I SA/Gd 1402/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Sędzia NSA Joanna Zdzienicka - Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 10 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M.C. od zarządzenia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 września 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 1402/17 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 4 sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania podatkowego w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. postanawia: utrzymać w mocy zarządzenie referendarza sądowego z dnia 11 września 2018 r. Wnioskiem, złożonym na formularzu PPF w dniu 23 lipca 2018 r., pani M. C. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Z uwagi na fakt, że przedmiotowy wniosek zawierał braki formalne uniemożliwiające nadanie mu dalszego biegu, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 31 lipca 2018 r. zobowiązano wnioskodawczynię do ich usunięcia przez wypełnienie lub zakreślenie zgodnie z treścią pouczenia rubryk o numerach: 5 (uzasadnienie), 6 (stan rodzinny), 7.1 (nieruchomości), 7.2.1. (oszczędności zgromadzone na rachunkach bankowych oraz w gotówce), 7.2.2. (papiery wartościowe i inne prawa majątkowe), 7.2.3. (wierzytelności), 7.3 (przedmioty wartościowe), 8 (stan majątkowy osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym), 9 (inne, dodatkowe informacje o stanie majątkowym), 10 (dochody), 11 (zobowiązania i stałe wydatki) formularza PPF w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Powyższe wezwanie do usunięcia braków formalnych doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 17 sierpnia 2018 r. (dowód: potwierdzenie odbioru k. 8 załącznika do akt sądowych). Wnioskodawczyni nie uczyniła zadość wezwaniu w zakreślonym terminie, który upłynął bezskutecznie z dniem 24 sierpnia 2018 r. W związku z powyższym referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zarządzeniem z dnia 11 września 2018 r., pozostawił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W sprzeciwie wniesionym od powyższego zarządzenia, skarżąca podniosła zarzut naruszenia przepisu art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej określanej jako "p.p.s.a.") poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że została prawidłowo wezwana do uzupełnienia formularza PPF. Zarzuciła ponadto naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 6 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia referendarza sądowego o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu i rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. Konsekwencją wynikającą z przepisu art. 260 p.p.s.a. jest to, że orzeczenie Sądu wydane w następstwie rozpoznania sprzeciwu od orzeczenia wydanego przez referendarza sądowego, jest prawomocne z chwilą jego wydania i nie przysługuje od niego środek zaskarżenia. Z treści art. 252 § 2 p.p.s.a. wynika, że wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Z kolei przepis art. 257 p.p.s.a., stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Sankcja w postaci pozostawienia złożonego na urzędowym formularzu wniosku bez rozpoznania ma miejsce w sytuacji, gdy pomimo wezwania strony do uzupełnienia tego formularza w dalszym ciągu posiada on takie braki formalne, które uniemożliwiają nadanie mu prawidłowego biegu tj. uniemożliwiają ocenę możliwości płatniczych lub zakresu wniosku. W związku z faktem, że złożony przez skarżącą formularz nie został wypełniony w sposób prawidłowy, bowiem pozostawiono niewypełnioną (pustą) rubrykę o numerze 5 oraz oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obejmujące rubryki od 6 do 11 referendarz sądowy, zarządzeniem z dnia 31 lipca 2018 r., wezwał skarżącą do uzupełnienia jego braków formalnych. Przesyłkę zawierającą zarządzenie referendarza sądowego z dnia 31 lipca 2018 r. doręczono na ręce pełnomocnika skarżącej w dniu 17 sierpnia 2018 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy sądowej. Siedmiodniowy termin na uzupełnienie braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy upływał w dniu 24 sierpnia 2018 r. W tak zakreślonym terminie skarżąca nie uzupełniła wskazanych braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy. W związku z powyższym zasadnie, w ocenie Sądu, referendarz sądowy orzekł na podstawie art. 257 p.p.s.a. w zarządzeniu z dnia 11 września 2018 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 23 lipca 2018 r., z uwagi na niemożność jego merytorycznego rozpatrzenia z powodu nieuzupełnienia we wskazanym zakresie braków formalnych w zakreślonym terminie. Podkreślić należy, że wbrew podniesionemu w sprzeciwie zarzutowi skarżąca została prawidłowo wezwana do uzupełnienia formularza PPF. Stosownie bowiem do treści art. 67 § 5 p.p.s.a., jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Przepisy o doręczeniach pism procesowych mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Ustawodawca, co do zasady, wyłączył jakąkolwiek dyspozytywność stron w tym zakresie, wskazując komu, kiedy i w jaki sposób należy dokonywać doręczeń pism sądowych. Rządząca doręczeniami zasada oficjalności i formalizmu czynności procesowych sądu gwarantują określony porządek czynności, którego przestrzeganie wprowadza stabilność w zakresie dotyczącym między innymi terminowości czynności procesowych podejmowanych przez stronę, a w konsekwencji także ich skuteczności procesowej (por.: postanowienie SN z dnia 8 września 1993 r., III CRN 30/93, OSNC z 1994, nr 7-8, poz. 160, postanowienie NSA z 5 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 50/14). Zatem, jeżeli w postępowaniu strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, doręczenia winny być dokonywane temu pełnomocnikowi. Dyspozycja wyżej przywołanego przepisu wiąże zarówno sąd, jak i same strony, które tylko przez cofnięcie pełnomocnictwa lub jego ograniczenie albo upoważnienie określonej osoby do odbioru pism mogą uniknąć doręczenia do rąk pełnomocnika (por. postanowienie SN z dnia 15 listopada 2000 r. sygn. akt IV CKN 1373/00, LEX nr 536880). Tym samym w sytuacji, gdy strona ustanowiła pełnomocnika brak było podstaw prawnych do doręczania jej pism bezpośrednio z pominięciem pełnomocnika. Końcowo, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, wskazać należy, że w sprawie nie doszło do merytorycznego rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, w związku z czym nie miała miejsca odmowa przyznania stronie prawa pomocy, co skutkuje niemożnością uwzględnienia podniesionego zarzutu. Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie referendarza sądowego.