I SA/Gd 1205/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Kolanowski Sędziowie NSA Ewa Kwarcińska NSA Alicja Stępień /spr./ Protokolant – Marzena Cybulska po rozpoznaniu w dniu 11 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Spółdzielni Inwalidów "A" z siedzibą w W. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 16 maja 2002 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowej oddala skargę. I SA/Gd 1205/02 U z a s a d n i e n i e Dnia 11 stycznia 2002 r. Spółdzielnia Inwalidów "A" w W. złożyła wniosek o umorzenie zaległości podatkowej w kwocie 6.370 zł, odsetek od zaległości podatkowej w kwocie 2.448 zł i dodatkowego zobowiązania podatkowego w kwocie 1.911 zł. Strona wskazała, iż zaległość podatkowa powstała w wyniku błędnej interpretacji przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, określonej w decyzji z dnia 21.12.2001 r. Nr [...], będącej wynikiem przeprowadzonej przez Urząd Kontroli Skarbowej kontroli. Spółdzielnia wnioskowała o umorzenie zobowiązań podatkowych z uwagi na ważny interes podatnika i ważny interes publiczny. W odpowiedzi na wniosek Spółdzielni Inwalidów "A" Urząd Skarbowy dnia 19 lutego 2002 r. wydał decyzję, w której na podstawie art. 208 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte na wniosek podatnika w sprawie umorzenia zaległości podatkowej w kwocie 6.370 zł, odsetek od zaległości podatkowej oraz dodatkowego zobowiązania podatkowego określonych w decyzji Urzędu Kontroli Skarbowej. W trakcie prowadzonego postępowania Urząd ustalił, iż podatnik na dzień złożenia wniosku o umorzenie przedmiotowych należności nie miał żadnych zaległości w podatku od towarów i usług, gdyż dnia 21.12.2001 r. dokonał wpłaty na poczet decyzji Urzędu Kontroli Skarbowej przedmiotowych zaległości. A więc brak było przedmiotu postępowania o umorzenie wnioskowanych należności, co oznaczało, iż postępowanie w tej sprawie było bezprzedmiotowe. Spółdzielnia Inwalidów "A" dnia 04.03.2002 r. złożyła w Urzędzie Skarbowym odwołanie od decyzji Urzędu Skarbowego z dnia 19.02.2002 r., w którym wniosła o umorzenie przedmiotowej zaległości podatkowej lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zdaniem Spółdzielni, wniosek o umorzenie nie stał się bezprzedmiotowy, bowiem przyczyny dla których Spółdzielnia wniosła o umorzenie zaległości podatkowej nadal istnieją. Pomimo, iż podatnik zapłacił zaległość wynikającą z decyzji, organ podatkowy nadal może orzec o umorzeniu zaległości podatkowych istniejących wcześniej, jeżeli zaistniały przesłanki określone w art. 67 Ordynacji podatkowej, a następnie rozliczyć umorzenie należności, poprzez zaliczenie ich na poczet przyszłych lub bieżących zobowiązań podatkowych, na zasadzie art. 75 Ordynacji podatkowej. Takie stanowisko, zdaniem Spółdzielni znajduje potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego. W orzeczeniu z dnia 06.02.2002 r. w analogicznej sprawie Sąd Najwyższy orzekł, iż zapłacenie przez podatnika kwoty zaległości podatkowej po złożeniu wniosku o umorzenie tej zaległości nie powoduje umorzenia postępowania w sprawie rozpoznania wniosku. "A" wskazuje, iż zapłaciła na rzecz Urzędu powstałą zaległość podatkową, bowiem gdyby tego nie uczyniła, nie otrzymałaby zwrotu podatku VAT na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 2 i ust. 3a ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnieniu osób niepełnosprawnych z dnia 27 sierpnia 1997 r. (Dz. U. Nr 123 poz. 776 z późn. zm.) i art. 14a ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11 poz. 50 z późn. zm.). Zwrot ten jest możliwy jedynie w sytuacji, gdy nie występuje zaległość podatkowa. Natomiast brak zwrotu podatku VAT spowodowałby natychmiastową niewypłacalność Spółdzielni i zagrożenie upadłością. Izba Skarbowa po rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia 16.05.2002 r. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji podzielając jego stanowisko. Strona wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pełnomocnik Spółdzielni ponownie wskazuje na okoliczności zapłaty podatkowej wskazane przez Spółdzielnię w odwołaniu od decyzji Urzędu Skarbowego. Według pełnomocnik zgodnie z orzecznictwem Sądu, pomimo dokonania zapłaty zaległości podatkowej przez podatnika, nadal może toczyć się postępowanie o umorzenie zaległości podatkowej, jeżeli podatnik podtrzymuje wniosek a zapłata nastąpiła na skutek okoliczności wynikających z przymusowej sytuacji, w jakiej znalazł się podatnik. Gdyby nie przepisy art. 31 ust. 1 pkt 2 i ust. 3a ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych oraz art. 14a ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym Spółdzielnia nie dokonałaby zapłaty przed rozstrzygnięciem merytorycznym odwołania, złożonego do Urzędu Skarbowego. Zdaniem Spółdzielni fakt, że zapłata nastąpiła przed wniesieniem wniosku o umorzenie zaległości podatkowej, nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, bowiem z orzecznictwa sądu wynika, iż może toczyć się postępowanie pomimo zapłaty zaległości podatkowej po wniesieniu wniosku i postępowanie to na skutek zapłaty nie staje się bezprzedmiotowe, to podobnie i w przypadku zapłaty zaległości podatkowej przed wniesieniem wniosku, nadal możliwe jest wszczęcie postępowania o umorzenie zaległości podatkowej i również takie postępowanie nie jest bezprzedmiotowe. Zdaniem pełnomocnik, decyzja Izby Skarbowej narusza przepis art. 67 Ordynacji podatkowej, gdyż organ podatkowy na skutek wniesienia wniosku winien rozważyć zarzuty odwołania pod względem, merytorycznym. Uregulowanie zaległości podatkowej stanowi jedynie okoliczność faktyczną podlegającą ocenie pod kątem przesłanek z art. 67 Ordynacji podatkowej. Fakt dokonania wcześniejszej zapłaty zaległości podatkowej, nie może być surowiej oceniany i rodzić bardziej negatywnych skutków dla podatnika w postaci utraty prawa do dochodzenia prawa do umorzenia zaległości, aniżeli zapłata po wniesieniu wniosku o umorzenie zaległości. Takie traktowanie podatnika jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i narusza zasadę równego traktowania podmiotów zobowiązanych do płacenia podatków. Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zwrócić należy także uwagę, że stosownie do art. 208 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych i nie może być utożsamiana z wynikającą z przepisów zmianą właściwości organu podatkowego. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość oznacza, że żądanie zawarte we wniosku podatnika nie może zostać rozstrzygnięte merytorycznie. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Zatem bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Pełnomocnik w skardze przywołuje wyrok Sądu Najwyższego, orzeczenie z dnia 06.02.2002 r. Sygn. akt III RN 198/00, w którym Sąd orzekł, iż zapłacenie przez podatnika kwoty zaległości podatkowej po złożeniu wniosku o umorzenie tej zaległości nie powoduje umorzenia postępowania w sprawie rozpoznania wniosku. W wyroku Sądu jest wyraźne stwierdzenie, iż wniosek winien być rozpatrzony przez organ podatkowy, jeśli zaległość została przez podatnika uregulowana po złożeniu wniosku o jej umorzenie, a więc po wszczęciu postępowania w sprawie. Bezspornym jest, iż Spółdzielnia dnia 21 grudnia 2001 r. wpłaciła zobowiązanie wynikające z decyzji Nr [...] Urzędu Kontroli Skarbowej, natomiast dnia 11 stycznia 2002 r. złożyła wniosek o umorzenie tychże zaległości. Oznacza to, że zapłata nastąpiła przed złożeniem wniosku, stąd sytuacji podatnika nie można uznać za analogiczną do sytuacji rozstrzygniętej przywołanym przez pełnomocnika wyrokiem Sądu. Na podstawie art. 67 ustawy Ordynacja podatkowa organ podatkowy może, na wniosek podatnika umorzyć zaległości podatkowe. Wniosek o umorzenie zaległości podatkowej rozpatruje się w okolicznościach sprawy istniejących na dzień złożenia tego wniosku. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek m. in. zapłaty podatku, a więc jej umorzenie na podstawie art. 67 ustawy było niemożliwe, gdyż w dniu złożenia wniosku nie istniało zobowiązanie podatkowe, które można umorzyć. Zapłata zaległości podatkowej stwierdzonej decyzjami Urzędu Kontroli Skarbowej spowodowała wygaśnięcie zobowiązania (zaległości), wobec czego podatnik nie miał już żadnego, prawem przewidzianego uprawnienia do żądania umorzenia nie istniejącej zaległości podatkowej. Tym samym wszczęcie postępowania na wniosek podatnika po uiszczeniu należności podatkowej jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 208 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Powyższe oznacza, że bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostają przytoczone przez stronę w skardze okoliczności zapłaty podatku. Mając to na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie może być uwzględniona albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Wobec tego orzeczono w myśl art. 151 ustawy p.p.s.a. MK