I SA/Gd 1588/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Alicja Stępień, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 26 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi W.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 13 października 2021 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 października 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 223 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.), w skrócie "O.p.", stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania W. S. od decyzji Burmistrza Gminy [...] z dnia 1 lutego 2017 r. w sprawie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2017 rok. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że opisaną w osnowie decyzją organ I instancji ustalił stronie wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2017. Dnia 12 kwietnia 2021 r. strona wniosła odwołanie od ww. decyzji organu I instancji. Kolegium wskazało, że decyzja ustalająca wymiar zobowiązania wydana została w dniu 1 lutego 2017 r. Organ wysłał ją na adres podatnika. Decyzja nie została podjęta w związku z czym do oceny skuteczności jej doręczenia zastosowanie znajdzie art. 150 O.p. Kolegium odnotowało, że decyzja była dwukrotnie awizowana: w dniu 3 marca 2017 r. oraz w dniu 13 marca 2017 r. Awizo umieszczano pod adresem w Ż. przy ul. [...], którym posługiwał i w dalszym ciągu posługuje się strona. Adres ten wskazany został także w składanych organowi podatkowemu informacjach podatkowych. Wobec tego, w ocenie Kolegium, organ podatkowy miał wszelkie podstawy ku temu, aby kierować korespondencję na powyższy adres. Zatem doręczenie poprzez podwójne awizo miało miejsce po upływie 14 dni od pierwszego awiza, a więc w dniu 17 marca 2017 r. W tym stanie rzeczy uznano, iż odwołanie złożone zostało po upływie czternastodniowego terminu do jego wniesienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku W. S. zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: "k.p.a."), poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta. W jej ocenie, uchybienie terminu występuje, gdy nastąpi skuteczne doręczenie decyzji podatnikowi i podatnik w ustawowym czasie nie odniósł się do danego orzeczenia. A w tym przypadku nie ma to miejsca. Decyzja podatkowa nie została doręczona zgodnie z przepisami k.p.a. i oznacza to, że nie weszła ona do obrotu prawnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z dnia 11 kwietnia 2022 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosła o uwzględnienie skargi. Pełnomocnik podkreśliła, że skarżąca konsekwentnie podważa pogląd organu o skuteczności doręczenia decyzji we wskazanym trybie doręczenia zastępczego z uwagi na fakt, że zarówno skarżąca jak też jej pełnomocnik nie przebywali pod adresem zamieszkania w Ż., lecz w zakładach karnych. Zatem decyzję z dnia 1 lutego 2017r. ustalającą zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2017 rok organ podatkowy powinien doręczyć stronie skarżącej na adres Zakładu Karnego, a nie na adres miejsca zamieszkania. Doręczanie pism osobie aresztowanej odbywa się według zasad określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 25 sierpnia 2003r w sprawie regulaminu organizacyjno- porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz.U. z 2003r. Nr 152, poz. 1493). Zastosowanie trybu doręczenia z art.150 O.p. było nieuprawnione. W sytuacji, gdy decyzja nie weszła do obrotu prawnego, to termin do wniesienia odwołania nie został otwarty. W konsekwencji niezasadne jest twierdzenie organu, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli akt może zostać uchylony w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w i skardze podniesiony. Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. W niniejszej sprawie kwestię sporną stanowi ustalenie prawidłowości doręczenia skarżącej decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. W ocenie skarżącej, decyzja ta nie została prawidłowo doręczona z uwagi na fakt przebywania w zakładzie karnym. W konsekwencji nie został uchybiony termin do wniesienia odwołania. Z twierdzeniem takim nie sposób się jednak zgodzić. Zgodnie z treścią art. 228 § 1 pkt 2 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Powołany przepis nie odnosi się i nie różnicuje okoliczności, w jakich organ poweźmie pewność, co do faktu wniesieniu odwołania po terminie. Oznacza to, że organ ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego wniesienie odwołania z uchybieniem terminu w każdym przypadku, gdy takie uchybienie stwierdzi. Zgodnie z art. 223 § 2 O.