I SA/Gd 1473/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 lutego 2015 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19 września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniesionych zarzutów oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 września 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 15 lipca 2014r., którym odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej podał, że organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem - Naczelnik Urzędu Skarbowego, wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G., na podstawie tytułu wykonawczego [...] z dnia 7 maja 2014r., obejmującego nieopłacony podatek dochodowy od osób prawnych za 2008r. Odpis tytułu wykonawczego wraz z odpisami zawiadomień o zajęciu praw majątkowych doręczono zobowiązanej spółce na adres: G., ul. [...] w dniu 27 maja 2014r. (w trybie art. 44 K.p.a.). Zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego zostały zgłoszone w dniu 11 czerwca 2014r. Organ odwoławczy wskazał, że ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.), dalej u.p.e.a. przewiduje możliwość zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w ściśle określonych przypadkach wymienionych w art. 33 u.p.e.a. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jak podkreślił organ odwoławczy odpis tytułu wykonawczego został skutecznie doręczony zobowiązanej spółce pod aktualnym adresem siedziby, tj. G., ul. [...] (co potwierdzają zarówno informacje zamieszczone w Krajowym Rejestrze Sądowym, jak i dane rejestracyjne Urzędu Skarbowego) w dniu 27 maja 2014r., w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skuteczne wniesienie zarzutów powinno było zatem mieć miejsce w terminie do 3 czerwca 2014r. Spółka zgłosiła zaś zarzuty w dniu 11 czerwca 2014r., a więc z uchybieniem terminu określonego w art. 27 u.p.e.a., co uzasadniało odmowę wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów. Odnosząc się do argumentów spółki podniesionych w zażaleniu w kwestii prawidłowości doręczenia tytułu wykonawczego, organ odwoławczy wskazał, że spółka pismem z dnia 5 marca 2012r. zawiadomiła Urząd Skarbowy, iż "W związku ze zmianą adresu przez pełnomocnika Spółki radcę prawnego J. M.-K., wskazuje, że wszelka korespondencja do Spółki winna być kierowana na dres pełnomocnika". Organ odwoławczy zauważył, że w doktrynie i w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że o wszczęciu postępowania egzekucyjnego i stosowaniu środków przymusu przez organ egzekucyjny zobowiązany powinien być informowany bezpośrednio przez ten organ, a nie przez pełnomocnika lub inną wskazaną przez niego osobę. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że pełnomocnictwo do reprezentowania spółki przez radcę prawnego J. M.-K. wniesiono do akt postępowania egzekucyjnego dopiero na etapie zarzutów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku "A" Sp. z o.o. wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19 września 2014 r. oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, jako niezgodnych z prawem. W uzasadnieniu podniesiono, że istotą sporu jest ocena prawidłowości doręczeń dokonanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego kierowanych na adres spółki, mimo wskazania przez podatnika innego adresu do doręczeń, a także z pominięciem ustanowionego w prawie pełnomocnika. W piśmie z dnia 5 marca 2012r. spółka poinformowała urząd, że wszelka korespondencja do spółki winna być kierowana na adres G. ul. [...], który był adresem pełnomocnika spółki. Jednocześnie podkreślono, że w dniu 18 czerwca 2008 r. Prezes Zarządu "A" Sp. z o.o. udzielił radcy prawnemu J. M.-K. pełnomocnictwa, którego odpis przesłano do Urzędu Skarbowego. Wskazując na powyższe autorka skargi stwierdziła, że spółka prawidłowo zawiadomiła Naczelnika Urzędu Skarbowego o zmianie adresu do korespondencji. Spółka pozostawała, za pośrednictwem pełnomocnika, w kontakcie z organem, mając świadomość, że prowadzone jest postępowanie, które może zostać zakończone wydaniem decyzji. Wobec powyższego tytuł wykonawczy wysłany na adres siedziby spółki, zamiast na adres korespondencyjny lub też bezpośrednio do rąk pełnomocnika, nie może być uznany za doręczony w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) i art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak pojmując rolę Sądu stwierdzić należy, że skarga jest niezasadna. W tym miejscu przypomnieć trzeba, że w świetle art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Zgodnie z art. 27 § 1. u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera: 1) oznaczenie wierzyciela; 2) wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także określenie zatrudniającego go pracodawcy i jego adresu, jeżeli wierzyciel posiada taką informację; 3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek; 4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń; 5) wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej; 6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej; 7) datę wystawienia tytułu, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela; 8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu; 9) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego; 10) klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej; 11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Z powyższych uregulowań prawnych płynie wniosek, że zarzuty dotyczące prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być wnoszone przez zobowiązanego w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a pouczenie, o którym mowa w pkt 9 cyt. wyżej art. 27 § 1 u.p.e.a. jest skuteczne w dniu doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, w związku z czym od tego dnia liczy się upływ ww. terminu. Powyższe nie oznacza jednak, że zobowiązany jest pozbawiony możliwości ingerowania w ogóle w tok postępowania egzekucyjnego, jeżeli zachodzą okoliczności określone w art. 33 u.p.e.a. Na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. może bowiem złożyć skargę na czynności egzekucyjne, a na podstawie art. 59 § 4 u.p.e.a. ustawy może żądać wydania postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, tym bardziej, że artykuł 59 u.p.e.a. nie ustanawia terminu do wnoszenia żądania wydania postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, a zatem przedmiotowe żądanie zobowiązany może wnieść na każdym etapie postępowania egzekucyjnego. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się w istocie do rozstrzygnięcia czy tytuł wykonawczy nr [...], który stanowił podstawę wszczęcia egzekucji, został skutecznie doręczony skarżącej w dniu 27 maja 2014r. Z przedłożonych Sądowi akt sprawy wynika, że odpis tytułu wykonawczego wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w dniu 7 maja 2014 r. został wysłany pod aktualny adres siedziby spółki, tj. G., ul. [...] i został doręczy w trybie przewidzianym w art. 44 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267, ze zm.), dalej K.p.a. w dniu 27 maja 2014r. Adres, pod który wysłano odpis tytułu wykonawczego widnieje zarówno w Krajowym Rejestrze Sądowym, jak i danych rejestrowych Urzędu Skarbowego. W doktrynie i w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że o wszczęciu postępowania egzekucyjnego i stosowaniu środków przymusu przez organ egzekucyjny zobowiązany powinien być informowany bezpośrednio przez ten organ, a nie przez pełnomocnika lub inną wskazaną przez niego osobę. Dlatego ważne jest, żeby odpis tytułu wykonawczego został doręczony bezpośrednio zobowiązanemu. Nie wystarczy doręczenie go jedynie pełnomocnikowi zobowiązanego (por. np. wyrok NSA z dnia 23 grudnia 2008 r. sygn. akt II FSK 1483/07). Z przepisu art. 45 K.p.a. wynika, że jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism, zaś przepis art. 44 stosuje się odpowiednio. Naczelnik Urzędu Skarbowego doręczając odpis tytułu wykonawczego prawidłowo zatem wskazał, jako adres doręczenia, adres siedziby spółki widniejący tak w Krajowym Rejestrze Sądowym, jaki i w danych rejestracyjnych urzędu skarbowego. Adres wskazany w piśmie z dnia 5 marca 2012r. nie był natomiast adresem siedziby spółki, lecz adresem pełnomocnika spółki. Pismo to, podobnie jak pełnomocnictwo do reprezentowania spółki przez radcę prawnego J. M.-K. z dnia 18 czerwca 2008 r., nie było przy tym złożone do akt postępowania egzekucyjnego, czego zdaje się nie dostrzegać skarżąca. W tej sytuacji, jedynym adresem, pod którym mógł być doręczony odpis tytułu wykonawczego, był aktualny adres siedziby spółki. Doręczenie pod tym adresem miało miejsce w trybie art. 44 K.p.a. w dniu 27 maja 2014r. Zgłoszenie zarzutów w dniu 11 czerwca 2014r. nastąpiło zatem z uchybieniem siedmiodniowego terminu wynikającego z treści art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Skoro zgłoszone zarzuty okazały się spóźnione należało odstąpić od ich merytorycznej oceny, co też w rozpoznawanej sprawie organu uczyniły. Kwestią dyskusyjną jest jaką formę winno przybrać rozstrzygnięcie organu w sytuacji, gdy zarzuty zgłoszone zostaną przez zobowiązanego po upływie ustawowego terminu, przepisy u.p.e.a. nie regulują bowiem wprost tego zagadnienia. W przepisie art. 34 § 4 jest jedynie mowa, że organ egzekucyjny "wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego". Orzecznictwo sądów administracyjnych nie jest w tej mierze jednolite i zarysowało się w nim kilka poglądów. W razie uchybienia terminu do wniesienia zarzutów niektóre sądy uznają, że powinno się wówczas oddalić zarzuty (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 stycznia 2009 r., sygn. akt I SA/Bk 361/08) bądź pozostawić zarzuty bez rozpoznania (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Po 443/08) albo też umorzyć postępowanie w przedmiocie zarzutów (wyrok NSA z dnia 24 października 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 712/99) bądź nie uwzględnić zarzutów z powodu ich wniesienia po upływie terminu (wyrok NSA z dnia 1 października 1999 r. sygn. akt I SA/Lu 722/98; wyrok WSA w Łodzi z dnia 24 kwietnia 2008 r. sygn. akt III SA/Łd 19/08, LEX nr 524102; por. też szeroko omawiający rozbieżności, o których mowa, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 290/11). Zaskarżonym w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów w związku z uchybieniem terminu do ich wniesienia. Brzmienie rozstrzygnięcia, aczkolwiek nie odpowiada w pełni żadnej z wyżej prezentowanych w orzecznictwie sądowym koncepcji, uwzględnia jednak podstawową zasadę, że uchybienie terminu do wniesienia zarzutów skutkuje odmową ich merytorycznego rozpatrzenia przez organ egzekucyjny. Również treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wskazuje na to, że organ egzekucyjny respektował zasadę, zgodnie z którą uchybienie terminu do wniesienia zarzutów, przy jednoczesnym braku wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, powoduje jej bezskuteczność. Stąd też należało uznać, że sformułowane przez organ rozstrzygnięcie, choć nie nawiązuje do żadnego z akceptowanych w orzecznictwie rozwiązań, nie stanowi o istnieniu naruszenia prawa, które mogłoby mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a tym samym skutkowało koniecznością uchylenia postanowienia przez Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Uznając, że zaskarżone postanowienie w przedstawionych warunkach faktycznych i prawnych nie naruszało prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wobec braku podstaw do usunięcia zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, na mocy art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.