I SA/Gd 1265/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 8 lutego 2022 r. sprawy ze skargi A. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbo z dnia 27 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 lipca 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w G. (dalej: Dyrektor IAS, Organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej "k.p.a." oraz art. 61 a § 2 k.p.a. w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.) - dalej u.p.e.a., po rozpatrzeniu zażalenia F. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. (dalej: Spółka, Skarżąca) na postanowienie Naczelnika T. Urzędu Skarbowego w G. (dalej: Naczelnik US, Organ I instancji) z dnia 27 kwietnia 2021 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania, utrzymał w mocy postanowienie Organu I instancji. Powyższe rozstrzygnięcia zostały wydane w następującym stanie faktycznym: W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku zobowiązanego – F. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w R., Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. sporządził zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej (z tytułu zawartej umowy najmu oraz innych zawartych umów cywilnoprawnych, wykonywanych usług oraz wszelkich innych zaległych, bieżących a także przyszłych wierzytelności) u dłużnika zajętej wierzytelności – F. sp. z o.o. z dnia 4 czerwca 2016 r. (doręczone w dniu 16 czerwca 2016 r.). W związku z powyższym u dłużnika zajętej wierzytelności została przeprowadzona kontrola prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. W jej wyniku sporządzono protokół z dnia 12 marca 2020 r. Pismem z dnia 11 września 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. wniósł do Naczelnika US o uzupełnienie kontroli dłużnika zajętej wierzytelności. Następnie pismem z dnia 12 listopada 2020 r. Naczelnik US zwrócił się do F. sp. z o.o. o przekazanie dokumentów w postaci faktur z tytułu wszelkich umów cywilnoprawnych, świadczonych usług oraz zaległych, bieżących i przyszłych wierzytelności za okres od czerwca 2016 r. do lipca 2019 r. dotyczących F. sp. z o.o. w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania. Termin do przedłożenia dokumentacji został następnie przedłużony do dnia 22 stycznia 2021 r. z uwagi na wniosek Spółki z dnia 26 listopada 2020 r. Pismem z dnia 16 stycznia 2021r. Naczelnik US ponownie wezwał Spółkę do przekazania dokumentacji związanej z prawidłowością realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. Pismem z dnia 26 marca 2021 r. Pełnomocnik Spółki złożył wniosek o umorzenie postępowania dotyczącego odpowiedzialności byłego komplementariusza F. sp. z o.o. sp.k. za zaległości podatkowe. Do wniosku załączono zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach dotyczące F. sp. z o.o. Naczelnik US postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2021 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ww. wniosku. Nie zgadzając się z ww. rozstrzygnięciem Spółka wniosła zażalenie, w którym wskazała, że nie posiada zaległości podatkowych, co zostało wykazane w zaświadczeniu. W jej ocenie brak zaległości podatkowych czyni bezprzedmiotowym postępowanie w zakresie kontroli prawidłowości zastosowania środka egzekucyjnego. Dyrektor IAS postanowieniem z dnia 27 lipca 2021 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Naczelnika US, że przepisy u.p.e.a., a w szczególności art. 71 a u.p.e.a. nie przewidują możliwości wnoszenia przez dłużnika wniosku o umorzenie czynności kontrolnych. Fakt przedłożenia zaświadczenia o nieposiadaniu przez Skarżącą zaległości podatkowych nie ma wpływu na bezprzedmiotowość czynności kontrolnych w zakresie prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. Dopiero wydanie postanowienia w trybie art. 71a § 9 u.p.e.a., określającego wysokość nieprzekazanej przez dłużnika kwoty może skutkować powstaniem należności podlegającej egzekucji w trybie u.p.e.a., a egzekwowanej z majątku F. sp. z o.o. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gdańsku Pełnomocnik Spółki zaskarżył w całości ww. postanowienie Dyrektora IAS utrzymujące w mocy postanowienie Organu I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 a § 1 k.p.a. oraz art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r., Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.), dalej jako "O.p." Stawiając powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika US, zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu Spółka wskazała, że złożyła wniosek o umorzenie postępowania dotyczącego odpowiedzialności byłego komplementariusza solidarnie za zaległości podatkowe oraz odsetek za zwłokę od tych zaległości, ponieważ ww. zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę F. sp. z o. o. sp.k. zostały uregulowane z nadwyżki podatku VAT Spółki. Zatem egzekwowane zobowiązania zostały zaspokojone. W związku z powyższym postępowanie egzekucyjne dotyczące odpowiedzialności byłego komplementariusza Spółki solidarnie za zaległości podatkowe powinno zostać umorzone. Wygaśnięcie zobowiązania podatkowego wskutek zapłaty całości lub części obowiązku podatkowego jest samoistną podstawą umorzenia postępowania egzekucyjnego. Istnieje zatem materialnoprawna podstawa do rozpatrzenia zgłoszonego przez Spółkę wniosku. Zdaniem Spółki organ naruszył zasady postępowania podatkowego - art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 O.p. bowiem nie wziął pod uwagę zaświadczenia podatnika o niezaleganiu w podatkach. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga Spółki podlega oddaleniu, albowiem wydane w sprawie rozstrzygnięcia są prawidłowe. Kwestią sporną jest rozstrzygnięcie, czy w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki wyłączające możliwość wszczęcia postępowania określone w art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie do art., 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone w przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 7 lutego 2014 r. o sygn. akt I OSK 2159/12 wyjaśnił, że ustawodawca wprowadził w art. 61a § 1 k.p.a. dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w wymienionym przepisie skonkretyzowane, jednakże nie ulega wątpliwości, że dotyczy to sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Z taką sytuacją będziemy mieli do czynienia np. gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzone jest już postępowanie, wydano w sprawie rozstrzygnięcie, albo brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania. Naczelny Sąd Administracyjny Sąd Administracyjny podkreślił, że postanowienie wydane na podstawie ww. art. 61a § 1 ma charakter procesowy i zamyka stronie drogę do merytorycznego rozstrzygania w zakresie zgłoszonego żądania. Oznacza to, że organ administracji publicznej ma obowiązek odmówić wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy jego wszczęcie uniemożliwiają uzasadnione przyczyny o charakterze formalnym, zarówno podmiotowym jak i przedmiotowym. W niniejszej sprawie podstawę odmowy wszczęcia postępowania stanowiło stwierdzenie, że zaistniały inne przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania, tj. brak podstawy prawnej do rozpatrzenia żądania danej treści. W ocenie Sądu, orzekające w sprawie organy prawidłowo przyjęły, że z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż Skarżąca wnosiła w toku czynności kontrolnych prowadzonych wobec F. sp. z .o.o. na podstawie art. 71a u.p.e.a. o umorzenie postępowania dotyczącego odpowiedzialności jej byłego komplementariusza. Tymczasem przepisy u.p.e.a., a w szczególności art. 71a u.p.e.a. nie przewidują możliwości wnoszenia przez dłużnika wniosku o umorzenie czynności kontrolnych w zakresie prawidłowości zastosowania środka egzekucyjnego. Przepisy nie przewidują żadnych bezpośrednich uprawnień – kontrolowanemu – dłużnikowi zajętej wierzytelności do zgłoszenia żądania umorzenia czynności kontrolnych, prowadzonych na podstawie art. 71a u.p.e.a. Brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania, oznacza w świetle art. 61a § 1 k.p.a. wystąpienie uzasadnionej innej przyczyny, uniemożliwiającej wszczęcie postępowania i skutkuje koniecznością wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, bez merytorycznego odnoszenia się do wniosku. Wskazać należy, że zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej nie mogą podejmować działań niezgodnych z obowiązującym prawem, jak również działań, dla których brak podstawy prawnej, a zasada ta koreluje z zasadą legalizmu zawartą w art. 7 Konstytucji RP - organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. To właśnie te zasady obligowały organ egzekucyjny do odmowy wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu, podnoszona kwestia uregulowania przez Spółkę zaległości podatkowej, czy legitymowanie się zaświadczeniem o niezaleganiu w podatkach, nie wyłącza możliwość prowadzenia kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. Stosownie do art. 71a § 1 u.p.e.a. organy egzekucyjne uprawnione są do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. Zgodnie z art. 71a § 9 u.p.e.a. jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie. Analiza treści art. 71a § 1 i 9 u.p.e.a. pozwala przyjąć, że postanowienie, w którym organ egzekucyjny określa wysokość nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności, a o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a., może być wydane tylko po przeprowadzeniu kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, o której mowa w art. 71a § 1 u.p.e.a., zakończonej protokołem, którego kopię należy doręczyć dłużnikowi zajętej wierzytelności lub osobie odpowiedzialnej za realizację zajęcia (art. 71a § 6 u.p.e.a.), a do którego na podstawie art. 71a § 7 u.p.e.a. dłużnik może zgłosić wyjaśnienia lub zastrzeżenia. Tym samym fakt przedłożenia zaświadczenia o nieposiadaniu przez Skarżącą zaległości podatkowych nie ma wpływu na bezprzedmiotowość czynności kontrolnych w zakresie prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. Dopiero wydanie postanowienia w trybie art. 71a § 9 u.p.e.a., określającego wysokość nieprzekazanej przez dłużnika kwoty może skutkować powstaniem należności podlegającej egzekucji w trybie u.p.e.a., a egzekwowanej z majątku F. sp. z o.o. Zdaniem Sądu, podjęcie się analizy przysługujących zobowiązanej Spółce wierzytelności pieniężnych z tytułu transakcji handlowych ze Skarżącą, jak również kwestii bezpodstawnego uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, czy kwestii uregulowania zaległości, stanowiłoby naruszanie granicy konkretnej sprawy administracyjnej. Wobec powyższego, nie ma racji Skarżąca, że fakt przedłożenia zaświadczenia o nieposiadaniu przez F. sp. z o.o. zaległości podatkowych oznacza, że wystąpiła bezprzedmiotowość czynności kontrolnych w zakresie prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. Uwzględniając powyższe uwagi należało podzielić stanowisko organu, że rozpatrzenie żądania Spółki stanowi inną przyczynę uniemożliwiającą wszczęcie postępowania tj. brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania. W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a zarzuty skargi są chybione. Organ prawidłowo, w oparciu o poczynione ustalenia odmówił wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie. W zaskarżonym postanowieniu organ przywołał prawidłową podstawę prawną. Rozstrzygnięcie miało charakter formalnoprawny i nie mogło odnosić się merytorycznie do zasadności dokonywanych czynności kontrolnych. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), nie stwierdził naruszeń prawa, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ww. ustawy, oddalił skargę.