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. O prawie i terminie do wniesienia odwołania strona skarżąca została prawidłowo pouczona w decyzji. Decyzja ustalająca wymiar zobowiązania wydana została w dniu 1 lutego 2017 r. Organ I instancji wysłał ją na adres strony. Decyzja nie została podjęta i w związku z czym do oceny skuteczności doręczenia zastosowanie znajdzie art. 150 O.p. Wyjaśnić należy, że art. 150 O.p. wprowadzono fikcję prawną doręczenia przesyłki w razie niemożności dokonania bezpośredniego jej doręczenia adresatowi. Polega ona na tym, że poczta miała obowiązek przechowywać pismo przez 14 dni w swojej placówce pocztowej (art. 150 § 1 pkt 1) i dwukrotnie zawiadomić adresata o pozostawieniu przesyłki, powtórnie w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dnia (art. 150 § 1a). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma (na poczcie) należy umieścić w pocztowej skrzynce oddawczej adresata (art. 150 § 2). W takim razie doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu pozostawienia pisma w placówce pocztowej, a samo pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 2 zdanie drugie). Jak wynika z treści omawianego przepisu, przesłanką doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 150 O.p. jest brak możliwości doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 lub 149 tej ustawy. Natomiast przesłankami skuteczności doręczenia dokonywanego w ten sposób stanowią: złożenie pisma na okres 14 dni, w tym przypadku w placówce pocztowej, oraz pozostawienie zawiadomienia o tym fakcie w jednym z miejsc wskazanych w tym przepisie. Ten ostatni warunek będzie spełniony dopiero wtedy, gdy zawiadomienie zostanie skierowane do adresata dwukrotnie. Jedynie spełnienie tych wszystkich warunków pozwala na przyjęcie, iż pismo zostało doręczone. Jednocześnie domniemanie doręczenia pisma w sposób określony w art. 150 O.p. jest wzruszalne i może być obalone dowodem przeciwnym, jeżeli adresat nie mógł się dowiedzieć o treści pisma doręczanego w ten sposób. Wskazać należy, że w niniejszej sprawie decyzja była dwukrotnie awizowana: w dniu 3 marca 2017 r. oraz w dniu 13 marca 2017 r. Awizo umieszczano pod adresem w Ż. przy ul. [...], którym posługiwała i w dalszym ciągu posługuje się strona. Adres ten wskazany został także w składanych organowi podatkowemu informacjach podatkowych. Wobec tego organ podatkowy miał wszelkie podstawy ku temu, aby kierować korespondencję na powyższy adres. Uznać zatem należy, że doręczenie poprzez podwójne awizo miało miejsce po upływie 14 dni od pierwszego awiza, a więc w dniu 17 marca 2017 r. W tym stanie rzeczy odwołanie złożone zostało po upływie terminu do jego wniesienia. Zdaniem Sądu, w świetle materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy wynika, że organy wypełniły obowiązki wynikające z art. 121 § 1, art. 122 i art. 187 O.p. i dokonały wystarczających ustaleń, czy doręczenie zastępcze było dopuszczalne. Zatem skierowanie przesyłki na znany organowi adres zamieszkania należało uznać za prawidłowe i znajdujące oparcie w treści art. 148 § 1 O.p. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca wskazała inny adres, na który ta przesyłka powinna zostać skierowana lub doręczona w sposób wskazany w art. 148 § 3 O.p. W ocenie Sądu, argumentacja skarżącej zaprezentowana w skardze w istocie zmierza jedynie do uchylenia się od negatywnych skutków prawnych stanowiących następstwo stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Podkreślić należy, że samo wskazywane przez stronę skarżącą przebywanie w zakładzie karnym bez podania miejsca oraz okresu tej izolacji nie jest zmianą adresu zamieszkania. Można jedynie rozważać jako miejsce, o którym mowa w art. 148 § 3 O.p., ale tylko w sytuacji powiadomienia organu o tym fakcie. Z akt sprawy nie wynika, aby takie powiadomienie, przed dokonaniem doręczenia spornej decyzji miało miejsce. Należy również mieć na uwadze to, że przymusowe miejsce pobytu podczas pozbawienia wolności nie jest mieszkaniem osoby fizycznej w rozumieniu art. 148 § 1 O.p. Mieszkaniem jest miejsce, w którym adresat przebywa z zamiarem dłuższego (a nie krótkotrwałego) pobytu, umożliwiającego doręczenie mu pisma. Zatem przepis ten nakazuje doręczanie pism w mieszkaniu osób fizycznych ("ich mieszkaniu"). Może to być każdy adres wskazany przez adresata doręczeń, pod którym adresat przebywa z zamiarem dłuższego, a nie krótkotrwałego pobytu (por. postanowienie SN z 27 października 2009 r., II UK 81/09; publik. LEX nr 574541; oraz wyroki NSA: z 21 stycznia 2010 r., II OSK 120/09; z 27 stycznia 2021r., I GSK 1731/20; z 5 sierpnia 2021 r., II FSK 498/21, publik. CBOSA). Reasumując, prawidłowo organ II instancji przyjął, że doręczenie decyzji z dnia 1 lutego 2017 r. nastąpiło w dniu 17 marca 2017 r. Bezskuteczny upływ terminu ponownej awizacji prowadzi do ziszczenia się fikcji doręczenia zastępczego w ostatni jej dzień. W konsekwencji skarżąca, składając odwołanie w dniu 12 kwietnia 2021 r., uczyniła to z uchybieniem ustawowego terminu, a więc zasadnie organ II instancji stwierdził uchybienie terminu do jego wniesienia. Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.