I SA/Gd 134/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do października 2006r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, złożonym na formularzu PPF w dniu 13 kwietnia 2011 r., G. B. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawcę prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z małżonką, z którą mają na utrzymaniu dwoje małoletnich dzieci. Małżonkowie uzyskują dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę w łącznej wysokości 2.700 zł brutto, nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, spłacają kredyty (często po terminie na wezwania windykacyjne), ich majątek stanowi dom o powierzchni 140 m2. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie wskazanego przepisu referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawcę i jego małżonkę zeznań podatkowych za rok 2010, zaświadczeń od pracodawców wnioskodawcy i jego małżonki o wysokości średniego wynagrodzenia za okres ostatnich trzech miesięcy, wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego małżonkę rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą z wymienionych osób stosownych oświadczeń w tym przedmiocie, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę lub jego małżonkę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), zaświadczeń wystawionych przez banki o wysokości aktualnego zadłużenia i wysokości spłacanych przez wnioskodawcę lub jego małżonkę miesięcznych rat kredytowych oraz dokumentów obrazujących wysokość ich innych zobowiązań (wobec ZUS, urzędu skarbowego, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów), dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawcę i jego małżonkę kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych). W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca nadesłał odpis zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2010 (PIT-37), zaświadczenia z dnia 31 maja 2011 r. o wysokości wynagrodzenia oraz dodatkowe oświadczenie z dnia 31 maja 2011 r., w którym wskazał, że: nie są z małżonką w stanie przekazać szczegółowych informacji o dokładnej liczbie i kwocie płaconych rat kredytowych, gdyż w ciągu 7 dni nie uzyskają tych danych z banków; posiadają tylko konta bankowe kredytowe z linią debetową (minus na koncie), na których dokonywane są tylko spłaty odsetek od kredytów; nie posiadają żadnych lokat bankowych ani oszczędności; nie posiadają samochodów osobowych na własne nazwisko; mieszkają w domu obciążonym bankowym kredytem hipotecznym; koszty utrzymania tej nieruchomości, na które składają się opłaty za telefon, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków oraz wywóz nieczystości, wynoszą średnio 910 zł miesięcznie. Analiza przedłożonego materiału dowodowego wykazała, że jest on niepełny i nie usunął wszelkich niejasności odnoszących się do sytuacji finansowej wnioskodawcy. W pierwszej kolejności wskazać należy, że pomimo wyraźnego wezwania wnioskodawca nie przedłożył żadnych wyciągów z rachunków bankowych prowadzonych dla niego oraz jego małżonki. Za wykonanie tego obowiązku nie sposób bowiem uznać jego oświadczenia o posiadaniu kont bankowych z linią kredytową, których salda są minusowe i z których dokonywane są tylko spłaty odsetek od kredytu. Podkreślić należy, że nadesłanie żądanych dokumentów umożliwiłoby ustalenie istotnych okoliczności mających wpływ na ocenę zasadności wniosku, takich jak ilość posiadanych rachunków bankowych, stan zgromadzonych na nich zasobów pieniężnych, rodzaj i wysokość księgowanych na nich wpływów i rozchodów, również z tytułu zobowiązań kredytowych. Uchylając się od przedłożenia tych dokumentów, wnioskodawca uniemożliwił ustalenie ww. okoliczności. Po drugie, wnioskodawca nie przedstawił też żadnych dokumentów obrazujących zadłużenie wobec banków z tytułu zaciągniętych kredytów. Nie podał nawet informacji o przybliżonej wysokości tychże zobowiązań ani wysokości spłacanych aktualnie rat kredytowych z odsetkami, które, jak sam wskazuje, spłacane są z posiadanych przez niego i jego małżonkę rachunków bankowych. Nie jest wiarygodne, że wnioskodawca nie posiada informacji o dokładnej liczbie i kwocie rat kredytowych skoro, jak oświadczył, są one przez niego spłacane. Jeżeli, jak wskazuje wnioskodawca, spłat tych dokonuje po terminie na liczne wezwania windykacyjne, dziwi, że dokumentów tych nie przedłożył dla zobrazowania swojej trudnej sytuacji finansowej, ubiegając się o przyznanie mu prawa pomocy. Po trzecie, wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez niego i jego małżonkę kosztów utrzymania, czego również nie uczynił, ograniczając się do złożenia samego oświadczenia w tym przedmiocie. Powyższe postępowanie wnioskodawcy, polegające na selektywnym podawaniu informacji i przedkładaniu dokumentów, skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Taki też pogląd prezentowany jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, postanowienie NSA z dnia 22 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 128/05, niepubl.). Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.