I SA/Gd 1306/13
WyrokWSA w Gdańsku2014-02-18
Skład orzekający: Alicja Stępień, Sławomir Kozik, Ewa Kwarcińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zobowiązanie podatkowe zabezpieczone hipoteką przymusową, które zostało ustanowione przed upływem terminu przedawnienia, może być egzekwowane po upływie tego terminu, nawet jeśli podatnik nie został zawiadomiony o czynnościach egzekucyjnych przed jego upływem?Ratio decidendi
Zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką przymusową nie podlegają przedawnieniu w rozumieniu art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, a po upływie terminu przedawnienia mogą być egzekwowane wyłącznie z przedmiotu hipoteki. Wpis hipoteki przymusowej ma moc wsteczną od chwili złożenia wniosku o wpis, co oznacza, że skutki prawne wpisu wyprzedzają chwilę jego dokonania i powstają od momentu złożenia wniosku. Nawet jeśli podatnik nie został zawiadomiony o czynnościach egzekucyjnych przed upływem terminu przedawnienia, ustanowienie hipoteki przymusowej przed tym terminem umożliwia dalsze dochodzenie należności z nieruchomości obciążonej.Stan faktyczny
Spółka W. Sp. z o.o. wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego, twierdząc, że zobowiązania podatkowe uległy przedawnieniu. Organ egzekucyjny odmówił umorzenia, wskazując na ustanowienie hipoteki przymusowej przed upływem terminu przedawnienia. Spółka kwestionowała prawidłowość doręczeń i skuteczność czynności egzekucyjnych, twierdząc, że nie została o nich powiadomiona przed upływem terminu przedawnienia. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, uznając, że hipoteka przymusowa zabezpiecza zobowiązania i umożliwia ich egzekucję z nieruchomości obciążonej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Protokolant Sekretarz Sądowy Agnieszka Bednarczyk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 lutego 2014 r. sprawy ze skargi W. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 1 sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, Dyrektor Izby Celnej wszczął postępowanie egzekucyjne w stosunku do zobowiązanej A. Sp. z o.o. z siedzibą w (...). Podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego były wystawione w dniu 21 listopada 2012 r. tytuły egzekucyjne o numerach:
- (...) sporządzony na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 26 marca 2012 r. określającego wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki (...), której nadano rygor natychmiastowej wykonalności na mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 22 października 2012 r. Decyzja z dnia 26 marca 2012 r. została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej z dnia 5 listopada 2012 r.;
- (...) sporządzony na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 19 marca 2012 r. określającego wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki (...), której nadano rygor natychmiastowej wykonalności na mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 22 października 2012 r. Decyzja z dnia 19 marca 2012 r. została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej z dnia 5 listopada 2012 r.;
- (...) sporządzony na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 19 marca 2012 r. określającego wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki (...), której nadano rygor natychmiastowej wykonalności na mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 22 października 2012 r. Decyzja z dnia 19 marca 2012 r. została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej z dnia 5 listopada 2012 r.
Na podstawie ww. tytułów wykonawczych organ egzekucyjny wystawił dnia 12 grudnia 2012 r. zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużników zajętej wierzytelności, m.in. B. S.A. Bank przedmiotowe zawiadomienie otrzymał dnia 19 grudnia 2012 r. a w dniu 4 stycznia 2012 r. poinformował organ, że w stosunku do rachunku zobowiązanej spółki nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej.
Odpisy zawiadomień skierowanych do banków wraz z odpisami trzech tytułów wykonawczych z dnia 21 listopada 2012 r. zostały doręczone spółce dnia 2 stycznia 2013 r. Przesyłkę odebrał Z.K. (Prezes Zarządu).
Dnia 14 grudnia 2012 r. został sporządzony wniosek o wpis w księdze wieczystej hipoteki przymusowej zabezpieczającej wynikające z tytułów wykonawczych o numerach (...), (...) i (...) należności wraz z odsetkami naliczonymi na dzień 12 grudnia 2012 r. Wpis nastąpił w dniu 15 stycznia 2013 r.
Wobec zbiegu egzekucji administracyjnej, Dyrektor Izby Celnej, pismem z dnia 16 stycznia 2013 r., przekazał akta egzekucyjne celem łącznego prowadzenia egzekucji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego.
W związku z otrzymanymi decyzjami podatkowymi oraz zawiadomieniami o zastosowaniu środków egzekucyjnych, pismem z dnia 16 stycznia 2013 r. spółka złożyła do organu egzekucyjnego wniosek z żądaniem wycofania wystawionych tytułów egzekucyjnych oraz podjętych w tej sprawie czynności. Spółka podniosła, że nie uznaje doręczenia zarówno decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia 5 listopada 2012 r. jak i pism w sprawie wszczętego i toczącego się postępowania egzekucyjnego, gdyż zostało ono dokonane w stosunku do błędnie wskazanego adresata. Spółka wskazała również, że uznaje, iż decyzje otrzymała dopiero w dniu wystosowania niniejszego pisma, a o zastosowaniu środka egzekucyjnego została poinformowana w dniu 2 stycznia 2013 r., w związku z czym uprawnione jest jej twierdzenie o przedawnieniu dochodzonego zobowiązania.
Wypełniając zobowiązanie organu, co do sprecyzowania swojego żądania, pismem z dnia 6 lutego 2013 r., zobowiązana spółka wskazała, że wnosi o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o wystawione dnia 21 listopada 2012 r. tytułu wykonawcze na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Spółka podkreśliła, że zobowiązania określone w tytułach wykonawczych z dnia 31 grudnia 2012 r. uległy przedawnieniu. Z uwagi na fakt doręczenia stronie odpisów tytułów oraz odpisów zawiadomień z dnia 12 grudnia 2012 r. w dniu 2 stycznia 2013 r., nie doszło – zdaniem spółki – do mającego podstawę w art. 70 § 4 O.p. przerwania biegu terminu przedawnienia na skutek zastosowania przez organ egzekucyjny środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Nadto skarżąca spółka podkreśliła, że decyzje Dyrektora Izby Celnej z dnia 5 listopada 2012 r. nie zostały jej doręczone – czego skutkiem jest brak wymagalności obowiązku implikującego stwierdzenie o bezpodstawności wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z dnia 13 maja 2013 r. organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych nr (...), (...) i (...).
W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia organ zauważył, że w dniu 5 grudnia 2012 r. nastąpiło z mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego wszczęcie postępowania przygotowawczego w sprawie o przestępstwo skarbowe, o czym pismem z dnia 6 grudnia 2012 r., wysłanym do pełnomocnika strony, poinformowano spółkę. Przesyłka zawierającą przedmiotowe pismo pomimo dwukrotnego awizowania w dniach 11 grudnia 2012 r. i 19 grudnia 2012 r. nie została odebrana przez adresata. Na mocy art. 150 § 2 O.p. przesyłkę uznano za doręczoną z dniem 27 grudnia 2012 r.
Organ podniósł również, że datowane na dzień 5 grudnia 2012 r. odwołanie pełnomocnictwa stało się skuteczne dopiero z powzięciem wiedzy przez organ egzekucyjny o tym fakcie, tj., dnia 12 grudnia 2012 r., w konsekwencji czego doręczenie dokonane zgodnie ze stanem wiedzy organu w dniu nadania przesyłki, jak i z datą jej dotarcia pod wskazany adres pełnomocnika, organ uznał za prawidłowe.
Zdaniem organu, na mocy art. 70 § 6 pkt 1 O.p. w dniu 5 grudnia 2012 r. doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
Organ, powołując się na treść art. 70 § 4 O.p. wskazał również, że bieg terminu przedawnienia (zawieszony uprzednio w dniu 5 grudnia 2012 r.) został następnie przerwany w dniu 19 grudnia 2012 r. wskutek zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego w Banku B. S.A., o którym podatnik został zawiadomiony w dniu 2 stycznia 2013 r.
Spółka nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, złożyła zażalenie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.
Argumentując zażalenie, spółka podniosła, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania z uwagi na fakt, że o zastosowaniu środka egzekucyjnego spółka została zawiadomiona w dniu 2 stycznia 2013 r., czyli po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Spółka nie zgodziła się również z organem, że w sprawie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia z uwagi na sposób doręczenia pisma, którym poinformowano o wszczęciu postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe. Otóż, pismo zostało doręczone w trybie zastępczym osobie (W.W.), której pełnomocnictwo obejmowało jedynie umocowanie do działania w imieniu spółki w konkretnych trzech sprawach administracyjnych – wymienionych wraz z sygnaturami w treści pełnomocnictwa a pełnomocnictwo to nie obejmowało umocowania do postępowania egzekucyjnego, czy postępowania karnoskarbowego.
