I SA/Gd 1381/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K.B-C. i M. J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w okresie od maja 2009 r. do grudnia 2010 r. oraz nakazania zwrotu dotacji wraz z odsetkami. postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na opisaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 lipca 2013 r. A. K. B.-C. oraz M. J. S. zawarły wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podniesiono, że określona w zaskarżonej decyzji kwota dotacji oświatowej podlegającej zwrotowi jest wysoka, tj. 1.207.934,52 zł i dlatego jej wykonanie doprowadzi do powstania nieodwracalnych lub trudnych do odwrócenia następstw. Egzekucja tej kwoty wraz z odsetkami spowoduje utratę płynności finansowej placówek szkolnych prowadzonych przez skarżące i uniemożliwi realizację bieżących zadań tych placówek. Oznaczać to może brak możliwości regulowania zobowiązań z tytułu wynagrodzeń pracowników oraz nauczycieli szkół. Ponadto utrata płynności finansowej wpłynie negatywnie na ocenę zdolności płatniczej i kredytowej skarżących przez ewentualnych kontrahentów, zamykając im możliwość otrzymania pożyczek, czy też kredytów bankowych na spłatę zobowiązań publicznoprawnych oraz kontynuację prowadzonej działalności oświatowej. Tym samym konieczność zapłaty tak dużej kwoty doprowadzi do likwidacji szkół. Nawet jeśli ta kwota w wyniku rozpoznania przedmiotowej sprawy zostanie zwrócona, to na odbudowanie działalności będzie już za późno. Niepowetowana strata związana z koniecznością założenia nowych szkół oraz mozolne zdobywanie pozycji na rynku jest chociażby z tego tytułu ewidentna. Co istotne, środki z dotacji zostały wydatkowane, a więc skarżące nie dysponują nimi i musiałyby znaleźć inne źródło finansowania, aby wykonać zaskarżoną decyzję. Szkoda obejmuje nie tylko uszczerbek związany z likwidacją działalności oświatowej placówek, ale też szkodę w majątku prywatnym skarżących. Skarżące, prowadząc szkoły, otrzymują z budżetu samorządu terytorialnego dotację na działalność dydaktyczną, natomiast wydatki związane z funkcjonowaniem placówek pokrywają same. W dalszej kolejności wskazano, że za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu przemawia wielce prawdopodobna możliwość uzyskania przez skarżące wyroku uwzględniającego ich skargę. W skardze podniesiono bowiem, że rozmiar uchybień organów jest istotny, zatem niemożliwym jest, aby w demokratycznym państwie prawnym ostała się obrocie prawnym tak wadliwa decyzja. Ponadto, w ocenie skarżących ważny interes publiczny przemawia za wstrzymaniem wykonania decyzji do czasu rozpatrzenia skargi przez sąd. Nie można zapominać, że szkoły realizują bardzo ważną misję społeczną. Likwidacja szkoły związana z egzekucją tak znacznej kwoty będzie oznaczała przerwanie procesu dydaktycznego dla kilkuset uczniów i słuchaczy tych szkół. Wobec powyższego wstrzymanie zaskarżonego aktu nie naruszy interesu publicznego, a nawet go ochroni za względu na dobro uczniów i słuchaczy. Zaznaczono przy tym, że kwota wynikająca z zaskarżonej decyzji została już zabezpieczona hipoteką przymusową na nieruchomościach będących przedmiotem własności A. B.-C. Odwołując się do poglądów wyrażanych w orzecznictwie, końcowo wskazano na konieczność zachowania ostrożności przy wykonywaniu decyzji ostatecznej przed upływem terminu zaskarżenia jej do sądu administracyjnego, co może doprowadzić do powstania nieodwracalnych skutków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a", wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skarżący uprawniony jest do złożenia stosownego wniosku o udzielenie mu ochrony tymczasowej przez wstrzymanie wykonalności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji wyżej wymienionej normy prawnej wynika, że to na stronie spoczywa obowiązek wykazania we wniosku przesłanek zawartych w powołanym przepisie, tj. przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Jak przyjęto w orzecznictwie, sąd rozpoznając wniosek nie dokonuje oceny zawartości skargi, dlatego też wniosek powinien zawierać odrębne uzasadnienie, bowiem samo powołanie się na skutki wymienione w art. 61 § 3 P.p.s.a. nie stanowi uprawdopodobnienia ich wystąpienia. Twierdzenia strony powinny również być poparte dokumentami źródłowymi. (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2004 r., GZ 121/04, niepubl.). Przesłanki uwzględnienia przez sąd wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zostały wymienione alternatywnie i w sposób wyczerpujący (niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków). Ustalając pojecie "znacznej szkody" w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przez pojęcie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę - majątkową, a także niemajątkową - która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Można o niej mówić również, jeżeli rozmiary szkody wykonaniem zaskarżonej decyzji są większe niż zwykle wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2006 r., sygn. akt I OZ 1588/06 - niepubl., postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2008 r., sygn. akt II OZ 1386/07, niepubl. i postanowienie NSA z 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 386/08). Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne konsekwencje, które powodują trwałą zmianę, przy czym powrót do stanu poprzedniego następuje tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 3 sierpnia 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 352/06, niepubl.). Istotnym jest, że podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania jakichkolwiek okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku (por. np. postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FZ 585/06, postanowienie NSA z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04 – treść orzeczeń dostępna w CBOSA). Zatem twierdzenia skarżącego winny być poparte niezbędnym odwołaniem się do materiałów źródłowych, jak również skonkretyzowanych danych, wystarczająco obrazujących jego sytuację. Brak takiego odniesienia uniemożliwia pozytywną weryfikację ich wiarygodności, a w rezultacie przychylenie się do zgłoszonego żądania. Na tle okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy wniosek skarżących w ocenie Sądu, powyższych wymogów nie spełnia, gdyż skarżące nie wykazały dostatecznie, iż wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić im znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a. Twierdzenia wniosku sprowadzały się bowiem jedynie do ogólnych sformułowań nieuprawdopodobnionych jakimikolwiek okolicznościami faktycznymi. Do takich okoliczności nie można bowiem zaliczać subiektywnego przeświadczenia skarżących o ewentualnej wadliwości zaskarżonej decyzji. Ta kwestia bowiem będzie badana przez Sąd przy rozpoznawaniu skargi co do meritum. Podkreślić wypada, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pociąga za sobą dolegliwość finansową, rodząc określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia, nie oznacza to jednak, że zawsze w takiej sytuacji należy zastosować wyjątkowe rozwiązanie prawne, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nie można jednoznacznie stwierdzić, że wykonanie zaskarżonej decyzji, tj. egzekucja kwoty 1.207.934, 52 zł wraz z odsetkami, spowoduje w omawianym stanie sprawy automatycznie skutki wskazane we wniosku, tj. utratę płynności finansowej oraz likwidację szkół prowadzonych przez skarżące. Wnioskowanie takie należy uznać za co najmniej przedwczesne wobec nieznajomości przez Sąd sytuacji finansowej. Jak już wskazano, do akt sprawy nie złożono żadnych dowodów, obrazujących stan finansowy i majątkowy skarżących oraz placówek przez nich prowadzonych, które uprawdopodabniały wskazywane okoliczności. W orzecznictwie podkreśla się, że niewątpliwie zakończenie bytu prawnego przedsiębiorstwa czy też innego podmiotu jest skutkiem trudnym do odwrócenia i wysoce szkodliwym. Konieczne jednocześnie jest wykazanie szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a., nie jest bowiem wystarczające powoływanie się na ewentualną możliwość ogłoszenia upadłości i zwolnienia pracowników bez poparcia tych przypuszczeń konkretnymi faktami (por. postanowienia NSA z dnia 17 listopada 2009 r., sygn. akt I FSK 1243/08, zbiór LEX 575350, postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn.akt. II GZ 537/11- publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy również zauważyć, że egzekwowane roszczenie ma charakter pieniężny i z natury rzeczy skutki jego są odwracalne, albowiem w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi nadpłacone kwoty podlegać będą zwrotowi. Stąd powołane ogólne argumenty dotyczące ryzyka pozbawienia płynności finansowej szkół i braku możliwości wykonywania zadań oświatowych czy też dotyczące szkody w majątku osobistym skarżących, nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Tym bardziej, że każde egzekwowanie należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia, ale samo powołanie się na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach niniejszej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Z kolei wpis hipoteki przymusowej ma na celu jedynie zabezpieczenie roszczeń wierzyciela publicznoprawnego, a nie wykonanie obowiązku i nie stanowi przesłanki, pozwalającej uwzględnić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Odnosząc się natomiast do podniesionego we wniosku argumentu istnienia ważnego interesu publicznego, przemawiającego za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, wypada jedynie zauważyć, że rozstrzygając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych tj. niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwem spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ustawodawca nie wymienił w tym przepisie przesłanki ważnego interesu publicznego, od której zależałoby ewentualne uwzględnienie wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej. Konkludując, skarżące nie przedstawiły spójnej argumentacji, popartej faktami oraz odnoszącymi się do nich konkretnymi dowodami, która uzasadniałyby wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.