I SA/Gd 1287/12
WyrokWSA w Gdańsku2013-01-09
Skład orzekający: Zbigniew Romała, Krzysztof Przasnyski, Irena Wesołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych, rozpatrując wniosek o umorzenie należności z tytułu składek, naruszył przepisy postępowania administracyjnego poprzez niewłaściwe uzasadnienie decyzji i nierozważenie całokształtu sytuacji materialnej i zdrowotnej wnioskodawczyni?Ratio decidendi
Zakład Ubezpieczeń Społecznych naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewłaściwe uzasadnienie decyzji i nierozważenie całokształtu sytuacji materialnej i zdrowotnej wnioskodawczyni. Organ nie przeprowadził należytej analizy przesłanek umorzenia składek, co czyniło decyzję dowolną i uzasadniało jej uchylenie.Stan faktyczny
K. E. złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, wraz z odsetkami i kosztami. Organ pierwszej instancji odmówił umorzenia, wskazując na możliwość obciążenia hipotecznego spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję odmowną, uznając, że umorzenie składek jest decyzją uznaniową i nie stwierdzono całkowitej nieściągalności należności. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów k.p.a. poprzez nierozważenie jej sytuacji materialnej i zdrowotnej.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 września 2012 r. i orzeczono, że decyzja ta nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Claudia Kozłowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi K. E.-S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1.uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Decyzją z dnia 26 września 2012 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku K. E. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego dalej "ZUS") z dnia 6 sierpnia 2012 r. nr 198/2012 odmawiającą skarżącej umorzenia należności z tytułu składek.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
W dniu 1 czerwca 2012 r. K. E. skierowała do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] wniosek o umorzenie należności z tytułu składek. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej wskazała, że jest panną, jej syn usamodzielnił się, przysługuje jej własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, prowadzi działalność gospodarczą związaną z tłumaczeniami. W chwili obecnej nie uzyskuje z tej działalności dochodów z powodu kryzysu na rynku tłumaczeń, ponadto jej trudną sytuację pogłębiają problemy zdrowotne (cukrzyca, choroba wieńcowa serca, nadciśnienie) i związane z tym koszty leczenia. Do akt dołączono m.in. dokumenty dotyczące wysokości dochodów wnioskodawczyni, opłat czynszowych, za energię oraz zaległości w spółdzielni mieszkaniowej.
Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, organ decyzją z dnia 6 sierpnia 2012 r. odmówił K. E. umorzenia:
1. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres 06.2002 r., 01.2003 r., 10.2003r.- 09.2004 r., 05.2006r.- 06.2006r., 03.2007r.- 05.2007r., 04.2012 r. w kwocie 5258,84 zł,
2. należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 05.2005 r., 07.2005 r. w kwocie 313,40 zł,
3. należnosci z tytułu składek na Fundusz Pracy za okres 08.2004 r. do 09.2004 r. w kwocie 66,22 zł,
4. odsetek do całości zadłużenia, liczonych do dnia 05.06.2012 r., w kwocie 5629 zł,
5. kosztów upomnienia w kwocie 44 zł.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, K. E. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z dnia 26 września 2012 r. ZUS, ponownie rozpatrując sprawę K. E., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie ZUS z dnia 6 sierpnia 2012 r., nie znajdując podstaw do uwzględnienia jej wniosku. Organ stwierdził, że K. E. przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, które może być obciążone hipotecznie i związku z tym organ nie może stwierdzić stanu całkowitej nieściągalności należności. Organ uznał, iż nie widzi aktualnie przyczyny, dla której miałby przedwcześnie rezygnować ze swoich uprawnień wierzyciela, tym bardziej, że nie wszczęto do tej chwili egzekucji administracyjnej, która daje ZUS szeroki wachlarz uprawnień w zakresie realizacji roszczeń z tytułu składek.
Dalej organ, powołując m.in. art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), zwanej dalej "u.s.u.s.", stwierdził, że ZUS w decyzji z dnia 6 sierpnia 2012 r. nie mógł jeszcze dokonać oceny w zakresie ściągalności wierzytelności, co uzasadniało podjęcie rozstrzygnięcia negatywnego.
