I SA/Gd 1432/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi G. M. i Z. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na formularzu PPPr w dniu 17 lipca 2013 r. (data stempla pocztowego), "A" zwróciło się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Stosownie do przepisu art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle powołanych uregulowań osobę prawną można zwolnić od kosztów sądowych tylko w sytuacji, gdy wykaże, że nie ma realnych możliwości finansowych ich poniesienia. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie złożonego oświadczenia o majątku i dochodach wnioskodawcy oraz przedłożonych na wezwanie referendarza sądowego dodatkowego oświadczenia z dnia 7 sierpnia 2013 r. i dokumentów źródłowych (odpisów: CIT-8 za 2012 r., bilansu oraz rachunku wyników za 2012 r., wyciągów z rachunku bankowego za okres od 1 maja 2013 r. do 31 lipca 2013 r., statutu stowarzyszenia) ustalono, że stowarzyszenie wykazało w zeznaniu podatkowym za ubiegły rok stratę w wysokości 896,46 zł (przy przychodach w wysokości 560,07 zł i kosztach w kwocie 1.456,53 zł), powyższa kwota stanowi również ujemny wynik finansowy zgodnie z rachunkiem wyników za 2012 r. Z przedstawionych wyciągów z prowadzonego dla stowarzyszenia rachunku bankowego wynika, iż jego saldo w okresie od 1 maja 2013 r. do 31 lipca 2013 r. było cały czas dodatnie, kształtując się na poziomie trzystu kilkudziesięciu złotych. Na dzień 31 lipca 2013 r. na rachunku tym znajdowały się środki pieniężne w wysokości 338,29 zł. Analiza przedłożonych wyciągów wykazała, iż w ww. okresie poza opłatą za prowadzenie rachunku w kwocie 28 zł miesięcznie nie zaksięgowano na nim żadnych innych obciążeń, odnotowano zaś wpływy w łącznej wysokości 120 zł z tytułu składek członkowskich, których roczna wysokość, zgodnie z [...] statutu stowarzyszenia i treścią dodatkowego oświadczenia pełnomocnika stowarzyszenia z dnia 7 sierpnia 2013 r., wynosi 60 zł. Podkreślenia wymaga jednak, że nieznana jest aktualna liczba członków stowarzyszenia, a w konsekwencji należnej stowarzyszeniu w bieżącym roku kwoty z tytułu wszystkich składek członkowskich, które – zgodnie z treścią uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy – są jego jedynymi dochodami. Nadto – pomimo wezwania – wnioskodawca nie wyjaśnił, czy aktualnie ponosi, a jeżeli tak, to jakie i w jakiej wysokości, wydatki związane z prowadzoną przez niego działalnością. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 26 lipca 2013 r. (doręczonym w dniu 31 lipca 2013 r.) wnioskodawca wezwany bowiem został m.in. do złożenia oświadczenia w przedmiocie ponoszonych wydatków związanych z działalnością statutową i przedłożenia dokumentów potwierdzających ich wysokość. W odpowiedzi w piśmie z dnia 7 sierpnia 2013 r. pełnomocnik stowarzyszenia (pełniący zarazem funkcję prezesa zarządu stowarzyszenia) wskazał, że wezwanie w powyższym punkcie jest dla niego niezrozumiałe i prosi o jego wyjaśnienie. Mając na uwadze powyższe, wskazać należy, iż zgodnie z [...] statutu stowarzyszenia do prowadzenia swoich działań może ono zatrudniać pracowników oraz powoływać biura, co z w sposób oczywisty wiązałoby się z koniecznością ponoszenia kosztów wynagrodzenia zatrudnionych pracowników oraz funkcjonowania powołanych biur (opłat za media, materiałów biurowych, opłat za najem pomieszczenia itp.). Trudno przyjąć, iż gdyby ww. koszty stowarzyszenie obecnie ponosiło, to prezes zarządu stowarzyszenia nie miałby o nich wiedzy i nie potrafił ich wymienić, zwłaszcza że stosownie do [...] statutu stowarzyszenia to właśnie do kompetencji zarządu należy m.in. planowanie i prowadzenie gospodarki finansowej stowarzyszenia, zarządzanie jego majątkiem oraz ustalanie wysokości składek członkowskich. Z tych względów uznano, iż aktualnie jedynym faktycznym (i udokumentowanym) wydatkiem ponoszonym przez stowarzyszenie jest opłata bankowa za prowadzenie konta w kwocie 28 zł miesięcznie. W tych okolicznościach uznać należy, iż stowarzyszenie posiada wystarczające środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych powstałych na obecnym etapie postępowania sądowego, bowiem na rachunku bankowym wnioskodawcy znajdują się środki pieniężne w kwocie 338,29 zł, tj. przekraczającej należny wpis sądowy od zażalenia wynoszący 100 zł. Tym samym nie można przyjąć, że wnioskodawca spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Niezależnie od powyższego, podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (sygn. akt II OZ 1433/06, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), należy stwierdzić, iż przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. Tym samym przewidując realizację swoich praw przed sądem, stowarzyszenie powinno liczyć się z koniecznością pokrycia kosztów wszczętego postępowania i gromadzić na cele ewentualnych postępowań sądowoadministracyjnych odpowiednie kwoty. Rozpoznając przedmiotowy wniosek, nie można pominąć regulacji zawartych w ustawie z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.). Przepis art. 33 ust. 1 i 2 powołanej ustawy stanowi, że majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie, z zachowaniem obowiązujących przepisów, może przyjmować darowizny, spadki i zapisy oraz korzystać z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie może także prowadzić działalność gospodarczą, według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Zgodnie z art. 34 Prawa o stowarzyszeniach, dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji celów statutowych (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2007 r., sygn. akt II OZ 672/07, niepubl. oraz z dnia 19 września 2007 r., sygn. akt II OZ 774/07, niepubl.). W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.