I SA/Gd 1597/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia NSA Elżbieta Rischka, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 5 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 30 września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 września 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, na podstawie art. 58 w zw. z art. 59 § 1 w zw. z art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej "k.p.a.") oraz art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm., dalej "u.p.e.a."), odmówił B. K. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 15 lipca 2021 r. w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty wierzytelności pieniężnej. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej "Naczelnik") wydał w dniu 15 lipca 2021 r. postanowienie określające B. K. (dalej "skarżący", "spółka") wysokość nieprzekazanej kwoty wierzytelności pieniężnej zajętej zawiadomieniem nr [...] z dnia 12 lipca 2019 r. w wysokości 172.485,83 zł. Pismem z dnia 17 sierpnia 2021 r. strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika z dnia 15 lipca 2021 r. Skarżący podał, że przedmiotowe postanowienie zostało doręczone K. G., będącej sąsiadką skarżącego, która przekazała stronie korespondencję dopiero 10 sierpnia 2021 r., czym uniemożliwiła skuteczne złożenie zażalenia przez skarżącego w terminie 7 dni. W dniu doręczenia postanowienia z dnia 15 lipca 2021 r., nie pozostawiono skarżącemu zawiadomienia o tym fakcie stosownie do treści art. 43 zdanie drugie k.p.a. W związku z powyższym skarżący nie wiedział, że przedmiotowa przesyłka została doręczona jego sąsiadce, a więc nie pytał jej, czy posiada przesyłkę do niej kierowaną. Strona wskazała, że pierwszym dniem, w którym dowiedział się o istnieniu postanowienia z dnia 15 lipca 2021 r., był 10 sierpnia 2021 r., kiedy K.G. przekazała mu doręczoną przesyłkę. Tym samym zachowany został termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Do wniosku skarżący załączył zażalenie oraz oświadczenie K. G. z dnia 16 sierpnia 2021 r. o odbiorze przesyłki poleconej w dniu 20 lipca 2021 r. i przekazaniu jej skarżącemu w dniu 10 sierpnia 2021 r. Naczelnik zwrócił się do Urzędu Pocztowego w sprawie doręczenia przesyłki adresowanej do skarżącego i wskazania czy została pokwitowana przez domownika (ze wskazaniem stopnia pokrewieństwa), czy też sąsiada adresata oraz podanie czy zawiadomienie o doręczeniu pisma wskazanej osobie umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, a jeżeli nie jest to możliwe na drzwiach mieszkania adresata. W odpowiedzi na powyższe, wiadomością e-mail z dnia 10 września 2021 r. Naczelnik Urzędu Pocztowego [...], wskazał że przesyłka polecona adresowana do skarżącego została doręczona w dniu 20 lipca 2021 r. K. G., która mieszka wspólnie z adresatem, nie są spokrewnieni. Natomiast w wiadomości e- mail z dnia 27 września 2021 r. operator pocztowy wskazał, że listonosz nie wystawił zawiadomienia o przesyłce poleconej zawierającej postanowienie Naczelnika, gdyż doręczył ją osobie wspólnie zamieszkującej z adresatem. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Podejmując wskazane rozstrzygnięcie organ miał na uwadze, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego. Naczelnik postanowienie z dnia 15 lipca 2021 r. wysłał na adres korespondencyjny: [...]. Adres ten jest jednocześnie adresem miejsca zamieszkania K. G. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki, zawierające rozstrzygniecie Naczelnika, znajduje się czytelny podpis osoby, która odebrała przesyłkę. Doręczyciel zaznaczył, ze osobą tą jest dorosły domownik, który podjął się oddania pisma adresatowi. Ponadto w złożonym w dniu 16 sierpnia 2021 r. oświadczeniu, K. G. stwierdziła, że jest sąsiadka strony. Mając na uwadze powyższe, Dyrektor Izby stanął na stanowisku, że odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne doręczenie przesyłki samemu adresatowi. Nie ma przy tym konieczności badania czy dorosły domownik, który odebrał przesyłkę właściwie wywiązał się z obowiązku w tym zakresie. Jeżeli odbierający pismo domownik nie odmawia przyjęcia przesyłki, to oznacza że podjął się on doręczenia tej przesyłki adresatowi. Strona ponosi natomiast konsekwencje wynikające z doręczenia pism nawet wówczas, gdy domownik nie wykonał należycie obowiązku przekazania pisma adresatowi. K. G., jako osoba zamieszkująca pod wskazanym przez skarżącego adresem do korespondencji (domownik) pokwitowała odbiór przesyłki. Zatem nie zostały spełnione przesłanki z art. 58 k.p.a. konieczne do przywrócenia terminu do złożenia