Następnie organ przywołując treść § 3 ust.1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365), stwierdził, iż decyzje w sprawie umorzenia składek wydawane są w trybie uznania administracyjnego, co oznacza, że w przypadku zaistnienia okoliczności wskazanych art. 28 u.s.u.s. bądź w cyt. rozporządzeniu, organ ma prawo, a nie obowiązek umorzenia należności z tytułu składek. Organ zaakcentował, że brak możliwości opłacenia składek wraz należnościami ubocznymi musi mieć charakter całkowity i trwały, co w niniejszej sprawie nie zostało stwierdzone. Ponadto przepisy dotyczące umorzenia należności z tytułu składek są czytelne i nie wywołują wątpliwości interpretacyjnych. Organ nie wykluczył przy tym możliwości zawarcia ze stroną układu ratalnego, po uprzednim spełnieniu przez nią stosownych warunków. Końcowo podkreślił, że nie kwestionuje trudności, jakie wiążą się z prowadzeniem działalności gospodarczej, jednakże ustawowym i statutowym zadaniem ZUS jest realizacja obowiązków płatników w zakresie terminowego opłacania składek na poszczególne fundusze.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na opisaną decyzję ZUS, K. E. wniosła o jej uchylenie w całości, podnosząc zarzuty naruszenia art. 7, art. 80 oraz art.107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a."
W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że ZUS nie rozważył całokształtu jej sytuacji materialnej i zdrowotnej i z góry przesądził, że skoro decyzja należy do sfery uznania administracyjnego, to jest uprawiony do wydania decyzji odmownej w sprawie umorzenia składek. Tym samym, w ocenie skarżącej organ przeprowadził postępowanie z naruszeniem zasady prawdy materialnej, przekroczył granice swobodnej oceny dowodów, a w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniósł się w ogóle do jej sytuacji finansowej i zdrowotnej. Nadto z uzasadnienia rozstrzygnięcia nie wynika, na jakiej podstawie organ nie zastosował instytucji umorzenia.
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., Poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika natomiast, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Dokonując sądowej kontroli we wskazanym zakresie uznać należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydając zaskarżoną decyzję naruszył przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co z kolei czyniło zasadnym jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.
Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o art. 28 u.s.u.s. Z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. wynika, iż należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (z zastrzeżeniem ust. 3a), która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu. Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.
Wyjątek stanowi regulacja zawarta w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w myśl którego, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.
Szczegółowe zasady umorzenia określonego w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. zostały natomiast uregulowane w rozporządzeniu, wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365), ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1), poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (pkt 2), przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (pkt 3). Jak wynika z brzmienia powołanego wyżej przepisu, wystąpienie sytuacji faktycznej, mieszczącej się w kategorii przypadków przewidzianych w jego treści daje ZUS jedynie możliwość umorzenia zaległości w opłacaniu składek, skorzystanie z której pozostawione zostało, z woli ustawodawcy, w gestii uznania organu.
Tak więc, nawet w sytuacji spełnienia przesłanek, o których mowa w cyt. rozporządzeniu, organ nie ma obowiązku umorzenia zaległości, a po stronie dłużnika nie powstaje odpowiadające temu roszczenie. Działa on tym samym w granicach uznania administracyjnego, w zakres którego nie może wkraczać również sąd administracyjny, rozpoznający skargę na akt lub czynność, wydany lub podjęty w jego zakresie. Nie oznacza to jednak dowolności w postępowaniu administracyjnym i w procesie decyzyjnym.
Przez uznanie administracyjne należy bowiem rozumieć sytuację, która upoważnia organ administracji przy ustalonym stanie faktycznym do dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie, rozwiązań, zgodnie z celami w ustawie określonym (Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1995, s. 270–271).
W orzecznictwie wyrażany jest pogląd, iż uznanie administracyjne wyraża się nie w swobodzie oceny istnienia w stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet w sytuacji istnienia jego ważnego interesu (por. wyrok NSA z dnia 3 listopada 2000 r. sygn. akt III SA 8065/98, LEX nr 47102). Należy jednak podkreślić, że przyznana organom administracji swoboda w rozstrzygnięciu nie oznacza dowolności. W celu wydania prawidłowego orzeczenia w trybie uznania administracyjnego organ administracji obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach sprawy wyniki tego badania.
Zgodnie z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie podkreśla się, że stosowanie wynikającej z cyt. przepisu zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli odnosi się nie tylko do prawa procesowego, gdyż wynikają z niej również zasady interpretacyjne dla prawa materialnego (tak: B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck Warszawa 1996 s. 56). W wyroku z dnia 11 czerwca 1981 r. (sygn. akt SA 820/81, ONSA 1981/1/57) NSA przyjął, że wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej odnosi się w równym stopniu do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego i dowodowego, jak i do stosowania norm prawa materialnego, to jest do całokształtu przepisów prawnych służących załatwieniu sprawy. Podzielając w pełni przedstawiony pogląd wskazać należy, że art. 7 k.p.a. in fine ma zastosowanie przede wszystkim w odniesieniu do decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego. Takie stanowisko zajął m.in. NSA w wyroku z dnia 23 czerwca 1995 r. (sygn. akt SA/Wr 2744/94, LEX nr 26845) wskazując, że reguła wyrażona w art. 7 k.p.a. ma zastosowanie we wszystkich tych wypadkach, w których rozstrzygnięcie sprawy powierzone zostało tzw. uznaniu administracyjnemu, co zachodzi wówczas, gdy norma prawna nie przewiduje obowiązku określonego zachowania się organu, lecz możliwość wyboru sposobu załatwienia sprawy. W literaturze podkreśla się, że możliwość ta może i powinna zostać zdeterminowana wyważeniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (tak: A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz ZAKAMYCZE 2000, s. 139).
Wymaga również podkreślenia, że sąd administracyjny nie jest kolejnym organem w postępowaniu o udzielenie ulgi i nie dokonuje badania merytorycznej zasadności podjętej decyzji administracyjnej. Sąd bada natomiast, czy podjęta decyzja jest zgodna z przepisami postępowania i czy dokonanej przez organ podatkowy ocenie występowania przesłanek zastosowania ulgi nie można przypisać cech dowolności.
Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach tzw. uznania administracyjnego jest więc ograniczona do badania prawidłowości postępowania organów, którego wynikiem jest podjęcie aktu administracyjnego.
Za niewystarczające należy uznać uzasadnienie zaskarżonej decyzji w zakresie analizy przesłanek o jakich mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Jak podkreśla się w orzecznictwie, rozstrzygnięcia wydawane w ramach tzw. uznania administracyjnego, "dotyczą możliwości wyboru przez organ określonego kierunku rozstrzygnięcia jednak dopiero po ustaleniu istnienia wymienionych w przepisach prawa przesłanek. Jeśli żadna z tych przesłanek nie jest spełniona, organ nie ma możliwości wyboru konsekwencji prawnych i bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania ulgi. Z kolei, wykazanie istnienia wymaganych przesłanek pozwala organowi na zastosowanie ulgi, jednakże nie jest to równoznaczne z obowiązkiem jej przyznania" (por. wyrok WSA w Białymstoku o sygn. I SA/Bk 124/10, Lex nr 673077).
W tym zakresie organ uchybił obowiązkowi wynikającemu z treści art. 15 k.p.a., i art. 83 ust. 4 u.s.u.s., stanowiącego, że od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne stronie przysługuje prawo wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego polega bowiem na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Co prawda wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest swoistym środkiem zaskarżenia, ponieważ nie wywołuje skutku dewolutywnego, czyli nie powoduje przesunięcia rozstrzygnięcia do organu wyższego stopnia, ale ze względu na zasadę dwuinstancyjności z chwilą zainicjowania przez stronę postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy powstaje obowiązek traktowania postępowania jako powtórzenia rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy. Rozstrzygnięcie organu drugiej instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, a działanie organu drugiej instancji nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu pierwszej instancji (T. Woś, J. Zimmermann; glosa do uchwały SN z dnia 23 września 1986 r., III AZP 11/86, opubl. w: PiP 1989, z. 8, s. 147).
Właściwe wypełnienie zasady dwuinstancyjności wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć różnych organów, lecz zakłada jej podjęcie w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Chodzi zatem o to, by przeprowadzono dwukrotnie merytoryczne postępowanie, by dwukrotnie oceniono dowody, w sposób rzeczowy i poważny przeanalizowano wszelkie argumenty i opinie, i w konsekwencji doprowadzono do wydania takiego rozstrzygnięcia, które najlepiej odpowiadać będzie prawu, interesowi publicznemu i słusznym interesom strony (por. uchwała SN z 1 grudnia 1994 r., III AZP 8/94, publ. OSNAPiUS 1995, Nr 7, poz. 82).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych, ponownie rozpatrując sprawę z wniosku K. E. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ograniczył się do przywołania treści przepisów ustawowych oraz rozporządzenia, dotyczących umorzenia należności z tytułu składek, wskazania, że skarżąca posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz lakonicznej argumentacji wskazującej, iż decyzje w sprawie umorzenia należą do decyzji uznaniowych, a zatem ZUS, mając na uwadze swoje obowiązki ustawowe i statutowe miał prawo odmówić skarżącej umorzenia składek.
Należy podkreślić, że przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. podstawową kwestią jest ocena, czy w wyniku egzekucji zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny. Bez wątpienia ocena taka nie została przeprowadzona już w decyzji z dnia 6 sierpnia 2012 r., a w zaskarżonej decyzji sytuacja ta została zaakceptowana.
Nie ulega wątpliwości, że działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ szczególny obowiązek stosowania norm prawa materialnego łącznie z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Przy czym podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego wymaga, by interes społeczny i słuszny interes obywatela (często sprzeczne) zostały należycie wyważone. Temu celowi służy analiza sytuacji materialnej skarżącej, uwzględniająca również stan zadłużenia i związaną z tym realność spłaty zadłużenia bez niebezpieczeństwa powstania ciężkich skutków dla zobowiązanej i jej rodziny. W rozpoznawanej sprawie taka analiza nie została przeprowadzona, gdyż organy orzekające nie odniosły się do argumentacji skarżącej oraz przedłożonych przez nią dokumentów.
W ocenie Sądu w niniejszym składzie, organy nie rozważyły należycie kwestii możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych przez skarżącą, nie odniosły się przy tym do zależności pomiędzy stanem zdrowia skarżącej, a jej możliwościami zarobkowymi. Tymczasem skarżąca przedstawiła szereg dokumentów dotyczących wysokości uzyskiwanych dochodów, opłat czynszowych, za energię oraz obrazujących stan zaległości wobec spółdzielni mieszkaniowej. Podała również informacje o stanie zdrowia. Okoliczności te nie zostały przez organy należycie rozważone i ocenione. W decyzji ZUS z dnia 6 sierpnia 2012 r. organ stwierdził jedynie, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i osiąga dochody z działalności gospodarczej, zaniechał natomiast szczegółowego rozważenia sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawczyni. Ponownie rozpatrując sprawę, ZUS w decyzji z dnia 26 września 2012 r., oprócz stwierdzenia dotyczącego tytułu prawnego wnioskodawczyni do lokalu, nie przeprowadził rozważań we wskazanym zakresie. Tymczasem ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego była bezspornie obowiązkiem organu, wynikającym z powinności dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Było to szczególnie istotne w świetle przesłanek umożliwiających zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należnych składek w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s oraz § 3 ust. 1 cyt. rozporządzenia z 31 lipca 2003 r.
Powyższe rozważania prowadzą do konkluzji, że postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji nie zostało przeprowadzone w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art.8 k.p.a.). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest odniesienia do faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, do czego zobowiązany był na mocy art. 107 § 3 k.p.a. Z uwagi na to, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia standardów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a., jej ocena wymyka się spod kontroli dokonywanej w postępowaniu przed sądem administracyjnym, która jak wskazano na wstępie, w przypadku decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny prawidłowości zgromadzonego, przez organ administracji, materiału dowodowego oraz wniosków wyciągniętych z jego oceny (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 lutego 2012 r., sygn. akt 1074/11, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z tych względów zarzuty skargi należało ocenić jako uzasadnione, bowiem to organ był zobligowany do zebrania całego materiału dowodowego i dokonania jego wszechstronnej oceny (art.80 k.p.a.), czego w niniejszej sprawie nie uczynił, a ocena wyników postępowania dowodowego została oparta na materiale dowodowym nie w pełni rozpatrzonym.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych uwzględni powyższą ocenę, przeprowadzając dokładną analizę sytuacji materialnej, i zdrowotnej skarżącej, uwzględniając przy tym konieczność zaspokajania podstawowych potrzeb. Po przeprowadzeniu wnikliwego i rzetelnego postępowania dowodowego, organ oceni, czy w stosunku do skarżącej znajdują zastosowanie przesłanki, o jakich mowa w art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.
Biorąc pod uwagę wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.
Zgodnie z art. 152 P.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło