I SA/Gd 1243/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 2 sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2016 r., po rozpatrzeniu zażalenia - "A" Spółki z o.o. z siedzibą w W., na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 7 czerwca 2016 r., oddalające skargę na czynność egzekucyjną, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że Dyrektor Izby Celnej w [...] (będący wierzycielem na dzień wystawienia tytułu wykonawczego) - jako organ rekwizycyjny podjął czynności egzekucyjne do majątku zobowiązanego - "A" Spółki z o.o. z siedzibą w W., w oparciu o zlecenie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 13 kwietnia 2016 r. oraz na podstawie odpisów tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] z dnia 17 września 2015 r. obejmujących należności z tytułu kar pieniężnych. W oparciu o ww. tytuły wykonawcze Dyrektor Izby Celnej w [...] w dniu 22 kwietnia 2016 r. sporządził protokół zajęcia ruchomości w postaci automatu do gry o nazwie "B" nr [...], pozostawiając go pod dozorem w Magazynie Depozytowym Urzędu Celnego w [...]. Następnie organ rekwizycyjny przesłał Spółce odpis zajęcia ruchomości i poinformował, że w przypadku nieuregulowania w zakreślonym terminie należności objętych tytułami wykonawczymi z dnia 17 września 2015 r. organ rekwizycyjny przystąpi do procedury sprzedaży zajętej ruchomości. Pismem z dnia 24 maja 2016 r. Spółka wniosła skargę na czynność egzekucyjną z dnia 22 kwietnia 2016 r. domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej czynności Spółka zarzuciła naruszenie art. 67 § 2 pkt 1 w zw. z art. 67 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 599, ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "u.p.e.a.", poprzez dokonanie zajęcia ruchomości w sytuacji, gdy organ egzekucyjny zaniechał określenia w protokole wierzyciela, ograniczając się jedynie do wskazania tytułów wykonawczych i podania jako wierzyciela Dyrektora Izby Celnej w [...], który zgodnie z dyspozycją art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. nie jest wierzycielem i podmiotem uprawnionym do zainicjowania postępowania na podstawie aktu administracyjnego powołanego w tytule wykonawczym. Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2016 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] oddalił skargę na czynność egzekucyjną Spółki. Pismem z dnia 23 czerwca 2016 r. Spółka wniosła zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji, zarzucając zaskarżonej czynności naruszenie art. 67 § 2 pkt 1 w zw. z art. 67 § 4 u.p.e.a. poprzez błędne oznaczenie wierzyciela w protokole zajęcia. Spółka wniosła o uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji i uchylenie zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wskazał, że analizując dokonaną przez organ rekwizycyjny czynność egzekucyjną o charakterze wykonawczym nie dopatrzył się nieprawidłowości i naruszenia przepisów prawa, bowiem organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych, do którego stosowania upoważniła go ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W świetle zebranego w materiału dowodowego organ rekwizycyjny - Dyrektor Izby Celnej w [...] dopełnił bowiem wszystkich nałożonych ustawą obowiązków. Przede wszystkim został sporządzony protokół zajęcia, w którym szczegółowo opisano zajęte ruchomości. Protokół został następnie podpisany przez poborcę skarbowego oraz dwie inne osoby, przy czym z uwagi na fakt dokonania zajęcia bez udziału zobowiązanego w protokole brak jest podpisu osoby reprezentującej zobowiązaną Spółkę. Organ dopełnił również obowiązku doręczenia podmiotowi zobowiązanemu odpisu protokołu zajęcia ruchomości, a protokół z dnia 12 listopada 2015 r. został sporządzony według wzoru określonego w załączniku nr 11 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 2310). Odnosząc się do postawionych przez stronę zarzutów organ wyjaśnił, że zgodnie z definicją zawartą w art. 1a pkt 13 u.p.e.a., wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Uprawnionym do inicjowania postępowania egzekucyjnego w odniesieniu do obowiązków wynikających z decyzji lub postanowień organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego - jest zawsze właściwy do orzekania organ I instancji (art. 5 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Wyjątek od tej zasady przewidziano w przepisie art. 5 § 1 pkt 4 u.p.e.a., z którego wynika, że w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji (...) - podmiotem inicjującym postępowanie egzekucyjne jest zawsze właściwy dyrektor izby celnej. Natomiast z art. 90 ust. 1 ustawy o grach hazardowych wynika, że kary pieniężne wymierza, w drodze decyzji, naczelnik urzędu celnego, na którego obszarze działania jest urządzana gra hazardowa. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie, na dzień wystawienia tytułów wykonawczych, wierzycielem był Dyrektor Izby Celnej w [...], tj. dyrektor izby celnej właściwy dla Naczelnika Urzędu Celnego w Słupsku oraz Naczelnika Urzędu Celnego w [...], którzy wymierzyli decyzjami wskazanymi w ww. tytułach wykonawczych zobowiązanej Spółce kary pieniężne. Organ wskazał, że z dniem 1 października 2015 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (Dz. U. z 2015 r. poz. 1494 ze zm.). W § 1c ww. rozporządzenia, wyznaczono Dyrektora Izby Celnej w [...] właściwego na terytorium całego kraju do wykonywania zadań wierzyciela w odniesieniu do obowiązków wynikających, z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych, z przyjętych przez naczelnika urzędu celnego zgłoszeń celnych, deklaracji, informacji o opłacie paliwowej albo informacji o dopłatach, z wydanych przez dyrektora izby celnej decyzji lub postanowień, z wydanych przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej decyzji w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku od wydobycia niektórych kopalin, a także z orzeczeń sądowych, których wykonanie następuje w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W sprawach niezapłaconych należności powstałych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, dla których obowiązujące przepisy przewidują tryb egzekucji administracyjnej, wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w [...], przy czym wszystkie podjęte w tych sprawach czynności pozostają w mocy (§ 3 cyt. rozporządzenia). W związku z powyższym organ stwierdził, że wierzycielem na mocy ww. rozporządzenia Ministra Finansów pozostaje od dnia 1 października 2015 r. Dyrektor Izby Celnej w [...]. W skardze na powyższe postanowienie "A" Spółka z o.o. z siedzibą w W., wniosła o uchylenie obu wydanych w sprawie postanowień, zarzucając naruszenie: 1) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23) oraz art. 7 i 77 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy organ egzekucyjny (rekwizycyjny) winien w pierwszej kolejności wyjaśnić istotną w sprawie okoliczność jaką jest ustalenie, czy ruchomości, których dokonania zajęcia planuje stanowią własność zobowiązanego, gdyż czynność egzekucyjna skierowana do składnika nie będącego majątkiem zobowiązanego jest wadliwa i jako taka winna zostać uchylona, a zajęte w sprawie ruchomości nie stanowią własności zobowiązanej spółki, lecz znajdowały się w jej posiadaniu na podstawie stosownych umów zobowiązaniowych; 2) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 67 § 2 pkt 1 w zw. z art. 67 § 4 u.p.e.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy w protokole z zaskarżonej czynności egzekucyjnej organ rekwizycyjny błędnie określił wierzyciela, wskazując, że zajęcie dotyczy tytułu wykonawczego nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], podając jako wierzyciela Dyrektora Izby Celnej w [...] w sytuacji, gdy organ ten nie wystawił tych tytułów wykonawczych i zgodnie z dyspozycją art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. nie jest wierzycielem, ani podmiotem uprawnionym do zainicjowania postępowania egzekucyjnego na podstawie aktu administracyjnego powoływanego w tytule wykonawczym; 3) art. 6 i 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., przejawiające się w obciążaniu zobowiązanego ciężarem identyfikacji wierzyciela, podczas gdy z zasady legalizmu oraz działania organów w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej wynika, że to organ egzekucyjny winien dokonywać czynności egzekucyjnej w taki sposób, aby jednoznacznie wynikało z niej z inicjatywy jakiego wierzyciela czynność ta zostaje dokonana. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że właściwość miejscowa wierzyciela w przypadku postępowań egzekucyjnych dotyczących obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych, z przyjętych przez naczelnika urzędu celnego zgłoszeń celnych, deklaracji, informacji o opłacie paliwowej albo informacji o dopłatach, z wydanych przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej decyzji w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku od wydobycia niektórych kopalin została określona przez ustawodawcę w art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. Z przepisu tego wynika, że właściwym miejscowo wierzycielem jest właściwy dyrektor izby celnej dla podmiotu wydającego bądź decyzję bądź postanowienie określające obowiązek podlegający zgodnie z art. 2 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej. W ustawie nie wprowadzono upoważnienia dla właściwego Ministra umożliwiającego dokonanie w drodze rozporządzenia wyznaczenia jednego dyrektora izby celnej do prowadzenia postępowań egzekucyjnych w celu dochodzenia obowiązków wynikających z aktu administracyjnego. Rozporządzenie, na które powołał się organ zostało zatem wydane bez delegacji ustawowej, co jest w jawny sposób sprzeczne z postanowieniami art. 92 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w którym jednoznacznie wskazano, że rozporządzenia są wydawane na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. W tej sytuacji zastosowanie postanowień przywołanego rozporządzenia nie powinno mieć zdaniem Spółki miejsca, a Dyrektora Izby Celnej w [...] nie można uznać za wierzyciela w sprawie. Strona podkreśliła, że prawidłowo wystosowane zawiadomienie o zajęciu determinuje prawidłowość czynności egzekucyjnej. Protokół, jako dowód przeprowadzenia danej czynności egzekucyjnej musi wiernie obrazować jej przebieg oraz zawierać w swej treści wszystkie elementy obligatoryjne wynikające z art. 67 § 4 u.p.e.a. Powołując się ma wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2012 r. III SA/Wa 1523/11 Spółka dodała, że z treści przepisu art. 67 u.p.e.a. wynika, że wolą ustawodawcy jest taka konstrukcja zawiadomienia, która umożliwia identyfikację dłużnika zajętej wierzytelności, zobowiązanego oraz dochodzonych należności, jak również tytułów wykonawczych. Skarżąca stwierdziła, że została przez organ obciążona ciężarem identyfikacji wierzyciela, podczas gdy z zasady legalizmu oraz działania organów w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej wynika, że to organ egzekucyjny winien dokonywać czynności egzekucyjnej w taki sposób, aby jednoznacznie wynikało z niej z inicjatywy jakiego wierzyciela czynność ta zostaje dokonana. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wniósł o jej oddalenie. Organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i szczegółowo ustosunkował się do podniesionych w skardze zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066,) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a.", następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd nie stwierdził, aby naruszało ono przepisy prawa w sposób uzasadniający wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Zarzuty Spółki dotyczą dwóch kwestii, tj. zajęcia ruchomości niestanowiących własności dłużnika oraz nieprawidłowego określenia wierzyciela w protokole z dokonania czynności egzekucyjnej. Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W myśl art. 1a pkt 2 u.p.e.a., przez "czynność egzekucyjną" rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r. II FSK 1688/13, wszystkie przywołane w uzasadnieniu orzeczenia opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach dostępnej pod adresem: "www. orzeczenia.nsa.gov.pl"). Z okoliczności sprawy wynika, że Spółka wniosła w toku postępowania egzekucyjnego skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia ruchomości - automatu do gry. W skardze tej nie został podniesiony zarzut zajęcia ruchomości niestanowiącej własności dłużnika. Zarzut ten nie był zatem przedmiotem rozpoznania przez organ w wydanych postanowieniach. Dopiero w skardze do sądu administracyjnego Spółka powołała się na okoliczność, że zajęta ruchomość nie stanowi jej własności, a zatem czynność egzekucyjna powinna być uchylona. Skarżąca nie może skutecznie kwestionować prawidłowości wydanego postanowienia, w oparciu o okoliczności nie będące przedmiotem badania organu w prowadzonym postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi. Podniesiony zarzut nie zasługuje zatem na uwzględnienie. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że poborca skarbowy jest uprawniony do zajęcia wszystkich ruchomości, którymi zobowiązany faktycznie włada. Poborca skarbowy nie jest ani obowiązany, ani uprawniony do badania, czy zobowiązany ma tytuł do rzeczy, którą dysponuje (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2008,str. 328). Osoba roszcząca sobie prawo do zajętej rzeczy może bronić swych praw zgłaszając wniosek o wyłączenie rzeczy spod egzekucji (art. 38 § 1 u.p.e.a). W takiej sytuacji nie jest jednak możliwe w ramach skargi na czynności egzekucyjne podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015 r. III SA/Wa 3396/14). Dodatkowo zaznaczyć należy, że w skardze do sądu, Spółka podnosząc, że nie jest właścicielem zajętych ruchomości nie przedstawiła w tym zakresie żadnych dowodów. Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut błędnego określenia w protokole zajęcia wierzyciela, którym jest Dyrektor Izby Celnej w [...]. Zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania, powoływanego dalej jako rozporządzenie, w sprawach niezapłaconych należności powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia (tj. dniem 1 października 2015 r.), dla których obowiązujące przepisy przewidują tryb egzekucji administracyjnej, wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w [...], przy czym wszystkie podjęte w tych sprawach czynności pozostają w mocy. W rozpatrywanej sprawie zaistniała sytuacja, o której jest mowa w zacytowanym przepisie. Należności z tytułu kar pieniężnych powstały przed dniem wejścia w życie rozporządzenia i nie zostały zapłacone. W tytułach wykonawczych wystawionych w dniu 17 września 2015 r., a więc przed dniem wejścia w życie powołanego rozporządzenia, wskazano jako wierzyciela Dyrektora Izby Celnej w [...]. Natomiast w protokole zajęcia ruchomości z dnia 22 kwietnia 2016 r. organ wskazał jako wierzyciela Dyrektora Izby Celnej w [...] poczynając od dnia 1 października 2015 r. i ponadto wskazał poprzedniego wierzyciela - Dyrektora Izby Celnej w [...]. Takie działanie organu znajdowało podstawę prawną w treści rozporządzenia, które weszło w życie po wystawieniu tytułu wykonawczego. Organ w sposób czytelny określił osobę wierzyciela oraz fakt i datę jego zmiany. Za niezasadny w związku powyższym uznać należało zarzut dotyczący obciążenia zobowiązanego obowiązkiem identyfikacji wierzyciela. W protokole zajęcia wyraźnie wskazano bowiem, że wierzycielem w dacie jego sporządzenia był Dyrektor Izby Celnej w [...]. Podniesiony w skardze zarzut, że cytowane rozporządzenie zostało wydane bez delegacji ustawowej, nie zasługiwał na uwzględnienie. Podstawę wydania rozporządzenia stanowił przepis art. 9 ust. 2a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 990 ze zm.), zgodnie z którym minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, wyznaczyć organ Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określić terytorialny zasięg jego działania, uwzględniając potrzebę sprawnego wykonywania zadań organów Służby Celnej oraz gospodarcze potrzeby przedsiębiorców. Z powołanego przepisu ustawy wynikało zatem uprawnienie ministra właściwego do spraw finansów publicznych do wyznaczenia organu Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej, jak i określenia terytorialnego zasięgu jego działania, w tym zasięgu obejmującego m.in. obszar poprzedniej właściwości Dyrektora Izby Celnej w [...]. Podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa procesowego nie zasługiwały zatem na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę, jako niezasadną.