została zawarta umowa zlecenia, skarżący znajdzie inną pracę zarobkową, być może lepiej płatną, a w konsekwencji będzie mógł zabezpieczyć środki na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które powstaną w przyszłości, a których rozmiar został omówiony powyżej. W sytuacji zaś, gdy skarżący nie podejmie zatrudnienia i aby pokryć chociaż część swoich kosztów utrzymania spienięży posiadane jednostki w funduszu inwestycyjnym, wówczas będzie mógł złożyć w niniejszej sprawie kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Dokonując oceny zasadności żądania skarżącego referendarz sądowy miał też na uwadze, że niniejsze rozstrzygnięcie na obecnym etapie postępowania ani nie ogranicza skarżącemu dostępu do sądu, ani też nie pozbawia go tego prawa, zagwarantowanego Konstytucją RP. Jak już bowiem wskazano należny wpis sądowy od skargi został już uiszczony w niniejszej sprawie, co skutkuje przyjęciem przez sąd do rozpoznania sprawy ze skargi wnioskodawcy. Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.