I SA/Gd 1572/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. N. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na formularzu PPF w dniu 18 grudnia 2017 r., skarżący W. N. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części lub tylko ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a.). Podkreślić przy tym należy, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji, czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. W konsekwencji uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z partnerką życiową. Skarżący ani jego partnerka nie posiadają żadnego majątku, w tym oszczędności. Skarżący posiada zaległości podatkowe oraz zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, które wynoszą około 130.000 zł i które w miarę możliwości stara się regulować z bieżących dochodów, a także zadłużenie na karcie kredytowej w wysokości 4.800 zł, które spłaca w ratach po około 220 zł. Źródłem utrzymania skarżącego i jego partnerki jest prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza, z której osiąga dochody w wysokości około 3.000 zł netto miesięcznie oraz wynagrodzenie za pracę partnerki w kwocie około 2.000 zł brutto miesięcznie. Na czynsz najmu mieszkania, opłaty związane z jego eksploatacją, w tym za media oraz za telefon, obsługę księgową itp., skarżący miesięcznie przeznacza kwotę około 2.070 zł. Wskazał przy tym, iż posiada zaległość z tytułu opłat czynszowych za okres dwóch miesięcy. Natomiast na wyżywienie oraz inne koszty wydatkuje miesięcznie około 1.100 zł. Do swoich stałych zobowiązań skarżący zaliczył także składki na ubezpieczenie społeczne oraz podatek dochodowy (PIT-5), przy czym nie podał ich wysokości. Nadmienił, że w okresie od lipca do sierpnia 2017 r. na leczenie przeznaczył kwotę 540 zł. Referendarz sądowy uznał przedmiotowe oświadczenie za niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego i zarządzeniem z dnia 8 stycznia 2018 r., wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni: a/ oświadczenia w przedmiocie wszystkich źródeł i wysokości łącznego dochodu uzyskanego przez wnioskodawcę i jego partnerkę w 2017 r. oraz stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisów zeznań podatkowych – jeżeli zostały już sporządzone); b/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego partnerkę rachunków bankowych (rachunków prowadzonych dla potrzeb działalności gospodarczej, rachunków osobistych, rachunku karty kredytowej, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych, w tym podlegających zajęciu egzekucyjnemu), obrazujących historię (wpłaty, wypłaty, przelewy) i salda tych rachunków za okres od 1 listopada 2017 r.; c/ zaświadczenia od pracodawcy partnerki potwierdzającego miesięczną wysokość netto osiąganego przez nią dochodu z tytułu umowy zlecenia wraz ze wszystkimi dodatkami oraz średniego wynagrodzenia z tego tytułu w okresie od 1 września 2017 r.; d/ odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres od 1 listopada 2017 r. z tytułu prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej oraz wydatków (ich rodzaj) poniesionych przez wnioskodawcę w okresie od 1 października 2017 r.; odpisów deklaracji VAT-7 za miesiące od listopada 2017 r.; e/ oświadczenia w przedmiocie sposobu regulowania przez kontrahentów płatności za wykonane przez wnioskodawcę usługi (dostarczony towar) oraz dokonywania przez wnioskodawcę płatności za wydatki ponoszone w związku z działalnością gospodarczą wraz z dokumentami potwierdzającymi ich formę płatności; f/ zaświadczenia z ZUS oraz z urzędu skarbowego o aktualnym stanie zadłużenia wnioskodawcy z tytułu podatków oraz nieopłaconych składek; g/ oświadczenia wynajmującej o aktualnym stanie zadłużenia wnioskodawcy z tytułu opłat czynszowych; h/ dokumentu potwierdzającego wysokość miesięcznych spłat zobowiązań wymienionych w punkcie e) i f); i/ oświadczenia w przedmiocie sposobu regulowania przez wnioskodawcę bieżących należności z tytułu podatków (w tym VAT) oraz składek do ZUS, a także dobrowolnej spłaty zaległości z tych tytułów wraz z dokumentami potwierdzającymi formę dokonywanych płatności; j/ dokumentów obrazujących wysokość faktycznie poniesionych przez wnioskodawcę i jego partnerkę w okresie ostatnich trzech miesięcy stałych kosztów swojego utrzymania (opłat za czynsz najmu mieszkania, opłat eksploatacyjnych do spółdzielni mieszkaniowej lub wspólnoty, opłat za energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, telefon, internet i innych) oraz dowodów potwierdzających wydatki poniesione na odpłatne leczenie w okresie od września 2017 r. (wizyty, badania i zabiegi lekarskie/rehabilitacyjne, zakup stałych leków). Skarżący został poinformowany, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 25 stycznia 2018 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 31). W piśmie z dnia 31 stycznia 2018 r. skarżący wniósł o przedłużenie terminu do przedłożenia wymaganych dokumentów, w szczególności zaświadczeń wskazanych w punkcie f) zarządzenia jako że ich uzyskanie od organu we wskazanym terminie jest niemożliwe oraz oświadczenia wynajmującego, o którym mowa w punkcie g) zarządzenia z uwagi na fakt, iż skarżący z wynajmującą nie ma stałego kontaktu, gdyż często przebywa ona poza swoim stałym miejscem zamieszkania. Jednocześnie skarżący zakwestionował zasadność przedłożenia oświadczenia wynajmującej o aktualnym stanie jego zadłużenia z tytułu opłat czynszowych, podnosząc iż informacja ta nie ma bezpośredniego związku ze sprawą i może naruszać jego dobra osobiste. Skarżący zakwestionował również tę część wezwania, która dotyczy dochodów jego partnerki oraz posiadanych przez nią środków na rachunkach bankowych, wskazując iż przedmiotowa sprawa dotyczy wyłącznie jego i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Zarządzeniem z dnia 7 lutego 2018 r. referendarz sądowy przedłużył skarżącemu termin do przedłożenia wymaganych dokumentów o 14 dni od dnia doręczenia zarządzenia, o czym skarżący został poinformowany (z potwierdzenia odbioru wynika, iż informację w tym przedmiocie skarżący powziął w dniu 27 lutego 2018 r.). Pomimo przedłużenia terminu do złożenia dokumentów szczegółowo wskazanych w zarządzeniu z dnia 8 stycznia 2018 r. skarżący nie wykonał nałożonego na niego obowiązku. Wezwanie referendarza sądowego pozostało bez odpowiedzi. W związku z powyższym należało uznać, iż sam skarżący, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, uniemożliwił dokonanie pełnej i rzetelnej oceny swojej sytuacji finansowej i rodzinnej. Jak już wskazano bierność skarżącego skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych i traktować ją należy jako niewykazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Przypomnieć raz jeszcze należy, że to wnioskodawca ma obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania (czy to w całości, czy też w części). Owe wykazanie polega w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że nie ma on jakichkolwiek realnych możliwości poniesienia tych kosztów, bądź też ich uiszczenie spowoduje uszczerbek zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. Skarżący tego nie uczynił. Zwrócić także uwagę należy, iż skarżący wielokrotnie ubiegał się o przyznanie mu prawa pomocy w sprawach zawisłych przed tut. sądem i każdorazowo uchylał się od obowiązku przedstawienia stosownej dokumentacji, która obrazowałaby jego pełną sytuację finansową, co skutkowało odmową uwzględnienia jego żądań (sygn. akt I SA/Gd 1036/16, I SA/Gd 1642/16, I SA/Gd 578/17, I SA/Gd 625-626/17, I SA/Gd 1050-1051/17, I SA/Gd 1117/17, I SA/ Gd 1364-1365/17). W niniejszej sprawie skarżący – pomimo że było mu znane stanowisko referendarza sądowego oraz sądu, co do skutków jakie wywołuje uchylenie się wnioskodawcy od udokumentowania swojej sytuacji finansowej – po raz kolejny nie wykonał nałożonego na niego obowiązku. Odnosząc się do stanowiska skarżącego, które kwestionuje zasadność wezwania w części dotyczącej oświadczenia wynajmującej o aktualnym stanie zadłużenia skarżącego z tytułu opłat czynszowych, a także dokumentów potwierdzających wysokość dochodów jego partnerki i posiadanych przez nią środków na rachunkach bankowych, należy wyjaśnić skarżącemu, iż skoro powołuje się on na okoliczności, które w jego ocenie mają uzasadniać przyznanie mu prawa pomocy (w tym przypadku niemożność terminowego regulowania zobowiązań związanych z najmem mieszkania, niskie dochody jego partnerki, z która prowadzi wspólne gospodarstwo domowe oraz nieposiadanie przez nią środków pieniężnych na rachunkach bankowych), to jego obowiązkiem jest ich wykazanie. W tym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że skarżący nie wykazał zasadności wniesionego żądania i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.