I SA/Gd 1308/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 2 marca 2015 r., skarżąca H. K. zwróciła się o przyznanie jej w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić przy tym należy, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. W konsekwencji bierność wnioskodawcy skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych i traktować ją należy jako niewykazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z innymi osobami, jej jedyny majątek stanowi samochód osobowy, utrzymuje się z niskiej emerytury, choruje. Do wniosku dołączyła odpis: decyzji ZUS z dnia 1 marca 2014 r. o waloryzacji emerytury; zawiadomienia z ZUS z dnia 13 października 2014 r. o wysokości emerytury oraz dokonywaniu potrąceń egzekucyjnych od listopada 2014 r.; zaświadczenia lekarskiego z dnia 21 sierpnia 2014 r.; postanowienia sądu okręgowego z dnia 31 października 2013 r., którym skarżąca została zwolniona od opłaty od apelacji; postanowienie sądu rejonowego z dnia 20 stycznia 2015 r., którym mąż skarżącej został zwolniony od opłaty od zażalenia. Referendarz sądowy uznał przedmiotowe oświadczenie skarżącej za niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i rodzinnego oraz możliwości płatniczych z tego względu, że skarżąca nie podała, że pozostaje w związku małżeńskim, oraz że zamieszkuje wspólnie z mężem i synem. Nadto, nie ujawniła pozostałych składników swojego majątku – zabudowanej działki gruntowej oraz mieszkania. Powyższe okoliczności wynikają z treści wniosków o przyznanie prawa pomocy składanych przez samą skarżącą (w tym z druku PPF złożonego w niniejszej sprawie w dniu 14 kwietnia 2014 r., k. 29-60) oraz jej męża i syna w wielu innych sprawach zawisłych przed tut. Sądem.. W związku z powyższym referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 16 marca 2015 r., wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał skarżącą do przedłożenia w terminie 7 dni: a/ oświadczenia, czy skarżąca pozostaje nadal w związku małżeńskim; jeżeli tak – przedstawienia dokumentów obrazujących wysokość wszystkich miesięcznych dochodów brutto/netto małżonka W. K. oraz dokumentów obrazujących w sposób kompleksowy jego stan majątkowy, w tym posiadane przez niego nieruchomości, przedmioty o wartości powyżej 3.000 euro, w tym zarejestrowane na męża pojazdy mechaniczne (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości) oraz wyciągi i wykazy ze wszystkich posiadanych przez męża rachunków bankowych (wskazanych w punkcie 1.c) niniejszego wezwania); b/ dokumentu potwierdzającego aktualną wysokość miesięcznych dochodów z tytułu emerytury z uwzględnieniem dokonywanych potrąceń egzekucyjnych; c/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych (rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych), maklerskich i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię (wpłaty, wypłaty, przelewy) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; d/ w związku z zamieszkiwaniem przez skarżącą pod wspólnym adresem z małżonkiem W. K. oraz synem M. K. wskazania, czy skarżąca partycypuje w kosztach związanych z eksploatacją nieruchomości (opłatach za energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, inne), a jeśli tak – w jakiej wysokości miesięcznie, przy czym kwota wydatków z tego tytułu winna zostać udokumentowana; e/ dokumentów potwierdzających ponoszenie przez skarżącą wydatków na odpłatne leczenie i ich wysokość (wizyty, badania lekarskie i zakup leków); f/ oświadczenia w przedmiocie marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości samochodu osobowego zarejestrowanego na wnioskodawczynię; g/ dokumentów w przedmiocie stanu zadłużenia wnioskodawczyni wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, instytucji finansowych, dostawców mediów, kontrahentów i innych podmiotów. Poinformowano także skarżącą, że nie jest zobowiązana do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej małżonka tylko w sytuacji, gdy został orzeczony rozwód lub separacja, a skarżąca przedłoży stosowne orzeczenie sądu w tym zakresie. Wyjaśniono również, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania skarżącej prawa pomocy. Powyższe wezwanie doręczono skarżącej w dniu 23 marca 2014 r.; korespondencję w imieniu skarżącej odebrał jej mąż W. K. (dowód: potwierdzenie odbioru). W piśmie z dnia 30 marca 2015 r. (data stempla pocztowego) skarżąca wniosła o przedłużenie terminu do złożenia wymaganych dokumentów, dołączając do niego m.in. odpis karty informacyjnej leczenia szpitalnego w dniach od 3 do 6 marca 2015. Zarządzeniem z dnia 15 kwietnia 2015 r. Przewodniczący Wydziału I nie uwzględnił żądania skarżącej. W tak ustalonym stanie sprawy referendarz sądowy stwierdził, że skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy, gdyż nie wykonała nałożonego na nią obowiązku. Zatem dokonanie rzetelnej i pełnej oceny jej sytuacji finansowej i rodzinnej jest wciąż niemożliwe z uwagi na niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności. Odnosząc się do dokumentów przedłożonych przez skarżącą referendarz sądowy wyjaśnia, że są one niewystraczające do oceny jej aktualnych możliwości płatniczych. Na ich podstawie nie sposób ustalić aktualnej wysokości uzyskiwanych przez skarżącą dochodów z emerytury (świadczenie z tego tytułu w roku 2014 wynosiło 1.189,08 zł netto miesięcznie), nie jest także znana kwoty dokonywanych z emerytury skarżącej potrąceń egzekucyjnych (nie wynika ona z zawiadomienia z ZUS z dnia 13 października 2014 r.) oraz kwota wydatków, jakie ponosi ona w związku ze swoim bieżącym koniecznym utrzymaniem. Wciąż zatem nie sposób ustalić, jaką faktycznie kwotą dysponuje skarżąca (po uwzględnieniu ponoszonych przez nią wydatków), a w konsekwencji ocenić, czy jest ona w stanie, a jeśli tak, to w jakiej części, uiścić koszty sądowe w niniejszej sprawie. Natomiast zwolnienie skarżącej i jej męża z kosztów sądowych w innym postępowaniu sądowym nie oznacza automatycznie, że musi ona uzyskać prawo pomocy w niniejszej sprawie. Należy bowiem pamiętać, iż wniosek ocenia się, biorąc pod uwagę aktualną sytuację i możliwości finansowe strony w odniesieniu do wysokości kosztów postępowania (w tym należnych na danym etapie kosztów sądowych) w konkretnej sprawie. Referendarz sądowy zwraca uwagę na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2014 r. wydane w sprawie II FZ 1789/14, którym oddalono zażalenie skarżącej na postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 4 sierpnia 2014 r. wydane w sprawie z wniosku skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy w niniejszej sprawie. NSA podzielił ocenę Sądu pierwszej instancji, że "skarżąca pomimo wezwania z dnia 25 kwietnia 2014 r. i zawarcia w nim pouczenia o negatywnych skutkach niezastosowania się do niego, nie udokumentowała swojej sytuacji majątkowej. Niezastosowanie się do wezwania Sądu pierwszej instancji, skierowanego do skarżącej w trybie art. 255 p.p.s.a. powoduje, że materiał dowodowy okazał się być niekompletny, a w rezultacie wątpliwości co do oświadczeń skarżącej pozostały niewyjaśnione. Subiektywne przekonanie skarżącej o zasadności jej wniosku przy równoczesnym nie odniesieniu się do kwestii uznanych przez Sąd za niewystarczająco wykazane powoduje niemożność uwzględnienia wniosku o udzielenie prawa pomocy (...)". W związku z powyższym referendarz sądowy przyjął, że skarżąca po raz kolejny nie wykazała zasadności złożonego wniosku. Zaniechanie skarżącej polegające na nieprzedstawieniu żądanych dokumentów stanowi zaś przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych we wniosku i przyznanie jej prawa pomocy. Z tych względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.