zażalenia. Zdaniem Dyrektora termin do wniesienia zażalenia upływ w dniu 27 lipca 2021 r. Zażalenie strony zostało nadane w placówce operatora pocztowego w dniu 17 sierpnia 2021 r., a więc z uchybieniem terminu. Jednocześnie postanowieniem z dnia 30 września 2021 r. z dnia 30 września 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej "Dyrektor Izby", "organ odwoławczy") stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu organ podniósł, że postanowienie Naczelnika z dni 15 lipca 2021 r. w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty, zostało doręczone stronie w dniu 20 lipca 2021 r. w trybie art. 43 k.p.a. Z dowodu doręczenia przesyłki wynika, że jej odbiór pokwitowała K. G.- dorosły domownik, który podjął się oddania pisma adresatowi. Nie zgadzając się ze stanowiskiem zawartym w zaskarżonym postanowieniu, skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przewidzianych. Przedmiotowemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a., polegający na braku przywrócenia terminu na prośbę skarżącego, pomimo uprawdopodobnienia przez niego, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, a tym samym prowadzanie przez organ postępowania w sposób podkopujący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, będące wynikiem błędu w ustaleniach faktycznych poczynionego poprzez przyjęcie, że postanowienie z dnia 15 lipca 2021 r. zostało doręczone domownikowi skarżącego, podczas gdy w rzeczywistości zostało doręczone sąsiadowi; - art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a w zw. z art. 43 k.p.a., polegające na uniemożliwieniu skarżącemu udziału w postępowaniu, naruszającym zasadę dwuinstancyjności, spowodowanym uznaniem przez organ, że postanowienie z dnia 15 lipca 2021 r. zostało doręczone domownikowi skarżącego, podczas gdy w rzeczywistości zostało doręczone sąsiadowi. W uzasadnieniu skargi, skarżący wskazał, że zamieszkuje w jednym z kilku oddzielnych od siebie, ze względu na zaspokajane przez nie funkcje mieszkaniowe, autonomicznych lokali mieszczących się w budynku położonym przy ul. [...], które nie zostały administracyjnie wydzielone jako odrębne nieruchomości, co nie zmienia faktu, że są one samodzielnymi mieszkaniami. Wobec czego doręczenie postanowienia z dnia 15 lipca 2021 r. zamieszkującej sąsiedni lokal K. G. w trybie art. 43 k.p.a. powinno być potraktowane jako doręczenie pisma sąsiadowi skarżącego, a nie jego domownikowi. Organ nie zawiadomił skarżącego o doręczeniu pisma sąsiadowi. Zdaniem strony, przedkładając oświadczenie odbiorcy przesyłki, udowodnił że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W wyniku kontroli sądu administracyjnego decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej "p.p.s.a.") lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Rozpatrując sprawę pod kątem wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdza, że skarga jest zasadna. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., zgodnie z którymi, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Z powyższych regulacji wynika, że przesłanką, która musi obligatoryjnie zaistnieć w pierwszej kolejności, aby w ogóle możliwe było badanie okoliczności podniesionych we wniosku i ewentualne przywrócenie uchybionego terminu, jest złożenie żądania (prośby) w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Kolejnym z warunków przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Ponadto zauważyć należy, że warunkiem przywrócenia terminu, na podstawie art. 58 § 1 k.p.a., jest jedynie uprawdopodobnienie (a nie udowodnienie) przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 maja 2010 r., III SA/Wa 97/10). W sprawach o przywrócenie terminu wystarczające jest jedynie uprawdopodobnienie zdarzeń, które były przeszkodą do złożenia pisma w terminie, nie zaś przedstawienie niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 178/12). Ocena przesłanek zastosowania w sprawie art. 58 k.