I SA/Gd 1264/16
WyrokWSA w Gdańsku2017-02-07
Skład orzekający: Alicja Stępień, Marek Kraus, Joanna Zdzienicka-Wiśniewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo wznowił postępowanie w sprawie przyznania płatności rolnych na podstawie nowych ortofotomap, a następnie wydał decyzję merytoryczną, nie zapewniając wystarczającego materiału dowodowego i nie wyjaśniając wątpliwości strony?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości istnienia podstawy do wznowienia postępowania. Wskazano na brak wystarczającego materiału dowodowego potwierdzającego nowe okoliczności faktyczne, różnice w ustaleniach powierzchni między organami obu instancji oraz naruszenie zasad postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 11, 77 k.p.a.), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015. Kierownik Biura ARiMR wydał decyzję przyznającą płatności, a następnie, po wgraniu nowych ortofotomap, wznowił postępowanie i wydał nową decyzję, która została uchylona przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił decyzję pierwszej instancji i orzekł co do istoty sprawy, przyznając płatności. Skarżący zarzucił błędne wznowienie postępowania i niekorzystne wyliczenie powierzchni gruntów. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając decyzje organów obu instancji z powodu braku wystarczającego materiału dowodowego i naruszenia zasad postępowania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 9 sierpnia 2016 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 18 maja 2016 r. i zasądził od Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus (spr.), Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Zawiślińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 lutego 2017 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 9 sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 18 maja 2016 r., nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
1. Zaskarżoną decyzją z dnia 9 sierpnia 2016 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – dalej jako "Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR", działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej jako "k.p.a.") w związku z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1438 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania S. M. – dalej jako "Skarżący" od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa– dalej jako "Kierownik Biura Powiatowego ARiMR" z dnia 18 maja 2016 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015, uchylił w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 18 maja 2016 r. oraz decyzję z dnia 25 stycznia 2016 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 i przyznał Skarżącemu na 2015 r. jednolitą płatność obszarową w wysokości 18.618,70 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 187,17 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego; płatność na zazielenienie w wysokości 6.266,65 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 63,00 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego; płatność redystrybucyjną w wysokości 4.550,20 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 45,74 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego oraz przyznał kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 259,81 zł.
2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:
Po rozpatrzeniu wniosku złożonego wraz załącznikami w postaci m. in. materiału graficznego do Biura Powiatowego ARiMR, dotyczącego przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z tytułu jednolitej płatności obszarowej, płatności na zazielenienie oraz płatności dodatkowej do powierzchni 41,56 ha, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia 25 stycznia 2016 r. przyznał Skarżącemu płatności na 2015 r. we wnioskowanym zakresie.
Postanowieniem z dnia 5 maja 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, działając na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art.145 § 1 pkt 5, art. 147 i art. 150 k.p.a. wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją z dnia 25 stycznia 2016 r. w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015, bowiem do systemu informatycznego ARiMR wgrano nowe ortofotomapy; a działki, dla których wykonano nowe pokrycie ortofotomapą poddane zostały ponownej analizie w celu określenia aktualnej powierzchni ewidencyjno – gospodarczej.
3. Decyzją z dnia 18 maja 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uchylił decyzję z dnia 25 stycznia 2016 r., przyznając Skarżącemu płatności na rok 2015, w tym z tytułu:
- jednolitej płatności obszarowej w wysokości 18.538,19 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 186,01 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, do powierzchni 41,27 ha,
- płatności za zazielenienie w wysokości 6.212,53 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 62,34 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, do powierzchni 20,62 ha,
- płatności redystrybucyjnej w wysokości 4.550,28 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 45,66 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, do powierzchni 27,00 ha oraz
- przyznał kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 258,14 zł.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż powierzchnia zadeklarowana przez stronę do jednolitej płatności obszarowej wyniosła 41,56 ha natomiast powierzchnia stwierdzona podczas kontroli administracyjnej ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, z późn. zm.) - zwanym dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r." wyniosła 41,27 ha.
Zgodnie z art. 18 ust. 6 akapit drugi rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48) przyznał jednolitą płatność obszarową do powierzchni 41,27 ha.
W odniesieniu do płatności na zazielenienie organ wskazał, iż powierzchnia zadeklarowana przez stronę wyniosła 47,56 ha natomiast powierzchnia stwierdzona podczas kontroli administracyjnej ustalona w oparciu o wyżej wspomniany system informacji geograficznej wyniosła 41,27 ha. Jednakże ze względu na konieczność zastosowania art. 44 ust. 1 akapit 2 rozporządzenia Nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w zw. z art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. organ przyznał płatność do powierzchni wynoszącej 20,62 ha.
Odnośnie płatności dodatkowej organ wyjaśnił, iż ze względu na konieczność zastosowania art. 14 ust. 2 ustawy z dnia z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1551) - zwanej dalej "ustawą o płatnościach" przyznał płatność do powierzchni wynoszącej 27,00 ha.
4. Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie, w którym podniósł, iż powołane przepisy, a w szczególności art. 145 § 1 K.p.a. nie upoważniają ARiMR do działania skutkującego wydaniem skarżonej decyzji.
5. Decyzją z dnia 9 sierpnia 2016 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 18 maja 2016 r. oraz decyzję z dnia 25 stycznia 2016 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 i przyznał Skarżącemu za 2015 r. jednolitą płatność obszarową, płatność za zielenienie, płatność redystrybucyjną i kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej.
W uzasadnieniu organ powołał treść art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 marca 2016 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 337) i stwierdził, że w niniejszej sprawie będą miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz art. 41a ustawy w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 9 marca 2016 r.
Powołując treść art. 3 ust. 1 i 2, art. 7 ust. 1 i 2, art. 8 ust. 1, art. 14 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 ustawy, art. 8 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009(Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 608, z późn. zm.) - zwanym dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.", art. 26 ust. 1 i ust. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r., rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2015/1146 z dnia 8 lipca 2015 r. ustalającego współczynnik korygujący do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2015 (Dz. Urz. UE L 191 z 17.07.2015 r., str. 6), rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 stycznia 2016 r. w sprawie warunków dokonywania zwrotu środków, o których mowa w art. 26 ust. 5 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz. U. poz. 61) Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie materiałem dowodowym był wniosek, w którym Skarżący wniósł o przyznanie płatności na 2015 r., w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej, płatności na zazielenienie oraz płatności dodatkowej do powierzchni 41,56 ha i załączniki dołączone do wniosku.
Po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji w sprawie pojawił się nowy materiał dowodowy w postaci ortofotomap dostępnych od dnia 26 lutego 2016 r.
Organ odwoławczy stwierdził, iż powierzchnia jaka kwalifikuje się do przyznania jednolitej płatności obszarowej i płatności za zazielenianie wyniosła 41,45 ha, zaś dla płatności dodatkowej wyniosła 27,00 ha. Wskazana powierzchnia została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 ust.1 rozporządzenia nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.
Organ związany przepisami prawa nie może przyznać przedmiotowej płatności do powierzchni większej niż największy maksymalny kwalifikowalny obszar (powierzchnia ewidencyjno - gospodarcza - PEG), bowiem byłoby to sprzeczne z zasadą praworządności wyrażoną w art. 6 k.p.a.
Wskazując na zapis art. 18 ust. 6 akapit pierwszy, art. 24 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48) - zwanego dalej "rozporządzeniem Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r." oraz art. 44 ust. 1 akapit 2 rozporządzenia nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r., organ stwierdził, że powierzchnia gruntów ornych wynosi 41,29 ha, a uprawa główna zajmuje 32,15 ha, co stanowi 77,86 % gruntów ornych. Na podstawie art. 24 ust. 1 akapit 2 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. wyliczono współczynnik różnicy, który wyniósł 0,1144. Dwie uprawy główne zajmują 41,29 ha, co stanowi 100 % gruntów ornych. Na podstawie ust. 2 wyżej wskazanego artykułu wyliczono współczynnik różnicy. Organ ustalił, iż powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności za zazielenienie wynosi 20,80 ha.
W przypadku płatności dodatkowej organ wskazał, iż w myśl art. 14 ust. 2 ustawy płatność przysługuje do powierzchni gruntów objętych jednolitą płatnością obszarową nie większej niż 30,00 ha i pomniejszonej o 3,00 ha, tj. do powierzchni 27,00 ha.
Odnosząc się do zarzutu w przedmiocie błędnego powołania się przez organ pierwszej instancji na art. 145 § 1 k.p.a. organ wyjaśnił, że do systemu informatycznego zaimplementowane zostały nowe ortofotomapy. Zatem w sprawie ujawniona została nowa okoliczność nieznana organowi, w dniu w którym wydawał decyzję z dnia 25 stycznia 2016 r., stąd istniała podstawa do wznowienia postępowania z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
W ocenie organu odwoławczego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR prawidłowo wznowił postępowanie zakończone decyzją z dnia 25 stycznia 2016 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015, niemniej jednak, wobec odmiennych ustaleń dotyczących powierzchni kwalifikujących do płatności, zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł co do istoty sprawy, ustalając jednolitą płatność obszarową, płatność za zazielenienie, płatność dodatkową oraz zwrot dyscypliny finansowej.
6. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższą decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 9 sierpnia 2016 r.
W uzasadnieniu Skarżący wyjaśnił, że występując z wnioskiem o dopłaty posłużył się częściowo wypełnionym, spersonalizowanym wnioskiem otrzymanym z ARiMR. Zdaniem Skarżącego wznowienie postępowania było błędne, a nowe wyliczenie powierzchni gruntów w oparciu o ortofotomapy było niekorzystne. Różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną, a stwierdzoną wyniosła 0,11 ha, tymczasem organ nałożył karę administracyjną w wysokości 6.182,72, mimo że pracownik Biura Powiatowego ARiMR zapewnił, że pomniejszony obszar mieści się w granicach dopuszczalnego błędu.
7. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
8.1. Skarga jest zasadna.
8.2. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. ), zwanej dalej w skrócie ,,p.p.s.a.’’, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w art. 247 ustawy Ordynacja podatkowa (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Należy nadto wskazać, iż w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, stwierdzić należy, że narusza ona przepisy prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
8.3. Na wstępie wskazać należy, że zaskarżona decyzja zapadła w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, którego istotą jest nie tylko uchylenie dotychczasowej decyzji, dotkniętej kwalifikowanymi wadami, lecz również wydanie nowej decyzji, rozstrzygającej sprawę co do istoty.
W badanej sprawie podstawą wznowienia była przesłanka wskazana w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Przywołany przepis wymaga zatem kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: nowe okoliczności i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej; oraz nowe okoliczności i nowe dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane. Nie ma znaczenia, czy ujawnione okoliczności lub dowody nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotnie w wyniku zaniedbań, czy z innych powodów. Warunkiem wznowienia postępowania jest w omawianym przypadku jedynie to, aby nowa okoliczność, czy dowód miały istotne znaczenie dla sprawy i istniały w dniu wydania decyzji oraz nie były znane organowi, który wydal decyzję (por. wyrok NSA z dnia 19 lipca 2012r. sygn. akt II OSK 768/11 ).
O istotności nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów można mówić tylko wtedy, jeżeli dotyczą one przedmiotu sprawy i mają wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych, co oznacza, że w sprawie mogłaby zapaść decyzja co do istoty odmienna od dotychczasowej.
W niniejszej sprawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR postanowieniem z dnia 5 maja 2016 r. działając na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art.145 § 1 pkt 5, art. 147 i art. 150 k.p.a. wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia 25 stycznia 2016 r. w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015, wskazując, że do systemu informatycznego ARiMR wgrano nowe ortofotomapy; a działki, dla których wykonano nowe pokrycie ortofotomapą poddane zostały ponownej analizie w celu określenia aktualnej powierzchni ewidencyjno – gospodarczej.
W uzasadnieniu decyzji wydanej w trybie wznowieniowym organ pierwszej instancji wskazał, iż powierzchnia zadeklarowana przez stronę do jednolitej płatności obszarowej wyniosła 41,56 ha natomiast powierzchnia stwierdzona podczas kontroli administracyjnej ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. wyniosła 41,27 ha.
Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 3 ust. 2 powołanej ustawy w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się.
Z powyższej regulacji wynika, że zasadniczo w postępowaniu w sprawie płatności nastąpiło odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a, stosownie do którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W art. 3 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy obowiązek ten został ograniczony jedynie do rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a więc wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Na ARiMR nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności (zob. J. Bieluk Komentarz do art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, Lex 2013).
Nie może jednak budzić wątpliwości, że w sytuacji, gdy tak jak w niniejszej sprawie, gdzie organy kwestionują dane zadeklarowane przez producenta rolnego we wniosku i załączonych przez niego dokumentach, które stały się podstawą do wydania przez organ decyzji ostatecznej w sprawie przyznania płatności, istnienie przesłanki wznowienia postępowania i w rezultacie wydania decyzji uchylającej decyzję dotychczasową w tym zakresie winna być wykazana na podstawie rzetelnie zgromadzonego materiału dowodowego.
Analiza materiału dowodowego oraz dokonane ustalenia faktyczne, jak i ich ocena prawna winny przy tym znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. Należy podkreślić, że ma to szczególne znaczenie również z punktu widzenia wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania, mającej na celu wyjaśnienie stronom zasadności przesłanek, którymi kierowały się organy przy podejmowaniu rozstrzygnięcia.
Stosownie do reguł określonych w art. 7, art. 77 k.p.a. organ winien dokonać ustaleń po wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie, wydane rozstrzygnięcie powinno być w sposób należyty i przekonywający uzasadnione zgodnie z zasadami zawartymi w art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. Powołane wyżej zasady obowiązują zarówno w postępowaniu przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji, którego obowiązkiem jest nie tylko kontrola kwestionowanego aktu, ale również ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że przeprowadzone postępowanie nie czyni zadość powyższym wymogom.
Wątpliwości Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, które skutkowały uchyleniem rozstrzygnięć podjętych przez organy, budzi przedstawiony zarówno w postanowieniu o wznowieniu postępowania jak i w uzasadnieniach decyzji, stan faktyczny, który zdaniem organów, uzasadniał wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie.
Przede wszystkim należy zaznaczyć, że akta sprawy oprócz postanowienia w przedmiocie wznowienia postępowania oraz wydanych w trybie wznowieniowym decyzji w obu instancjach nie zawierają żadnego materiału dowodowego pozwalającego na ocenę, czy w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania określona w art. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Zdaniem Sądu wskazanie w powołanych aktach jedynie, że wgrano nowe ortofotomapy do systemu informatycznego ARiMR; a działki, dla których wykonano nowe pokrycie ortofotomapą poddane zostały ponownej analizie skutkującej określeniem aktualnej powierzchni ewidencyjno – gospodarczej nie jest wystarczające. Należy podkreślić, że powyższa okoliczność nie została potwierdzona żadnym materiałem dowodowym pozwalającym na stwierdzenie czy podawane wielkości powierzchni ewidencyjnej różnią się od podanych w złożonym przez Skarżącego wniosku i czy są one prawidłowe.
Tym bardziej na wadliwość postępowania w zakresie braku materiału dowodowego wskazują różnice w wielkościach powierzchni przyjętych przez organy obu instancji, a które to wielkości nie mogą zostać zweryfikowane na podstawie materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy.
W świetle powyższych rozważań Sąd doszedł do przekonania, że materiał dowodowy, na podstawie którego organ zakwestionował powierzchnie działek rolnych zadeklarowaną przez Skarżącego do płatności jest nierzetelny i nie wyjaśnia szeregu wątpliwości i zastrzeżeń, w tym podnoszonych przez Skarżącego w toku postępowania administracyjnego oraz nie daje podstaw do jednoznacznych ustaleń w zakresie powierzchni kwalifikującej się do płatności.
W konsekwencji błędna jest również dokonana przez organ ocena tego materiału jako pełnego i prawidłowego, a dokonane na jego podstawie ustalenia faktyczne są co najmniej przedwczesne.
W tym miejscu Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie, wskazuje również na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w wyroku z dnia 29 kwietnia 2015 r. w sprawie II GSK 595/14, który w pełni podziela, że nie można podzielić zapatrywania, iż zawinione bądź niezawinione powody braku wiedzy o okolicznościach faktycznych lub dowodach w dniu wydania decyzji, nie mogą uniemożliwić późniejszego ich wykorzystania w trybie wznowieniowym. Zdaniem NSA nie jest tak, iż organ wyposażony przez prawodawcę (unijnego i krajowego) w odpowiednie, wysokospecjalistyczne i kosztowne narzędzia weryfikacji prawidłowości wniosków o płatność, może w razie oczywiście zawinionego braku wykorzystania ich w postępowaniu administracyjnym (tj. po prostu braku jakiegokolwiek sprawdzenia, co się w rzeczonej bazie teleifnormatycznej znajduje), zawsze zasłaniać się prawem do wznowienia postępowania, bowiem w jego ocenie wyszły na jaw nowe okoliczności, nieznane mu w chwili wydawania decyzji, zaś nieistotne są powody braku wiedzy w tym zakresie. Takie wnioskowanie zakłócałoby stabilność decyzji administracyjnych i w sposób nieuprawniony modyfikowało ciężar dowodowy spoczywający na organach.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 7, art 8, art. 11, art.77 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, organy Agencji nie podjęły bowiem wszelkich kroków do wyjaśnienia sprawy oraz nie zebrały i nie rozpatrzyły w całości materiału dowodowego. W niniejszym postępowaniu nie została również zrealizowana zasada przekonywania określona w art. 11 k.p.a., która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnianiu rozstrzygnięć. Wyczerpujące umotywowanie decyzji daje bowiem rękojmię, że organ dołożył należytej staranności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia.
Wobec tego, że w przedmiotowej sprawie organy nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości istnienia podstawy do wznowienia postępowania, odnoszenie się do merytorycznych zarzutów dotyczących rozpoznania istoty sprawy po wznowieniu postępowania jest przedwczesne.
8.4. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ zastosuje się do wskazań wynikających z powyższych rozważań, w szczególności uzupełni materiał dowodowy i dokona ustaleń dotyczących przesłanek, od których zależy dopuszczalność wznowienia postępowania w kontrolowanej sprawie.
8.5. W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając na rzecz Skarżącego kwotę 200 zł. odpowiadającej wysokości uiszczonego wpisu.
.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło