I SA/Gd 1538/14
WyrokWSA w Gdańsku2015-02-10
Skład orzekający: Marek Kraus, Ewa Kwarcińska, Alicja Stępień
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wydając decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, może samodzielnie występować jako wierzyciel w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, mimo uprawnienia do wydawania decyzji ustalających kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, nie jest odrębnym organem ani instytucją Agencji mogącą samodzielnie występować jako wierzyciel w postępowaniu egzekucyjnym. Wierzycielem w rozumieniu przepisów jest Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jako organ reprezentujący Agencję na zewnątrz. W związku z tym, tytuł wykonawczy wystawiony przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, z błędnym oznaczeniem wierzyciela, nie spełnia wymogów formalnych, co skutkuje brakiem przystąpienia do egzekucji.Stan faktyczny
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przekazał organowi egzekucyjnemu tytuł wykonawczy celem przeprowadzenia egzekucji administracyjnej. Naczelnik Urzędu Skarbowego nie przystąpił do egzekucji, uznając tytuł za wadliwy z powodu błędnego oznaczenia wierzyciela. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zaskarżył postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, argumentując, że jest uprawniony do samodzielnego występowania jako wierzyciel.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska (spr.), Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 lutego 2015 r. sprawy ze skargi "A" na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie nieprzystąpienia do egzekucji w oparciu o tytuł wykonawczy oddala skargę.
I SA/Gd 1538/14
UZASADNIENIE
I.
Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniem z dnia 10 października 2014 r., na podstawie m.in. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r.,
poz. 267 ze zm.; zwanej dalej w skrócie K.p.a.) i art. 29 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1015
ze zm.; u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia strony skarżącej Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na postanowienie organu egzekucyjnego Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 20 sierpnia 2014 r. w przedmiocie nieprzystąpienia do egzekucji w oparciu o tytuł wykonawczy o numerze [...] z 17 lipca 2014 r. - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
II.
Stan sprawy:
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa działając jako wierzyciel przekazał organowi egzekucyjnemu - Naczelnikowi Urzędu Skarbowego celem przeprowadzenia egzekucji administracyjnej tytuł wykonawczy o numerze [...] z dnia 17 lipca 2014 r.
Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem nr [...] z dnia 20 sierpnia 2014 r., działając na podstawie art. 29 § 2 w związku z art. 27 § 1, art. 18, art. 5 § 1, art. 1a pkt. 13 u.p.e.a., nie przystąpił do egzekucji w oparciu o ww. tytuł wykonawczy.
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu egzekucyjnego, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pismem nr [...] z dnia 2 września 2014 r. złożył zażalenie wnosząc jednocześnie o przyjęcie do realizacji tytułu wykonawczego. Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, polegające na niewłaściwym zastosowaniu przepisu art. 29 ust. 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2008 r., nr 98, poz.634 ze zm.; dalej jako ustawa o ARiMR) w zw. z art. 1a pkt 13 i art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. W uzasadnieniu wniesionego środka prawnego przedstawiono argumentację potwierdzającą w ocenie skarżącego prawidłowość wystawionego tytułu wykonawczego.
Dyrektor Izby Skarbowej wskazał na dyspozycję art. 138 § 1 K.p.a. i art. 29 u.p.e.a. Z mocy art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Przy czym jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1
i 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji. Na postanowienie organu egzekucyjnego o nieprzystąpieniu do egzekucji wierzycielowi, niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, przysługuje zażalenie (art. 29 § 2 u.p.e.a.).
Stosownie zaś do dyspozycji art. 27 § 1 u.p.e.a., tytuł wykonawczy zawiera:
1) oznaczenie wierzyciela;
2) wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także określenie zatrudniającego go pracodawcy i jego adresu, jeżeli wierzyciel posiada taką informację;
3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej -także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju
i stawki tych odsetek;
4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń;
5) wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej;
6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej;
7) datę wystawienia tytułu, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela;
8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu;
9) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego;
10) klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej;
11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych;
12) datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenia upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku.
W niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego uzasadnił w postanowieniu nr [...] z dnia 20 sierpnia 2014 r. zastosowanie art. 29 § 2 u.p.e.a. niespełnieniem przez tytuł wykonawczy wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a. z uwagi na błędne oznaczenie wierzyciela; w tytule wykonawczym określono jako wierzyciela Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Zgodnie z art. 1a pkt 13 u.p.e.a., przez wierzyciela rozumie się podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Natomiast jak stanowi art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 jest - dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa - organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku,
a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności - podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku.
Z mocy zaś art. 2 ust. 1 ustawy o ARiMR, Agencja jest państwową osobą prawną. Agencja nie odpowiada za zobowiązania Skarbu Państwa, a Skarb Państwa nie odpowiada za zobowiązania Agencji (art. 2 ust. 3 ustawy o ARiMR). Zadania Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa określają przepisy art. 4, 5 i 6 ustawy o ARiMR. Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 1 ustawy o ARiMR organem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest Prezes powoływany przez Prezesa Rady Ministrów, spośród osób wyłonionych w drodze otwartego i konkurencyjnego naboru, na wniosek ministra właściwego do spraw rozwoju wsi oraz ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Prezes Rady Ministrów odwołuje Prezesa Agencji. Prezes Agencji kieruje działalnością Agencji i reprezentuje ją na zewnątrz. Prezes Agencji wykonuje zadania przy pomocy zastępców Prezesa Agencji, dyrektorów oddziałów regionalnych oraz kierowników biur powiatowych (art. 8 ust. 2). Stosowanie do art. 9 ust. 1 wskazanej ustawy w ramach Agencji wyodrębnia się Centralę Agencji, oddziały regionalne działające w każdym województwie, biura powiatowe działające w każdym powiecie, z tym że w miastach na prawach powiatu nie tworzy się odrębnych biur powiatowych. Oddziałem regionalnym kieruje dyrektor, a biurem powiatowym - kierownik (art. 9 ust. 2). Należy zauważyć, że stosownie do art. 10 ust. 1 ustawy o ARiMR Prezes Agencji, dyrektorzy oddziałów regionalnych i kierownicy biur powiatowych wydają decyzje administracyjne w zakresie określonym w odrębnych przepisach.
Na mocy art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a/ współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b/ finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy
do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (art. 29 ust. 2). Stosownie do art. 29 ust. 10
ustawy o ARiMR do egzekucji należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, z treści cytowanych przepisów wynika, że ustawodawca przyznał Kierownikom Biur Powiatowych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa prawo wydawania decyzji ustalających kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. Jednakże, ponieważ Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie można zakwalifikować do grona organów administracji rządowej lub organów jednostek samorządu terytorialnego w rozumieniu art. 5 § 1 pkt 1 u.p.e.a., wierzyciela w niniejszej sprawie ustalić należy na podstawie art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej celem ustalenia kto - Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, czy Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - jest (stosowanie do ww. art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) bezpośrednio zainteresowany w wykonaniu dochodzonych obowiązków należy wziąć pod uwagę przepisy m.in. regulujące kwestie reprezentacji na zewnątrz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz konsekwencje decyzyjnego ustalenia należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych.
Skutki te określono m.in. w art. 31 ustawy o ARiMR. Zgodnie z art. 31 ust.1 ustawy o ARiMR należności ustalane w drodze decyzji administracyjnej przez organ, o którym mowa w art. 29 ust. 2 ustawy o ARiMR, z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, a także wierzytelności wynikające z umów z tytułu płatności określonych w odrębnych przepisach realizowanych przez Agencję ze środków publicznych pochodzących z EFRG lub EFRROW oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, z wyłączeniem należności, o których mowa w art. 29 ust. 4 ustawy o ARiMR, podlegają potrąceniu z bezspornej i wymagalnej wierzytelności lub należności dłużnika z tytułu realizowanych przez Agencję płatności w ramach tych funduszy oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy.
Należności ustalane w drodze decyzji administracyjnej przez organ, o którym mowa w art. 29 ust. 2 ustawy o ARiMR, z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej innych niż określone w ust. 1 oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, a także wierzytelności wynikające z umów z tytułu płatności określonych w odrębnych przepisach realizowanych przez Agencję ze środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej innych niż określone w ust. 1 oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, z wyłączeniem należności, o których mowa w art. 29 ust. 4 ustawy o ARiMR, podlegają potrąceniu z bezspornej i wymagalnej wierzytelności lub należności dłużnika z tytułu realizowanych przez Agencję płatności w ramach poszczególnych funduszy Unii Europejskiej innych niż określone w ust. 1 oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy (art. 31 ust. 2 ustawy o ARiMR). Potrącenia dokonuje się przez oświadczenie Agencji złożone dłużnikowi w formie pisemnej, jeżeli dłużnik, na warunkach określonych w decyzji lub umowie, o których mowa w ust. 1 i 2, nie zwrócił na rachunek bankowy Agencji nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Oświadczenie ma moc wsteczną od dnia, w którym potrącenie stało się możliwe (art. 31 ust. 3 ustawy o ARiMR). Koszty powstałe w wyniku dochodzenia należności i wierzytelności, w tym koszty postępowania administracyjnego, koszty postępowania sądowego i koszty egzekucyjne, podlegają potrąceniu z bezspornej i wymagalnej wierzytelności lub należności dłużnika finansowanej z części krajowej z tytułu realizowanych przez Agencję płatności w ramach poszczególnych funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych w ramach tych funduszy. Do potrącenia kosztów powstałych w wyniku dochodzenia należności i wierzytelności stosuje się odpowiednio przepis ust. 3 (art. 31 ust. 5 ustawy o ARiMR).
Ponadto na mocy art. 33 ust. 1 ustawy o ARiMR Agencja może dokonywać sprzedaży wymagalnych wierzytelności Agencji w przypadku trwałej utraty przez dłużników Agencji zdolności do spłaty zadłużenia. Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 24 ww. ustawy Prezes Agencji może umarzać, w całości lub w części, rozkładać na raty lub odraczać termin spłat wierzytelności Agencji przypadających jej w związku z wykonywaniem przez nią zadań finansowanych wyłącznie z krajowych środków publicznych, zwanych dalej "wierzytelnościami Agencji".
Z treści cytowanych wyżej przepisów zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej wynika, że Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest wprawdzie wyposażony w uprawnienie do wydawania decyzji, nie jest jednak odrębnym organem, czy instytucją Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa mogąca występować samodzielnie, jako wierzyciel w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Na marginesie wskazano, że wystawiając tytuł wykonawczy Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jako numer identyfikacji podatkowej wierzyciela wskazał NIP Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Reasumując organ odwoławczy wskazał, że w badanej sprawie wierzycielem
w rozumieniu art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. jest Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jako organ Agencji reprezentujący ją na zewnątrz.
III.
Strona skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarzucając postanowieniu organu odwoławczego:
1) rażące naruszenie przepisów u.p.e.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:
- art. 29 § 2 u.p.e.a., poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że tytuł wykonawczy wystawiony przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nie spełnia wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a.,
- art. 1a pkt 13 w związku z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że w myśl niniejszych przepisów wierzycielem jest wyłącznie Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jako organ Agencji reprezentujący ją na zewnątrz, podczas gdy z dniem 1 sierpnia 2012 r. organem działającym w imieniu Agencji jako wierzyciela, obok Prezesa Agencji, jest również - z mocy ustawy - Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa;
2) będące konsekwencją naruszenia powyższych przepisów naruszenie
art. 29 ust. 2 w związku z art. 29 ust. 10 ustawy o ARiMR, poprzez nieuwzględnienie konstrukcji tego przepisu, który zawiera dwie normy: w ust. 2 - etap wydawania decyzji przez organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 oraz w ust. 10 - gdzie, określono sposób prowadzenia egzekucji jak również, że układ tych norm w ramach przepisu sugeruje kolejność realizacji zadań, a także ich współzależność, w kontekście pominięcia przez Dyrektora Izby Skarbowej art. 29 ust 8, który przyznaje uprawnienia organu podatkowego określone w ustawie organowi, o którym mowa w ust. 2, zaś organem tym na gruncie niniejszej sprawy jest Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, co prowadzi do jedynego wniosku, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR może występować samodzielnie w imieniu Agencji, jako wierzyciel w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym celem dochodzenia należności i są to uprawnienia wynikające z już wydanych decyzji.
Wskazując na te zarzuty strona, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 20 sierpnia 2014 r.
W uzasadnieniu strona ponowiła argumentację jak w zażaleniu i uzupełniła ją o wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FSK 338/07 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 25 lipca 2012 r. sygn. akt I SA/Sz 317/12 nie zgadzając się ze stanowiskiem Dyrektora Izby Skarbowej zaprezentowanym w zaskarżonym postanowieniu.
Według skarżącego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR był uprawniony do wydania decyzji w przedmiocie nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, a tym samym w świetle powyższych uregulowań prawnych posiada on uprawnienie do wystawiania tytułów wykonawczych i przysługuje mu prawo do występowania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji w roli wierzyciela.
IV.
Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
V.
Skarga Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie zasługuje na uwzględnienie; w sprawie nie doszło do naruszenia prawa, co oznacza, że skarga podlega oddaleniu.
Przedmiotem sporu jest kwestia prawidłowego oznaczenia wierzyciela.
Skarżący Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, stanął na stanowisku, że w sytuacji, kiedy właściwym jest w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, może również samodzielnie występować jako wierzyciel w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym celem dochodzenia tychże należności.
Z kolei organ odwoławczy uznał, że co prawda Kierownik Biura Powiatowego ARiMR jest wyposażony w uprawnienie do wydawania decyzji, nie jest jednak odrębnym organem, czy instytucją Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa mogącą samodzielnie występować jako wierzyciel w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym.
W ocenie WSA w Gdańsku, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, w tak zarysowanym sporze rację ma organ odwoławczy. Tym samym Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Gdańsku z 25 marca 2014 r. w sprawie sygn. akt I SA/Gd 209/14, w wyroku WSA w Gdańsku z 15 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 667/14, w wyroku WSA w Gdańsku z 29.10.2014r. w sprawie I SA/Gd 945/14, z 13 listopada 2014 r. w sprawie I SA/Gd 1013/14.
VI.
Z mocy art. 26 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Organ egzekucyjny zobowiązany jest do badania z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 u.p.e.a.). Z kolei w myśl
art. 29 § 2 u.p.e.a., jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych
w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi.
Tytuł wykonawczy powinien spełniać rygorystyczne wymogi, co do jego treści,
a jednym z takich wymogów jest obowiązek prawidłowego oznaczenia wierzyciela
(art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), którym jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym (art. 1a pkt 13 u.p.e.a.). Uprawnionym do żądania wykonania
w drodze egzekucji administracyjnej m.in. obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa - jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności - podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku
(art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a.).
Naczelnik Urzędu Skarbowego, nie przystąpił do egzekucji w oparciu
o wystawiony przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR tytuł wykonawczy wobec niespełnienia wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a., a mianowicie z uwagi
na błędne oznaczenie wierzyciela, bowiem w tytułach wykonawczych określono jako wierzyciela Kierownika Biur Powiatowego ARiMR - a nie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Zdaniem Sądu to Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest wierzycielem uprawnionym do samodzielnego działania w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym.
Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o ARiMR, organem Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa jest Prezes powoływany przez Prezesa Rady Ministrów, spośród osób wyłonionych w drodze otwartego i konkurencyjnego naboru, na wniosek ministra właściwego do spraw rozwoju wsi oraz ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Prezes Agencji wykonuje zadania przy pomocy zastępców Prezesa Agencji, dyrektorów oddziałów regionalnych ora kierowników biur powiatowych
(art. 8 ust. 2 ustawy o ARiMR). W ramach Agencji wyodrębnia się Centralę Agencji, oddziały regionalne działające w każdym województwie, biura powiatowe działające
w każdym powiecie, z tym że w miastach na prawach powiatu nie tworzy się odrębnych biur powiatowych. Oddziałem regionalnym kieruje dyrektor, a biurem powiatowym
- kierownik. Dyrektorów oddziałów regionalnych i ich zastępców powołuje i odwołuje Prezes Agencji, a kierowników biur powiatowych i ich zastępców - dyrektor oddziału regionalnego. Kierownicy biur powiatowych wydają decyzje administracyjne w zakresie określonym w odrębnych przepisach; uprawnienie to wynika z art. 29 ustawy o ARiMR. Stosownie bowiem do tego przepisu ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: pochodzących z funduszy Unii Europejskiej
i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych
z funduszy Unii Europejskiej, finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej
w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1). Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia
w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych,
o których mowa w ust. 1 (ust. 2). Do egzekucji należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (ust. 10).
Ustawodawca przyznał Kierownikom Biur Powiatowych Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa prawo do wydawania decyzji ustalających kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, i takie też decyzje wydał Kierownik Biur Powiatowego ARiMR, jednak celem ustalenia, kto – Prezes ARiMR czy też Kierownik Biura Powiatowego ARiMR - należy wziąć pod uwagę przepisy regulujące kwestie reprezentacji na zewnątrz ARiMR oraz konsekwencje decyzyjnego ustalania należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych.
Zgodnie z art. 31 ustawy o ARiMR należności ustalane w drodze decyzji administracyjnej przez organ, o którym mowa w art. 29 ust. 2 ustawy o ARiMR,
z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących
z Europejskiego Funduszu Rolniczej Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, a także wierzytelności wynikające z umów z tytułu płatności określonych
w odrębnych przepisach realizowanych przez Agencję ze środków publicznych pochodzących z EFRG lub EFRROW oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy,
z wyłączeniem należności, o których mowa w art. 29 ust. 4 ustawy o ARiMR, podlegają potrąceniu z bezspornej i wymagalnej wierzytelności lub należności dłużnika z tytułu realizowanych przez Agencję płatności w ramach tych funduszy oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych
z tych funduszy.
Należności ustalane w drodze decyzji administracyjnej przez organ, o którym mowa w art. 29 ust. 2 ustawy o ARiMR, z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej innych niż określone w ust. 1 oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, a także wierzytelności wynikające z umów
z tytułu płatności określonych w odrębnych przepisach realizowanych przez Agencję
ze środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej innych
niż określone w ust. 1 oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych
na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, z wyłączeniem należności, o których mowa w art. 29 ust. 4 ustawy o ARiMR, podlegają potrąceniu
z bezspornej i wymagalnej wierzytelności lub należności dłużnika z tytułu realizowanych przez Agencję płatności w ramach poszczególnych funduszy Unii Europejskiej innych niż określone w ust. 1 oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy (ust. 2). Potrącenia dokonuje się przez oświadczenie Agencji złożone dłużnikowi w formie pisemnej,
jeżeli dłużnik, na warunkach określonych w decyzji lub umowie, o których mowa
w ust. 1 i 2, nie zwrócił na rachunek bankowy Agencji nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Oświadczenie ma moc wsteczną od dnia, w którym potrącenie stało się możliwe (ust. 3).
Koszty powstałe w wyniku dochodzenia należności i wierzytelności, w tym koszty postępowania administracyjnego, koszty postępowania sądowego i koszty egzekucyjne, podlegają potrąceniu z bezspornej i wymagalnej wierzytelności lub należności dłużnika finansowanej z części krajowej z tytułu realizowanych przez Agencję płatności
w ramach poszczególnych funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych w ramach tych funduszy. Do potrącenia kosztów powstałych w wyniku dochodzenia należności
i wierzytelności stosuje się odpowiednio przepis ust. 3 (ust. 5 art. 31 ustawy o ARiMR).
Zgodnie natomiast z art. 24 ustawy o ARiMR Prezes Agencji może umarzać,
w całości lub w części, rozkładać na raty lub odraczać termin spłat wierzytelności Agencji przypadających jej w związku z wykonywaniem przez nią zadań finansowanych wyłącznie z krajowych środków publicznych, zwanych dalej "wierzytelnościami Agencji".
Powyższe potwierdza stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym okoliczność, że Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest uprawniony do wydawania decyzji w przedmiocie nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, nie przesądza o tym, że jest on odrębnym organem czy instytucją Agencji mogącą samodzielnie występować jako wierzyciel w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, co sam niejako potwierdził wpisując w spornych tytułach wykonawczych jako numer identyfikacji podatkowej wierzyciela NIP Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Reasumując:
1/ nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące rażącego naruszenia w niniejszej sprawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,
a w konsekwencji art. 29 ust. 2 w związku z art. 29 ust. 10 ustawy o ARiMR;
2/ skoro wierzycielem w rozumieniu art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. jest Prezes Agencji jako organ reprezentujący ją na zewnątrz, to organ egzekucyjny zobowiązany był
do nieprzystąpienia do egzekucji w oparciu o sporny tytuł wykonawczy, uznając,
że wystawione tytuły wykonawcze są wadliwe, albowiem nie spełniają wymagań formalnych, o których mowa w art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
Uwzględniając zatem całokształt okoliczności sprawy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
EK
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło