I SA/Gd 1399/16

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata Ł. B. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przyznał skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka [...] wyznaczyła na pełnomocnika skarżącego z urzędu adwokata Ł. B. Dnia 10 stycznia 2017 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o możliwość wykonania fotografii z całości akt sprawy, który został uwzględniony – w tym celu akta zostały udostępnione pełnomocnikowi (k. 26). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 30 stycznia 2017 r. odrzucił skargę. Sąd stwierdził, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Powyższe postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 10 lutego 2017 r. (k. 37). Dnia 17 lutego 2017 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżącego złożył, za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej [...], wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, w którym zwrócił się także o zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego z urzędu, powiększonych o należny VAT, oświadczając iż koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części. Postanowieniem z dnia 24 marca 2017 r. WSA w Gdańsku odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Sąd uznał, że okoliczności wskazane we wniosku nie usprawiedliwiają uchybienia terminowi do wniesienia skargi. W piśmie z dnia 25 kwietnia 2017 r. pełnomocnik ponowił swój wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej za postepowanie przed sądem pierwszej instancji. Zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a., wyznaczony pełnomocnik, otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych udokumentowanych wydatków. W niniejszej sprawie kwestie te – stosownie do przepisu intertemporalnego zawartego w § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714) – reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1801). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przy przyznawaniu opłaty za czynności pełnomocnika z tytułu zastępstwa procesowego, bierze się pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach przyznanego stronie prawa pomocy należy się wynagrodzenie w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej; oznacza to uprawnienie i obowiązek ustalenia przez sąd, czy pomoc ta rzeczywiście została udzielona (zob. m.in. postanowienia NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, z dnia 8 stycznia 2010 r., sygn. akt I FSK 1648/08, z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II FZ 143/10, z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13, (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl; również S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007). W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącego wystąpił o przyznanie wynagrodzenia za czynności procesowe dokonane przed sądem w pierwszej instancji, polegające na złożeniu wniosku o przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia skargi, która została odrzucona postanowieniem WSA w Gdańsku z dnia 30 stycznia 2017 r. W ocenie referendarza sądowego, w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji, które zakończone zostało wydaniem postanowienia o odrzuceniu skargi, wnioskodawca, działając jako wyznaczony pełnomocnik nie podjął czynności, które można by uznać za rzeczywiste udzielenie skarżącemu pomocy prawnej, za którą należałoby się wynagrodzenie. Zdaniem orzekającego w postępowaniu przed sądem w pierwszej instancji czynności, jakie podjął wnioskodawca ograniczały się do zapoznania się z aktami sprawy. Te zaś same w sobie – bez podjęcia dalszych czynności procesowych w danej instancji – nie są wystarczające do uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie rzeczywiście udzielona. Są to jedynie czynności poprzedzające faktyczne udzielenie stronie pomocy prawnej. W postępowaniu przed sądem w pierwszej instancji powinny one znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy, poprzez wyrażenie przez pełnomocnika stanowiska w sprawie oraz – w razie potrzeby – złożenie w imieniu strony niezbędnych wniosków procesowych (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt I OZ 768/13; dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie wnioskodawca złożył wprawdzie w imieniu skarżącego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, jednak czynność ta została przez niego dokonana już po zakończeniu postępowania przed sądem w pierwszej instancji. Zauważyć przy tym należy, że gdyby pełnomocnik w sposób wnikliwy zapoznał się z aktami sprawy, to dostrzegłby, iż skarga została wniesiona przez skarżącego z uchybieniem terminu. W aktach podatkowych sprawy znajduje się bowiem potwierdzona za zgodność z oryginałem kserokopia zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji (k. 412). Dokument ten został dołączony bezpośrednio do zaskarżonej decyzji, która obejmuje karty od 413 do 417. Nie może budzić wątpliwości, że do podstawowych zasad staranności i profesjonalizmu należy zaliczyć sprawdzenie w pierwszej kolejności, czy czynności procesowe podjęte w sprawie przez stronę osobiście przed przystąpieniem do niej zawodowego pełnomocnika zostały dokonane w terminie. W przypadku, gdy pełnomocnik stwierdziłby, że strona dokonała czynności procesowej z uchybieniem przewidzianego dla niej terminu zobowiązany jest niezwłocznie poinformować o tym stronę i złożyć niezbędne wnioski procesowe. Ocena podjętych przez pełnomocnika w niniejszej sprawie czynności nie prowadzi do uznania, że spełniają one kryterium pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w postępowaniu przed sądem w pierwszej instancji, za które pełnomocnik żąda wynagrodzenia. W świetle powyższego brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie wynagrodzenia. Natomiast wniosek pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, zawarty w zażaleniu na postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 24 marca 2017 r., którym odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi, zostanie rozpoznany po zakończeniu postępowania zażaleniowego. Z tych względów, na podstawie art. 250 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.