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności konkretnego przypadku, przy uwzględnieniu wszelkich koniecznych środków dowodowych, z uwzględnieniem słusznego interesu strony, a wszelkie niedające się wyjaśnić okoliczności nie mogą być interpretowane na jej niekorzyść (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 1 sierpnia 2013 r., II SA/Op 162/13). Prowadząc postępowanie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu organ powinien zatem, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., podejmować działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy istotnego dla jej rozstrzygnięcia i dokonać oceny na podstawie całokształtu wyczerpująco zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego. Dopełnienie wskazanych obowiązków co do dokładnego ustalenia stanu faktycznego i dokonania na jego podstawie oceny, ma na celu realizację - wynikającego z art. 8 k.p.a. - wymogu prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, nawet wtedy, gdy rozstrzygnięcie nie uwzględnia ich żądań (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 21 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Wr 459/18). Badanie okoliczności braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminowi powinno być każdorazowo odniesione do indywidualnych, specyficznych dla sprawy uwarunkowań, a samo ustanie przyczyny uchybienia terminu musi mieć charakter realny, a nie tylko potencjalny lub domniemywany (por. wyrok NSA z 16 marca 2017 r., II OSK 1822/15). Należy także podkreślić, że przy ocenie okoliczności sprawy o przywrócenie terminu należy wypośrodkować, aby z jednej strony nie doprowadzać do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw. Wychodząc z powyższych założeń Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie ziściła się pierwsza przesłanka w postaci uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. W stosunku do skarżącego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wydał postanowienie z dnia 30 września 2021 r., w którym stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika z dnia 15 lipca 2021 r. Powyższe postanowienie skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 1586/21 uchylił zaskarżone postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi jako naruszające prawo. Sąd podziela stanowisko przedstawione w tym wyroku oraz całą szczegółowo przytoczoną w nim argumentację. Zważyć należy, że w niniejszej sprawie skarżący konsekwentnie powołuje się na okoliczność, że postanowienie Naczelnika zostało doręczone jego sąsiadce, a nie dorosłemu domownikowi. Na potwierdzenie powyższej okoliczności załączył do wniosku o przywrócenie terminu oświadczenie K. G., która wskazała, że jako sąsiadka strony odebrała przesyłkę poleconą i przekazała ją dopiero w dniu 10 sierpnia 2021 r. (k. 137 akt administracyjnych). Organ natomiast w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w zasadzie pominął tą okoliczność, koncentrując się na kwestii wspólnego adresu stron oraz opisu zawiadomienia przez doręczyciela. Przy czym okolicznością bezsporną w sprawie pozostawało, że skarżącemu nie pozostawiono zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki sąsiadowi, zgodnie z art. 43 k.p.a. Skoro zaś przyczyną uchybienia terminu do wniesienia zażalenia było nieprawidłowe doręczenie przesyłki zawierającej postanowienie Naczelnika, to organ powinien odmawiając przywrócenia terminu ustalić ponad wszelką wątpliwość, czy K. G. jest sąsiadem skarżącego, czy też dorosłym domownikiem. Uznanie bowiem K. G. za sąsiada i niepoinformowanie skarżącego o pozostawieniu przesyłki odbiorcy w dniu 20 lipca 2021 r. skutkuje tym, że nie można przyjąć, iż od tego dnia rozpoczął się dla niego termin na wniesienie zażalenia. Termin ten należy wówczas liczyć od dnia, w którym skarżący faktycznie dowiedział się o pozostawieniu przesyłki u sąsiada. Analiza treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, nie pozostawia wątpliwości, że organ odwoławczy uznał K. G. za dorosłego domownika, podnosząc, że mieszka pod tym samym adresem co skarżący i posiłkując się opisem zwrotnego potwierdzenia odbioru przez doręczyciela. Natomiast Dyrektor Izby zupełnie zignorował zarzut skarżącego i przedłożonego na tę okoliczność dowodu, że przesyłka polecona została odebrana przez sąsiada, a nie dorosłego domownika. Organ odwoławczy nie wyjaśnił w pełni okoliczności doręczenia przesyłki poleconej i nie ocenił dowodów przedłożonych przez stronę. Nie wiadomo czy oświadczenie z dnia 16 sierpnia 2021 r. zostało uznane przez organ jako wiarygodne i z jakiego powodu zaniechał przeprowadzenia dalszego postępowania dowodowego, w tym z przesłuchania K. G. Ponownie rozpoznając wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia organ obowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną sformułowaną w niniejszym wyroku oraz wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania. Dotyczy to w szczególności wykładni przesłanek z art. 58 § 1 i 2 k.p.a., a także znaczenia okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, w tym twierdzenia skarżącego i złożone oświadczenie z dnia 16 sierpnia 2021 r. w powiązaniu z pozostałym zgromadzonym materiałem dowodowym sprawy. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.[pic]