I SA/Gd 125/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Joanna Mierzejewska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 września 2024 r. sprawy ze skargi H.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 14 lipca 2023 r., nr SKO.463.24.2023 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od I-XII 2019 r. oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 14 lipca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku (dalej: SKO) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Bytowa (dalej: Burmistrz) z dnia 11 maja 2023 r., którą określono H.K. (dalej: Skarżąca) wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie 100,89 zł miesięcznie za okres od stycznia do grudnia 2019 r. W uzasadnieniu SKO podało, że Skarżącą nie złożyła deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, wobec czego postanowieniem z dnia 31 października 2019 r. Burmistrz wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia Skarżącej wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od stycznia do grudnia 2019 r. jako właścicielowi nieruchomości położonej w B. przy ul. [...]. W toku postępowania Burmistrz uzyskał informację od S. Sp. z o.o. o całkowitej ilości świadczonych usług w okresie od 1 grudnia 2017 r. do 30 listopada 2018 r. dla nieruchomości położonej w B. przy ul. [...]. Po kolejnym rozpoznaniu sprawy, Burmistrz wydał decyzję z dnia 11 maja 2023 r., którą określił Skarżącej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od stycznia do grudnia 2019 r. w kwocie 100,89 zł miesięcznie. W złożonym odwołaniu Skarżąca podniosła, że nie jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości wobec czego nie jest zobowiązana do ponoszenia opłaty. SKO zauważyło, że w myśl art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2021 r., poz. 888, dalej: u.c.p.g.) przez właścicieli nieruchomości rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Krąg podmiotów wskazanych w tym przepisie jest szeroki. Pojęcie władania nieruchomością oznacza posiadanie nieruchomości, wobec czego za osobę władającą nieruchomością uznać należy zarówno posiadacza samoistnego jak i posiadacza zależnego nieruchomości, a także mającego inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Skarżąca wskazuje jako adres do korespondencji adres nieruchomości obciążonej opłatą , ponadto także z informacji o zużyciu wody wynika, że nieruchomości jest zamieszkiwana. Z akt sprawy nie wynika, aby nieruchomością władał inny podmiot niż Skarżąca. Skarżąca nie wykazała w żaden sposób, że stan sprawy w tym zakresie jest nieprawidłowy i obowiązek uiszczenia opłaty ciąży również na innym podmiocie. Podnosiła jedynie, że obowiązek nie ciąży na niej ze względu na to, że właścicielem nieruchomości jest Gmina. W świetle powyższego SKO uznało, że Skarżąca jest podmiotem władającym nieruchomością, a skoro również podmiot władający nieruchomością inny niż właściciel jest zobowiązany do uiszczania przedmiotowej opłaty, to Skarżącą należało uznać za podmiot zobowiązany do jej uiszczania. Nie zgadzając się z zapadłym rozstrzygnięciem Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zarzucając zaskarżonej decyzji: - błędne ustalenie, że osobą zobowiązaną do ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest Skarżąca w sytuacji, gdy nie można uznać jej za jakikolwiek podmiot określony w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., Skarżąca jest natomiast osoba trzecią i brak jest podstawy prawnej do przypisywania jej obowiązku zapłaty przedmiotowej należności, a Gmina Bytów nie przeprowadziła postępowania wyjaśniającego co do stanu nieruchomości. - bezzasadne pominięcie faktu, że to właściciel nieruchomości Gmina Bytów i użytkownik wieczysty powinien być zobowiązany do ponoszenia wskazanych opłat co jest uzasadnione i wynika z treści ksiąg wieczystych i dokumentów z ewidencji gruntów dotyczących przedmiotowej nieruchomości. - naruszenie zasad współżycia społecznego poprzez obciążenie kosztami za gospodarowanie opłatami komunalnymi osoby trzeciej wobec nieuregulowanej z zaniechania Gminy sytuacji prawnej nieruchomości, wykorzystywanie przez Gminę tej sytuacji kosztem innej osoby prawnie niezobowiązanej. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej jako "p.p.s.a." uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy Skarżąca jest zobowiązana do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstałymi na nieruchomości położonej w B. przy ul. [...]. W sporze tym rację należy przyznać organowi. Zgodnie z treścią art. 6h u.c.p.g. właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Stosownie do art. 6i ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje, w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust. 1 (tj. nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy) za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec. Istotny w rozpatrywanej sprawie jest sposób zdefiniowana przez ustawodawcę w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. pojęcia właściciela nieruchomości. Zgodnie z treścią tego przepisu, za właścicieli nieruchomości rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. W obowiązującej od dnia 1 lutego 2015 r. nowelizacji (o charakterze doprecyzowującym), wprowadzonej poprzez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 87) ustawodawca podjął próbę doprecyzowania tej regulacji. Dodając do art. 2 u.c.p.g. ustęp 2a określił w nim, że jeżeli obowiązki wskazane w ustawie mogą jednocześnie dotyczyć kilku podmiotów spośród wskazanych w ust. 1 pkt 4, obowiązany do ich wykonania jest podmiot lub podmioty faktycznie władające nieruchomością. W takim przypadku podmioty, o których mowa w ust. 1 pkt 4, mogą w drodze umowy zawartej w formie pisemnej, wskazać podmiot obowiązany do wykonania obowiązków wynikających z ustawy. W konkretnej sprawie zasadniczo nawet kilka podmiotów może jednocześnie spełniać warunki do uznania ich za właścicieli nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. Nie oznacza to jednak, że wszystkie te podmioty mogą jednocześnie mieć taki status względem obowiązku związanego z konkretną nieruchomością. Mieć należy również na względzie, że powołana ustawa nie statuuje solidarnej odpowiedzialności tych podmiotów w powyższej sytuacji (por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2020 r., sygn. akt II FSK 505/18; CBOSA). Zdaniem Sądu, zamiarem ustawodawcy, wyrażonym w powołanym wyżej przepisie art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. było objęcie przepisami tej ustawy wszystkich podmiotów mających jakiekolwiek uprawnienia do władania nieruchomością lub chociażby tylko faktycznie posiadające nieruchomość, tak, by w jak najszerszym zakresie zagwarantować wykonanie obowiązków związanych z utrzymaniem czystości i porządku. Z tego powodu zdefiniowane w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. pojęcie właściciela nieruchomości obejmuje również podmiot władający nieruchomością. Pojęcie władania nieruchomością oznacza posiadanie nieruchomości. Dlatego też osobą władającą nieruchomością jest zarówno posiadacz samoistny nieruchomości, jak i posiadacz zależny (użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą). Do kategorii osób władających nieruchomością należy zaliczyć również dzierżyciela, czyli osobę która faktycznie włada rzeczą "za kogo innego" (art. 338 Kodeksu cywilnego). Treść analizowanego przepisu u.c.p.g. w przypadku większej liczby podmiotów, które można uznać za właścicieli nieruchomości w jego rozumieniu wymaga zatem odwołania się do dyrektyw wykładni systemowej i celowościowej. Wykładnia systemowa zewnętrzna pozwala na przesądzenie, że podmiotem władającym nieruchomością może być również jej posiadacz zależny. Stosując wykładnię celowościową przyjmuje się w orzecznictwie, że ustawodawca chciał ulokować obowiązki wynikające z u.c.p.g. na poziomie jak najbliższym faktycznego generowania odpadów (por.m.in. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 818/20, wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 października 2020 r. sygn. akt III SA/Wa 291/20, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 24 października 2018 r. sygn. akt I SA/Po 509/18; CBOSA). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należało, że prawidłowo organ uznał, iż okoliczność faktycznego władania przedmiotową nieruchomością, a nie dysponowania formalnym tytułem prawnym do tejże nieruchomości, ma zasadnicze znaczenie przy ustalaniu podmiotu zobowiązanego do uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wobec powyższego irrelewantny dla prawidłowości określenia Skarżącej jako strony postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi pozostaje fakt braku ujawnienia jej danych w księdze wieczystej nieruchomości, czy też fakt istnienia innych podmiotów o statusie właściciela czy użytkownika wieczystego, skoro to Skarżąca zamieszkiwała przedmiotową nieruchomość i w związku z tym faktycznie nią władała. Okolicznością potwierdzającą fakt zamieszkiwania przez Skarżącą na przedmiotowej nieruchomości oraz stałego jej użytkowania jest zużywanie przez nią mediów. Skarżąca była bowiem w badanym okresie odbiorcą wody na przedmiotowej nieruchomości, o czym świadczy pismo zakładu wodociągów miejskich z dnia 20 listopada 2019 r. Skarżąca wskazuje również jako swój, adres przedmiotowej nieruchomości. W takiej sytuacji Skarżąca, jako podmiot faktycznie władający nieruchomością, miała obowiązek złożyć deklarację dotyczącą opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz uiszczać wskazaną opłatę. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.