Podkreślono, że przedmiotowe pełnomocnictwo zostało odwołane w dniu 5 grudnia 2012 r., o czym organ powziął informację w dniu 12 grudnia 2012 r.
Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie nie doszło z dniem 5 grudnia 2012 r. do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, albowiem jak trafnie zauważyła spółka, zakres pełnomocnictwa udzielonego W.W. nie obejmował spraw wykraczających poza materie związane ściśle z postępowaniami toczącymi się pod wskazanymi przez mocodawcę sygnaturami spraw. Tym samym powiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe uznano za nieskuteczne.
Tym nie mniej, organ zauważył, że dnia 14 grudnia 2012 r. został sporządzony, skierowany do Sądu Rejonowego, wniosek o wpis w księdze wieczystej hipoteki przymusowej zabezpieczającej wynikające z trzech tytułów wykonawczych należności wraz z odsetkami naliczonymi na dzień 12 grudnia 2012 r. Wpływ wniosku nastąpił w dniu 19 grudnia 2012 r., natomiast wpis w dniu 15 stycznia 2013 r.
Organ odwołując się do treści art. 29 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, zgodnie z którym wpis w księdze wieczystej ma moc wsteczną od chwili złożenia wniosku i dokonanie wpisu, a w przypadku wszczęcia postępowania z urzędu – od chwili wszczęcia tego postępowania, zaznaczył, że moc wsteczna wpisu oznacza, że skutki prawne wpisu wyprzedzają chwilę jego dokonania, bowiem powstają od chwili złożenia wniosku, a w przypadku wszczęcia postępowania z urzędu – z chwilą wszczęcia tego postępowania. W przedmiotowej sprawie skutki prawne wpisu powstały w dniu 19 grudnia 2012 r.
A zatem, w myśl art. 70 § 8 O.p. przedawnienie obowiązku, wynikającego z wystawionych dnia 21 listopada 2012 r. tytułów wykonawczych, nie nastąpiło. Niemniej, po upływie terminu przedawnienia, zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki.
Końcowo organ odwoławczy nie zgodził się z organem pierwszej instancji, że w przedmiotowej sprawie doszło także na mocy art. 70 § 4 O.p. do przerwania biegu przedawnienia. Organ przypomniał, że powiadomienie zostało dokonane 2 stycznia 2013 r., a zatem po upływie 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku akcyzowego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji, wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie od organu administracji publicznej kosztów postępowania, w tym ewentualnych kosztów zastępstwa procesowego, według norma przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 70 § 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej jako "O.p.") poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i uznanie, że zobowiązanie podatnika nie przedawniło się z uwagi na dokonanie wpisu hipoteki przymusowej w księdze wieczystej, podczas gdy wpis ten był dokonany bez podstawy prawnej z uwagi na niedoręczenie stronie tytułów wykonawczych, stanowiących podstawę tego wpisu; art. 70 § 4 O.p. poprzez niezastosowanie tego artykułu i niezawiadomienie podatnika o wszczęciu postępowania egzekucyjnego oraz dokonaniu czynności egzekucyjnej; art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej jako "u.p.e.a.") poprzez niezastosowanie tego przepisu, pomimo, że istniała konieczność jego zastosowania i konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego, z uwagi na fakt, że zobowiązanie podatkowe strony uległo przedawnieniu.
W pisemnych motywach uzasadnienia autor skargi odwołał się do stwierdzenia organu odwoławczego, że odpisy zawiadomień skierowanych do dłużników (banków) wraz z odpisami tytułów wykonawczych z dnia 21 listopada 2012 r. zostały doręczone spółce w dniu 2 stycznia 2013 r., po czym stwierdził, że hipoteka została ustanowiona przez organ egzekucyjny bezprawnie – bez dołączenia do wniosku o wpis hipoteki przymusowej w księdze wieczystej dowodu doręczenia uczestnikowi postępowania odpisu tytułów wykonawczych. W momencie złożenia przez organ egzekucyjny wniosku spółka nie wiedziała o wszczęciu wobec niej postępowania egzekucyjnego.
Spółka wywiodła, że wniosek o wpis hipoteki przymusowej należy uznać za pierwszą czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego.
