I SA/Gd 1238/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A S.A. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 września 2012 r., Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2006 r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Spółka A S.A. wnioskiem z dnia 26 listopada 2012 r. wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, tj. wpisu sądowego od skargi określonego w kwocie 14.638 zł. W uzasadnieniu wskazała, że aktualnie z osiąganych przychodów jest w stanie regulować jedynie zobowiązania wobec ZUS, pracowników, dostawców mediów oraz kontrahentów, z którymi zawarła umowy na świadczenie usług przeładunkowo-magazynowych towarów. Skarżąca podniosła, że na realizację wszystkich zobowiązań brakuje jej środków finansowych w kwocie około 1.150.000 zł. Z tych przyczyn jest w stanie uiścić tytułem wpisu kwotę nie wyższą niż 3.000 zł. Postanowieniem z dnia 24 grudnia 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy. Spółka wniosła sprzeciw od powyższego orzeczenia, w którym podniosła, że jakkolwiek uzyskuje przychody z bieżącej działalności, to jednak są one przeznaczane na zaspokajanie przeterminowanych należności, aby nie doprowadzić do stanu całkowitej nieściągalności a co za tym idzie ogłoszenia upadłości. Spółka podtrzymała argumentację zawartą we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazała też, że brak środków finansowych oraz realizacja tylko wskazanych powyżej płatności powoduje, że Spółka zmuszona jest do wstrzymania regulowania pozostałych zobowiązań w kwocie 310.438,59 zł, co w konsekwencji przyczynia się do dalszego wzrostu jej zobowiązań bieżących i przeterminowanych. Środki pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych są przedsiębiorcy niezbędne ze względu na konieczność regulowania zobowiązań podatkowych, pensji pracowników, zobowiązań wobec kontrahentów, które to należności mają albo ustawowe, sankcjonowane prawo pierwszeństwa zaspokojenia, albo są niezbędne dla funkcjonowania przedsiębiorstwa. Dla strony znaczenie ma oszczędność każdego tysiąca złotych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.a.s., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że w razie wniesienia sprzeciwu Sąd ponownie i od początku ocenia przesłanki przyznania prawa pomocy na podstawie złożonego przez wnioskodawcę wniosku oraz załączonych do niego dokumentów. Nie ocenia zaś samej prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza, które w wyniku wniesienia sprzeciwu utraciło swój byt. Stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Brzmienie powołanego przepisu wskazuje, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej zostało w znacznym zakresie pozostawione uznaniu sądu administracyjnego. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Z oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach skarżącej spółki oraz dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w tym przedłożonych na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 28 listopada 2012 r., wynika, że kapitał podstawowy spółki wynosił 19.425.000 zł, wartość środków trwałych na dzień 31 października 2012 r. – 26.672.668,31 zł (według bilansu za rok 2011 – 28.296.503,54 zł), ostatni rok obrotowy według bilansu spółka zakończyła stratą netto – 17.417.502,06 zł, w złożonym za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2011 r. zeznaniu podatkowym CIT-8 wykazała stratę w wysokości 3.906.501,13 zł, deklarując przychody w kwocie 14.991.267,48 zł i koszty ich uzyskania w kwocie 18.897.768,61 zł, w okresie od sierpnia do października 2012 r. spółka dla potrzeb podatku VAT zadeklarowała przychody z tytułu dostawy towarów i usług w kwotach: 1.271.992 zł, 1.309.944 zł i 1.809.644 zł, zaś do 31 października 2012 r. osiągnęła przychody netto ze sprzedaży towarów i materiałów, produktów i zmiany ich stanu w łącznej wysokości 14.506.265,98 zł oraz przychody finansowe w łącznej wysokości 62.946,30 zł oraz poniosła koszty (operacyjne i finansowe) w wysokości 22.520.565.51 zł, spółka na dzień 30 listopada 2012 r. posiadała zadłużenie w łącznej kwocie 51.187.306,69 zł, na które składają się należności wobec dostawców (2.476.548,92 zł), z tytułu zobowiązań publicznoprawnych i utworzonych rezerw (wraz z odsetkami – 17.279.403,31 zł; z zaświadczenia Prezydenta Miasta G. z dnia 1 października 2012 r. wynika, że zaległości podatkowe spółki wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi wynoszą 11.903.249 zł) oraz pożyczek (wraz z odsetkami – 29.617.871,27 zł), na rachunkach bankowych prowadzonych przez Bank B S.A. oraz C S.A. spółka zgromadziła na dzień 30 listopada 2012 r. środki w łącznej kwocie 483.114,30 zł. Wobec majątku spółki prowadzona jest egzekucja na podstawie tytułów egzekucyjnych z dnia 23 grudnia 2011 r., którymi objęto należności z tytułu zaległości w podatku od nieruchomości za 2006 r. w łącznej kwocie 1.816.288 zł (wraz z odsetkami). W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Przeciwko przyjęciu, że spółka nie ma realnych możliwości finansowych na poniesienie wpisu od skargi w pełnej wysokości świadczy stan środków na rachunkach bankowych, z których wyciągi przedstawiła. Kwota ta znacznie przekracza wysokość należnego wpisu od skargi. Analiza przepływu środków finansowych gromadzonych na rachunkach bankowych spółki wskazuje, że zarówno w momencie wniesienia skargi (tj. 26 października 2012 r.), jak i doręczenia zarządzenia Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu (tj. 19 listopada 2012 r.) dysponowała ona środkami, które mogłaby przeznaczyć na uiszczenie wpisu sądowego. I tak, suma sald końcowych analizowanych rachunków na dzień wniesienia skargi wynosiła 392.807,79 zł, zaś w dniach 19 i 21 listopada 2012 r. (wyciąg z konta spółki w Banku C S.A. nie obrazował stanu środków ani na dzień 19 listopada 2012 r., ani też 20 listopada 2012 r.) – 128.373,62 zł. Przyjąć zatem należało, że na wskazywanych przez skarżącą rachunkach bankowych zostały zgromadzone wystarczające środki na pokrycie kosztów procesu, które mogła na ten cel przeznaczyć. Spółka w istocie nie dowiodła, że poniesienie pełnych kosztów postępowania stanowi zagrożenie dla ciągłości prowadzonej przez nią działalności czy wręcz prowadzi do upadłości Spółki. Wykazanie w danym roku podatkowym niewielkiego dochodu lub nawet straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. O możliwościach płatniczych spółki świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą. Jak podnosi się w orzecznictwie przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, LEX nr 477191). Na taka ocenę, jak widać nie ma wpływu to, że Spółka poniosła straty w działalności gospodarczej, skoro mimo tego prowadziła ją w dalszym ciągu. Ponadto w świetle tak znacznych przychodów, jakie uzyskuje Spółka, a także wartości jej majątku trwałego, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Spółka nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności - przedłożone dokumenty świadczą bowiem o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody. Fakt dysponowania przez spółkę środkami nie upoważnia do przyjęcia poglądu - nawet jeśli spółka wykazuje stratę - że spółka nie jest w stanie zabezpieczyć środków niezbędnych na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ponieważ opłaty sądowe powinny być traktowane jako część kosztów działalności przedsiębiorcy (podobnie wyrok ETPCz z 19 stycznia 2010 r. w sprawie F. Sp. z o.o. przeciwko Polsce, nr 1783/04, gdzie Trybunał Praw Człowieka rozważał kwestię uiszczania kosztów sądowych w sytuacji ponoszenia przez spółkę strat). Należy też wskazać, że konieczność regulowania zobowiązań cywilnoprawnych związanych z prowadzoną działalnością, co akcentuje skarżąca, nie może uzasadniać zwolnienia z opłacenia należności publicznoprawnej, jaką jest wpis od skargi (art. 212 § 1-2 p.p.s.a.). Z tych wszystkich względów, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.