I SA/Gd 1434/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Kwarcińska Sędziowie WSA Tomasz Kolanowski (spr.) NSA Alicja Stępień Protokolant Zuzanna Baca po rozpoznaniu w dniu 6 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 czerwca 2001 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2001 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 11,10 zł (jedenaście złotych 10/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. zaskarżona decyzja nie może być wykonana. I SA/Gd 1434/01 U z a s a d n i e n i e Wójt Gminy decyzją z dnia 6 lutego 2001 r. ustalił J. K. podatek od nieruchomości za 2001 r. w kwocie 358,30 zł, w tym podatek od budynku w kwocie 302,30 zł. Podatnik od tej decyzji złożył odwołanie w części dotyczącej ustalenia stawki dla budynku, wnosząc o zmianę ustalonego podatku od budynku letniskowego poprzez zastosowanie niższych stawek podatkowych, określonych dla budynków mieszkalnych. Podatnik na poparcie swojego wniosku przywołał wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 1998 r. sygn. akt I SA/Gd 1476/96 oraz Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2000 r. sygn. Akt III RN 207/2000. Zdaniem strony z powyższych orzeczeń wynika, że dla budynku letniskowego powinny mieć zastosowanie stawki podatku takie jak dla budynków mieszkalnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 25 czerwca 2001 r. utrzymało w mocy zakwestionowana decyzję pierwszej instancji. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał, że miejscowy szczegółowy plan zagospodarowania przestrzennego wskazuje, że działka, na której został wzniesiony budynek znajduje się na terenie przeznaczonym pod zabudowę letniskową. Organ odwoławczy podniósł, że jest związany uchwałami rady gminy i nie może ich pominąć, zbędne jest zatem rozstrzyganie kwestii czy budynek letniskowy jest budynkiem mieszkalnym. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że ocena prawna wyrażona w wyroku sądowym wiąże w sprawie sąd i organ, którego działalność była przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna w powołanych przez stronę wyrokach nie wiąże w niniejszej sprawie, bowiem nie dotyczyły one tej sprawy. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. K. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego zarzucając jej błędne zakwalifikowanie domu letniskowego do kategorii "pozostałych budynków" i wymierzenie podatku w kwocie przypisanej dla tychże "pozostałych budynków" zamiast w kwocie przypisanej dla budynków mieszkalnych. W uzasadnieniu skargi podniósł, że przedmiotem rozważań organu odwoławczego nie była treść odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zajęło się bowiem rozstrzygnięciem czy budynek letniskowy może być uznany jako budynek mieszkalny, co ma wpływ na wysokość stawki podatku od nieruchomości. Skarżący ponownie przywołał orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdzając że przy rozstrzyganiu sprawy nie uwzględniono podstawowej zasady Konstytucji – równości wobec prawa. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze pozostawiło uznaniu sądu rozstrzygnięcie o zasadności skargi. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzygając w granicach sprawy, nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Tak pojmując rolę Sądu w niniejszej sprawie stwierdzić należy, że skarga jest zasadna. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie czy dom letniskowy powinien i może – w świetle obowiązującego prawa – być zaliczony do kategorii budynków mieszkalnych w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w 2001 r., czy też należy do kategorii oznaczonych przez ustawodawcę ( art. 5 ust. 1 pkt. 4 cyt. ustawy ) pojęciem pozostałych budynków. A jeżeli tak, to jakimi przesłankami należy się w tego typu sprawach kierować udzielając odpowiedzi na tak postawione pytanie. Analizując treść art. 5 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych stwierdzić należy, iż ustawodawca opodatkował różne kategorie nieruchomości różnymi stawkami tj. niższą stawkę przyjęto dla budynków mieszkalnych i ich części, wyższą stawkę dla budynków pozostałych lub ich części. Zgodnie z dyspozycją art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych budynek jest obiektem budowlanym umocowanym w ziemi lub na ziemi, posiadający ściany lub słupy albo filary oraz pokrycie dachowe. Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie zawiera definicji budynku mieszkalnego ani też domu letniskowego, ustawa ta nie używa w ogóle pojęcia dom letniskowy. Rozróżnienie pojęciowe budynku i domu letniskowego jest w polskim prawie podatkowym zamierające. W świetle obowiązującego prawa brak jest ustawowych, a tym samym automatycznych przesłanek uniemożliwiających – w każdorazowo indywidualnie badanej sprawie – zakwalifikowanie budynku letniskowego, jako budynku mieszkalnego w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w brzmieniu obowiązującym w 2001r. Nieodzowne zatem jest znalezienie przesłanek, które pozwolą na dokonanie prawidłowej oceny stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż podatek od nieruchomości należy do grupy podatków majątkowych, w którym ciężar podatku został zróżnicowany w zależności od charakteru majątku i sposobu jego wykorzystania. Nie ulega wątpliwości, iż pojęcie budynku użyte w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych nie jest pojęciem tożsamym z użytym przez prawo budowlane (art. 3 pkt. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.), co przesądził Naczelny Sąd Administracyjny w swej uchwale z dnia 22 kwietnia 2002 r. sygn. akt FPK 17/01 (publ. Prawo Gospodarcze 2002/7-8, str. 55). Nie ma też wątpliwości prawnych, iż dyspozycja art. 5 ust. 1 pkt. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie podlega wykładni rozszerzającej bowiem stanowiłoby to odstępstwo od zasady sprawiedliwego i równego opodatkowania (cyt. uchwała NSA z 22.04.2002 r.). Dotychczasowe orzecznictwo, w tego typu sprawach, z uwagi na treść omawianej konstrukcji prawnej, przywoływało dwojaką argumentację, która miała pozwolić na określenie charakteru prawnego danego budynku . Po pierwsze argumenty o charakterze podmiotowym, do których można zaliczyć fakt zameldowania, a w późniejszym orzecznictwie (po zmianie prawa lokalowego) fakt zamieszkiwania z zamiarem stałego pobytu (25 Kodeksu cywilnego), a także zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich. Po drugie argumenty o charakterze przedmiotowym, takie jak: - umiejscowienie działki w planie zagospodarowania przestrzennego, - istniejąca dokumentacja związana z procesem inwestycyjnym wskazująca na rodzaj wybudowanego budynku, - parametry techniczne budynku umożliwiające zamieszkiwanie w nim przez cały rok. Orzecznictwo to było przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego w cytowanej uchwale z dnia 22 kwietnia 2002 r. sygn. akt FPK 17/01. Sąd podziela pogląd zawarty w wymienionej uchwale, odnoszący się ostatecznie do kryterium podmiotowego, iż budynek letniskowy będzie mieścił się w pojęciu budynku mieszkalnego tylko wówczas, gdy będzie faktycznie użytkowany przez właściciela (jego bliskich), służąc tym samym zaspokojeniu jego podstawowych potrzeb mieszkaniowych a nie rekreacyjnych, wypoczynkowych czy w celu lokaty kapitału. Zdaniem Sądu, rozpatrując powyższe, stwierdzić należy, iż budynek letniskowy nie nabywa cech budynku mieszkalnego, w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, przez fakt sezonowego zamieszkania w nim, która to sezonowość oznacza brak zamiaru przebywania właściciela i jego bliskich w tymże budynku, jako ich centrum życiowego. Przez użyte w cytowanej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzenie zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych podatnika rozumieć należy koncentrację w tym budynku dominującej części interesów życiowych, w tym prywatnych i zawodowych podatnika oraz jego bliskich. Z przedłożonych Sądowi akt sprawy nie wynika, w jaki sposób wykorzystywany jest budynek letniskowy. Dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy koniecznym jest przeprowadzenie postępowania dowodowego w celu ustalenia sposobu korzystania przez skarżącego z tego budynku. Dopiero wówczas będzie możliwe ustalenie prawidłowej wysokości podatku od nieruchomości dla tego budynku. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, którego kognicja ustalona w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) ogranicza się do badania zaskarżonych decyzji pod względem ich legalności, a więc zgodności z powszechnie obowiązującym prawem materialnym i procesowym, stwierdzając naruszenie przy wydaniu zaskarżonej decyzji prawa mającego wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153/02, poz. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję, o kosztach postępowania Sąd orzekł w trybie art. 200, a o wykonalności decyzji trybie art. 152 wyżej cytowanej ustawy.