Kolejno odwołując się do uchwały NSA z dnia 3 czerwca 2013 r. w sprawie I FPS 6/12 spółka stwierdziła, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do zawiadomienia jej o czynności egzekucyjnej przed upływem terminu przedawnienia. A zatem bieg terminu przedawnienia zakończył się w dniu 31 grudnia 2012 r. i zobowiązanie podatkowe spółki uległo przedawnieniu, co obliguje organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie procesowym z dnia 10 października 2013 r., będącym uzupełnieniem skargi, strona skarżąca wskazała, że w dniu 8 października 2013 r. zapadło orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. SK 40/12, które jej zdaniem ma istotny wpływ na wynik w przedmiotowej sprawie.
W piśmie tym podniesiono, że zakwestionowany przez Trybunał art. 70 § 6 O.p. w badanym brzmieniu, decyzją ustawodawcy utracił moc obowiązującą 31 grudnia 2002 r., a jego obecnym odpowiednikiem jest art. 70 § 8 O.p. Dyrektor Izby Skarbowej w zaskarżonym postanowieniu, powołuje się wyłącznie na zasadność i działalnie art. 70 § 8 O.p.
Ustosunkowując się do stanowiska strony skarżącej, Dyrektor Izby Skarbowej w piśmie procesowym z dnia 31 października 2013 r. wskazał, że zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny przepis art. 70 § 6 O.p. nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia z dnia 1 sierpnia 2013 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga A. sp. z o.o. z siedzibą w (...) nie zasługuje na uwzględnienie.
W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 15 poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływana jako "P.p.s.a.").
Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
Przechodząc zatem na grunt przedmiotowej sprawy w pierwszej kolejności wskazać należy, że okolicznością bezsporną jest, że dnia 14 grudnia 2012 r. został sporządzony, skierowany do Sądu Rejonowego wniosek o wpis w księdze wieczystej hipoteki przymusowej zabezpieczającej wynikające z tytułów wykonawczych o numerach (...), (...) i (...) należności wraz z odsetkami naliczonymi na dzień 12 grudnia 2012 r. Wniosek wpłynął do Sądu w dniu 19 grudnia 2012 r. (k. 76 akt administracyjnych), zaś wpis został dokonany w dniu 15 stycznia 2013 r. (k. 130 akt administracyjnych). W zawiadomieniu o dokonaniu wpisu zawarto pouczenie, zgodnie z którym na przedmiotowy wpis przysługuje skarga na orzeczenie referendarza sądowego do Sądu Rejonowego Wydział Ksiąg Wieczystych w terminie tygodniowym od dnia doręczenia zawiadomienia.
W kontekście powyższych okoliczności, ocenie należy poddać zasadność twierdzenia strony skarżącej, że w sytuacji gdy nie zawiadomiono jej o czynności egzekucyjnej – którą zdaniem strony skarżącej jest wniosek o wpis hipoteki przymusowej do księgi wieczystej – to bieg terminu przedawnienia zakończył się w dniu 31 grudnia 2012 r., w związku z czym zobowiązania podatkowe uległy przedawnieniu, co obligowało organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał.
Jako przyczynę wygaśnięcia obowiązku można wskazać przedawnienie, które wiąże się z działaniem czasu.
Przedawnienie zobowiązań podatkowych reguluje art. 70 O.p. Na mocy art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Z kolei w myśl art. 70 § 8 O.p. nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. Istniejący wpis hipoteki przymusowej korzysta z domniemania z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2013, poz. 941 ze zm., dalej jako "u.k.w.h."). To domniemanie nie podlega obaleniu w postępowaniu podatkowym, czy w toku sądowej kontroli legalności decyzji podatkowej (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 3 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Lu 178/11, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
O tym czy zobowiązanie podatkowe jest zabezpieczone hipoteką, przesądza wpis w księdze wieczystej (por. wyrok NSA z 19 października 2006 r., II FSK 1003/06, LEX nr 280391, czy wyrok WSA we Wrocławiu z 31 lipca 2008 r., I SA/Wr 53/08, LEX nr 488809).
Zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2013 r. poz. 707) wpis w księdze wieczystej ma moc wsteczną od chwili złożenia wniosku o dokonanie wpisu, a w wypadku wszczęcia postępowania z urzędu - od chwili wszczęcia tego postępowania. Moc wsteczna wpisu oznacza, że skutki prawne wpisu wyprzedzają chwilę jego dokonania, powstają bowiem od chwili złożenia wniosku, a w wypadku wszczęcia postępowania z urzędu - z chwilą wszczęcia tego postępowania. Zasadnie zatem organ odwoławczy uznał, że skutki prawne wpisu powstały w dniu 19 grudnia 2012 r. – a więc z dniem wpływu wniosku o wpis w księdze wieczystej hipoteki przymusowej do Sądu Rejonowego i co istotne przed upływającym dnia 31 grudnia 2012 r. terminem przedawnienia zobowiązania.
Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie, mając na uwadze stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale z dnia 21 maja 2002 r., III CZP 29/02 (OSNC 2003/6/76), że o mocy wstecznej wpisu można mówić dopiero z chwilą uprawomocnienia się wpisu, zgadza się z organem odwoławczym, że brak jest podstaw do kwestionowania hipoteki, w sytuacji gdy prawomocność dokonanego wpisu nie jest sporna.
Podnieść nadto należy, że zarzuty skargi co do braku podstaw ustanowienia hipoteki przymusowej nie mogą być rozpatrywanie w sprawie podatkowej, a skarżący w postępowaniu podatkowym nie wskazał na to, że uruchomił właściwe postępowanie zmierzające do podważenia dokonanego wpisu hipoteki przymusowej (por. wyrok NSA z dnia 31 lipca 2008 r., II FSK 712/07, Lex 490128).
Nie ma racji strona skarżąca twierdząc, że hipoteka przymusowa pełni rolę szczególnego środka egzekucyjnego. Zobowiązanie podatkowe zabezpieczone hipoteką, o którym mowa w art. 70 § 8 O.p., oznacza zobowiązanie zabezpieczone w rozumieniu u.k.w.h. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 czerwca 2008 r., III SA/Wa 1204/07, LEX nr 513365). Katalog środków egzekucyjnych zawiera art. 1 pkt 12 u.p.e.a. Katalog ten nie zawiera hipoteki przymusowej i jest on katalogiem zamkniętym. W konsekwencji powołanie się przez stronę skarżącą na uzasadnioną treścią uchwały NSA z dnia 3 czerwca 2013 r. sygn. I FPS 6/12 okoliczność braku powiadomienia o dokonaniu czynności egzekucyjnej przed upływem terminu przedawnienia pozostaje – jak trafnie podniósł organ odwoławczy – bez wpływu na rozstrzygnięcie zapadłe w niniejszej sprawie.
Mieć należy na uwadze, że ustanowienie hipoteki przymusowej, jak w sprawie niniejszej przed upływem przedawnienia, rodzi skutek w postaci możliwości egzekwowania zobowiązania, które ta hipoteka zabezpiecza, nawet pomimo późniejszego upływu terminu przedawnienia. Wynika to jednoznacznie z normy wynikającej z art. 77 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, który stanowi, że przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia z nieruchomości obciążonej. Zatem dla dochodzenia należności wierzyciela hipotecznego – Skarbu Państwa - wynikającej z ostatecznej decyzji, może być prowadzona egzekucja, przy czym ograniczać się musi ona tylko i wyłącznie do uzyskania zaspokojenia z nieruchomości obciążonej w toku egzekucji z nieruchomości.
Odnosząc się z kolei do argumentu strony skarżącej w zakresie niekonstytucyjności art. 70 § 6 O.p., którego odpowiednikiem w obowiązującym stanie prawnym jest art. 70 § 8 O.p., wskazać należy, że kwestia ta nie wywołuje skutku w postaci umorzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie niniejszej zważywszy na wyżej wskazany przepis art. 77 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, który wprost daje organowi możliwość prowadzenia egzekucji w sprawie niniejszej, z ograniczeniem wszakże do nieruchomości obciążonej.
Wskazać jednak należy, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r. w sprawie SK 40/12 dotyczy wyłącznie stwierdzenia niezgodności z Konstytucją art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. Przepis ten nie miał zastosowania w sprawie niniejszej. Natomiast art. 70 § 8 O.p., nie został do chwili obecnej uchylony. Co istotne obecnie przed Trybunałem Konstytucyjnym nie toczy się żadne postępowanie, którego przedmiotem byłby właśnie przepis art. 70 § 8 O.p., a rolą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku nie jest orzekanie o zgodności tego przepisu z Konstytucją
W świetle zaprezentowanych powyżej uregulowań oraz okoliczności stanu faktycznego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dopatrzył się naruszenia przez organ w zaskarżonym postanowieniu przywołanych w skardze przepisów postępowania, wobec czego nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi oddalił ją na mocy art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło