I SA/Gd 1229/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Woźniak po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. A. i L. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 1 października 2010 r. Nr [..] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarządzeniem z dnia 28 kwietnia 2011 r. pozostawił wniosek H. A. i L. A. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że złożony przez skarżących formularz PPF zwierał braki formalne uniemożliwiające nadanie mu dalszego biegu. W związku z powyższym wezwano skarżących do uzupełnienia stwierdzonych braków formalnych z pouczeniem, iż jeżeli wskazane braki nie zostaną uzupełnione w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, wniosek zostanie pozostawiony bez rozpatrzenia. Skarżący nie uczynili zadość wezwaniu, nadto wyjaśnili, że nie występowali o jakąkolwiek pomoc więc przesłany wniosek ich nie dotyczy. W dalszej części uzasadnienia zarządzenia powołano treść art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późno zm.) - dalej jako "p.p.s.a." wedle którego wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpatrzenia. Skarżący złożyli sprzeciw na powyższe zarządzenie. W uzasadnieniu stwierdzili, że nie występują o jakąkolwiek pomoc, stąd też wniosek ich nie dotyczy i nie powinien być im przesyłany. Istotą ich żądania jest anulowanie niesłusznie naliczonej opłaty kancelaryjnej. W ocenie skarżących Sąd nie dopełnił swoich obowiązków, i nie poinformował w pouczeniu zawartym w piśmie z dnia 28 lutego 2011 r., że wystąpienie o odpis orzeczenia wiązać się będzie z dodatkowymi kosztami, gdy tymczasem w innych pismach są klarowne informacje o opłatach sądowych np. w piśmie z dnia 2 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Rozpatrując ponownie wniosek Skarżących o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie stwierdził istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa. Dodać należy, że skarżący jasno wyrazili pogląd, iż nie jest ich intencją uzyskanie prawa pomocy. Istotą żądania skarżących jest anulowanie opłaty kancelaryjnej, której obowiązek uiszczenia powstał w związku z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 lutego 2011 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 1229/10. Należy więc powtórzyć, że skarżącym wyjaśniono, iż brak jest podstaw prawnych dla anulowania opłaty kancelaryjnej (pismo z dnia 14 marca 2011 r.). Wyjaśniono również, że jedyną prawną możliwością odstąpienia od egzekucji kwoty 100 zł od wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia jest zwolnienie od kosztów. Jednakże skarżący nie dopełniając obowiązku uzupełnienia braków formalnych wniosku, uniemożliwili Sądowi merytoryczne rozpatrzenie tego wniosku. Odnośnie zarzutu, iż opłata kancelaryjna została naliczona niesłusznie należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 234 § 2 p.p.s.a. opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządzi ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek. Przepisów art. 220 i art. 221 nie stosuje się. Zgodnie zaś z treścią § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, zgłoszonego w terminie siedmiu dni od ogłoszenia orzeczenia albo doręczenia odpisu sentencji orzeczenia, pobiera się w kwocie 100 zł. Jako zasadne ocenić należy zatem zarządzenie wzywające skarżących do uiszczenia powyższej opłaty. Podkreślenia przy tym wymaga, że odpis wyroku oddalającego skargę wraz z uzasadnieniem sporządzonym na skutek żądania strony, doręcza się bez względu na to, czy strona uiściła opłatę kancelaryjną. W § 2 art. 234 p.p.s.a. wprowadzono bowiem odstępstwo od zasady niepodejmowania przez sąd żadnych działań przed uiszczeniem należnej opłaty (art. 220 § 1 zdanie pierwsze ustawy). Przyjęte rozwiązanie jest wyrazem ochrony prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji) w postaci uruchomienia postępowania ze skargi kasacyjnej. Jednocześnie jednak ustawodawca zabezpieczył realizację przez strony postępowania zasady partycypacji w kosztach postępowania sądowego, wprowadzające zasadę, że nieuiszczone opłaty będą podlegały ściągnięciu w drodze egzekucji. Sformułowanie "pobiera się", odnoszące się do opłaty kancelaryjnej, zawarte wart. 234 § 2 p.p.s.a. oznacza obowiązek podjęcia działań przez sąd administracyjny, zmierzających do uiszczenia przez stronę wskazanej opłaty.(postanowienie NSA z dnia 6 maja 2010 r. Sygn. akt II OZ 389/10. LEX nr 663608). Zarzut skarżącej, iż Sąd nie dopełnił swoich obowiązków i nie poinformował skarżących, że wystąpienie o odpis orzeczenie będzie się wiązało z dodatkowymi kosztami jest bezzasadny. Zgodnie z art. 6 p.p.s.a. sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Przepis ten stanowi jedną z ogólnych zasad postępowania przed sądami administracyjnymi. Zwrócić należy uwagę, że konkretne obowiązki z tego zakresu zostały nałożone na sąd lub przewodniczącego przez poszczególne przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Obowiązki pouczania o skutkach poszczególnych czynności procesowych lub ich zaniechania przewidują art. 49 § 1, 70 § 2, 140 § 1, 140 § 2, 140 § 3, 163 § 2 i 210 § 1 p.p.s.a. Przepis art. 6 p.p.s.a. należy odczytywać zatem jako dyrektywę generalną przy wszystkich czynnościach procesowych i stosowaniu innych instytucji. Nie można bowiem przyjąć, że sąd zobowiązany jest do szczegółowego instruowania strony co do wszelkich możliwych jej zachowań, w szczególności alternatywnych. W konkretnej sprawie nie można przyjąć, iż nastąpiło naruszenie art. 6 p.p.s.a. Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązek udzielania wskazówek co do czynności procesowych wiąże z poszczególnymi czynnościami postępowania. Zwrócić więc należy uwagę, że o środkach i sposobach zaskarżenia Sąd ma obowiązek pouczyć stronę obecną przy ogłoszeniu wyroku, gdy działa ona bez adwokata lub radcy prawnego. Skarżący jak i ich pełnomocnik nie stawili się na rozprawie, o terminie której zostali prawidłowo powiadomieni. Wskazać należy również, że Zarządzeniem nr 8 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2006 r. w sprawie ustalenia wzorów formularzy druków przeznaczonych do rutynowych czynności w sądach administracyjnych ustalone zostały jednolite wzory formularzy druków sądowych i niektórych ksiąg przeznaczonych do wykonywania powtarzających się czynności. Zatwierdzone wzory są obowiązujące i ich treść nie może być zmieniana przez poszczególne sądy administracyjne, także w części obejmującej "pouczenia". Wzór zawiadomienia o rozprawie, w którym zawarto m. in. pouczenie o sposobie doręczenia uzasadnienia wyroku oddalającego skargę, określa załącznik nr 52. Wedle ustalonego wzoru Sąd nie poucza strony o konieczności uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł w związku ze złożeniem wniosku o doręczenie uzasadniania wyroku oddalającego skargę. Odnośnie wskazanych w sprzeciwie pism Sądu z dnia 28 lutego 2011 r. i 2 maja 2011 r. należy stwierdzić, że zawierają one treść zgodną z ustalonymi wzorami formularzy druków przeznaczonych do rutynowych czynności w sądach administracyjnych i nie mogą stanowić podstawy do wywodzenia zarzutu naruszenia przez Sąd art. 6 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji