I SA/Gd 16/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Maria Flisikowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 października 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę. Zaskarżoną do Sądu decyzją Prezes ZUS, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy p. A. Z. na podstawie art. 83 ust. 4, art. 28 i 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 z późn. zm.) oraz w oparciu o art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję ZUS Nr Zd 41/18/2007 z dnia 20 kwietnia 2007 r. W uzasadnieniu organ stwierdza, iż p. A. Z. w dniu 05 marca 2007 r. wystąpiła z wnioskiem do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat ZUS [...] o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FP i FGŚP. Po przeanalizowaniu powyższego wniosku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał w dniu 20 kwietnia 2007 r. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w/w ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych decyzję Nr [...] odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek. W rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją nr [...] z dnia 18 lipca 2007 r. Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 lutego 2008 r. (Sygn. akt V SA/Wa 2626/07 uchylił zaskarżoną decyzję uznając między innymi, iż organ administracji nie zrealizował dostatecznie, wynikającej Kodeksu postępowania administracyjnego, zasady przekonywania. W szczególności w ocenie Sądu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zabrakło kompleksowego rozważenia wszystkich okoliczności związanych z sytuacją majątkową, rodzinną i zdrowotną skarżącej, a więc związanych z przesłankami umorzenia zawartymi w § 3 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Tym samym dokonano ponownej analizy sprawy pod kątem wniesionych żądań i postulatów zgłoszonych przez zobowiązaną zgodnie z treścią wniosku płatnika o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 2 maja 2007 r., który odnosi się również do zobowiązań męża Pani A. Z., Pana L. Z. W powyższym wniosku zobowiązana podtrzymała prośbę o umorzenie składek, uznając, iż spłata zadłużenia, które zobowiązana odnosi również do zadłużenia Pana L. Z. jest możliwa w formie układu ratalnego. Wskazuje również możliwość przekazania Zakładowi posiadanych przez płatników wierzytelności. Podobne argumenty zostały podniesione przez zobowiązaną w skardze do WSA na decyzję Prezesa ZUS wydanej z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę Prezes ZUS stwierdza, iż Pani A. Z. została objęta ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od dnia 10.07.2001 r. do dnia 28.02.2007 r., na podstawie zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej nr 1117/01 z dnia 10.07.2001 r. wydanego przez Wójta Gminy. Przedmiotem działalności płatnika była produkcja papieru falistego i tektury falistej oraz opakowań z papieru i tektury, wydawanie książek, reklama, prowadzenie działalności fotograficznej oraz produkcja filmów i nagrań video. Zobowiązana w okresie prowadzenie działalności zatrudniała pracowników. W związku z nieopłaceniem składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w tym również w części finansowanej przez ubezpieczonych, nie będących płatnikami składek na te ubezpieczenia, zaległości w opłacaniu składek objęto egzekucją Dyrektora Oddziału ZUS w [...], polegającą na zajęciu rachunku bankowego. Egzekucja pozostaje w trakcie realizacji i jest skuteczna, co pozwala zdaniem Prezesa ZUS sądzić, iż w niedalekiej przyszłości nastąpi pełna realizacja obowiązku składkowego płatnika. Zgodnie ze wskazaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Prezes ZUS podał, iż w ramach zajęć egzekucyjnych na poczet zaległości z tytułu składek zaliczono: - na należność główną 35.617,45 zł, - na odsetki za zwłokę 2.526,30 zł, - koszty upomnienia 140,80 zł, - koszty manipulacyjne w kwocie 128,90 zł, - koszty egzekucyjne w kwocie 587,80 zł. Na dzień 02 października 2008 r. zaległości płatnika z tytułu nie opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwocie należności głównych i kosztów upomnienia wynosiły jeszcze 4.080,63 zł. W toku ponownie przeprowadzonego postępowania ustalono, iż zobowiązana mieszka, wraz z mężem i synem, w domu o powierzchni ok. 150 m2, usytuowanym na działce o powierzchni 774 m2, składającym się z 6 pokoi, kuchni, łazienki i wc, którego wraz z mężem jest właścicielką. Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych dla w/w nieruchomości prowadzi księgę wieczystą oznaczoną KW Nr [...]. Z uzyskanych informacji wynika, że zobowiązanej przyznano świadczenie rehabilitacyjne na okres 10 miesięcy tj. od 15.04.2007 r. do 8.02.2008 r. Pani A. Z. nie złożyła wniosku o przyznanie dalszego świadczenia rehabilitacyjnego. Zgodnie z dokonanymi ustaleniami, zobowiązana nie ubiegała się również o przyznanie świadczenia rentowego. Wręcz przeciwnie stan zdrowia zobowiązanej uległ poprawie na tyle, że podjęła zatrudnienie w Zespole Ekonomiczno - Administracyjnym Placówek Oświatowych w [...] na stanowisku nauczyciela. Otrzymywane z tego tytułu wynagrodzenie, które zgodnie z załączonym zaświadczeniem wydanym przez pracodawcę w dniu 26 maja 2008 r., wynosi 2.076,60 zł, po dokonaniu stosownych potrąceń egzekucyjnych - nie pozbawia zdaniem organu płatniczki możliwości realizowania podstawowych potrzeb życiowych. Nadto podkreślono, że zobowiązana nie wykazała wysokości opłat ponoszonych przez rodzinę w związku z jej utrzymaniem. W toku podjętych czynności ustalono również, iż Pani A. Z. jest współwłaścicielką samochodu marki Polonez, rok produkcji 1996. Ponadto ustalono, iż zobowiązana nie korzystała i nie korzysta z pomocy społecznej z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Konkludując Prezes ZUS stwierdza, iż w obecnym stanie faktycznym i prawnym brak jest ustawowej możliwości umorzenia przedmiotowych należności składkowych, tak z tytułu składek pracowniczych, jak i składek na ubezpieczenia własne płatnika. Zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity; Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ), należności z tytułu składek, mogą być umarzane tylko w przypadku całkowitej nieściągalności. W ocenie Prezesa ZUS w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki, które mogą świadczyć o całkowitej nieściągalności. Wszczęto - zgodnie z wolą ustawodawcy wyrażoną w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych - postępowanie egzekucyjne, które jest skuteczne, a zobowiązanej pozostaje do swobodnej dyspozycji kwota wolna od potrąceń, pozwalająca na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych. Z dokonanych ustaleń wynika ponadto, iż zobowiązana posiada majątek nieruchomy, w stosunku do którego Zakład Ubezpieczeń Społecznych może podjąć czynności zmierzające do zabezpieczenia swoich wierzytelności, oraz o ile byłoby to konieczne przeprowadzić egzekucję administracyjną z nieruchomości. Prezes ZUS zwraca ponadto uwagę, iż składki finansowane przez ubezpieczonych me będących płatnikami składek nie zostały do dnia dzisiejszego uregulowane, a zgodnie z postanowieniami art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, składki te nie podlegają umorzeniu, a prowadzona obecnie egzekucja jest jedynym sposobem ich uzyskania, ergo zgodnie z wolą ustawodawcy musi być kontynuowana. Po zbadaniu całości sprawy Prezes ZUS stwierdza, iż rozpatrując ponownie wniosek Pani A. Z. dokonano oceny całokształtu zebranego materiału. Jedynym dokumentem świadczącym o sytuacji materialnej i rodzinnej zobowiązanego było oświadczenie wnioskodawcy o wysokości miesięcznych zarobków, złożone przez zobowiązaną po dokonaniu wezwania przez wierzyciela. Dokonując oceny opisanej stanu faktycznego sprawy w odniesieniu do art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Prezes Zakładu nie widzi możliwości umorzenia przedmiotowych należności, bowiem nie stwierdzono stanu całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, która w przypadku składek dotyczących ubezpieczonych nie będących płatnikami składek na te ubezpieczenia (tj. pracowników zatrudnionych przez zobowiązaną), jest warunkiem bezwzględnym ich umorzenia. Jak stwierdzono, a co jest aktualne również w dacie wydania niniejszej decyzji, skuteczna egzekucja pozwala obecnie na stopniową spłatę przedmiotowego zadłużenia, zmniejszając sukcesywnie zadłużenie z tytułu składek, stanowiąc jednocześnie, jak wspomniano powyżej, o niespełnieniu przesłanki stanu całkowitej nieściągalności, warunkującego tutaj możliwość umorzenia. Dokonano również - oceny czy sytuacja zdrowotna i finansowa wnioskodawcy spełnia przesłanki o których mowa w § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365) ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji wskazanych przez ustawodawcę w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia. Tym samym na podstawie przedłożonych przez zobowiązaną informacji w zakresie jej sytuacji materialnej oraz jej rodziny, nie stwierdzono, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązaną i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, bowiem jak wskazano w treści decyzji, prowadzona egzekucja uwzględnia przecież tzw. kwotę wolną od potrąceń, która pozostaje w gestii dłużnika i służy na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. W skardze na powyższą decyzję skarżąca wnosząc o jej uchylenie ponownie zarzuca organom pominięcie możliwości spłaty zadłużenia w formie układu ratalnego. Nie kwestionując dokonanych ustaleń co do majątku i dochodu skarżącej, skarżąca zarzuca organom wybiórczą ich ocenę, oderwaną od realiów życia codziennego. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wnosząc o jej oddalenie, w pełni podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie z dnia 24 marca 2009 r. skarżąca podała, iż na mocy postanowienia ZUS z dnia 9 marca 2009 r. oraz postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 19 marca 2009 r., ograniczono skarżącej potrącanie z wynagrodzenia zaległych składek do łącznej kwoty 300,- zł miesięcznie ale tylko do 31 grudnia 2009 r. W związku z powyższym skarżąca wniosła, aby sąd spowodował przesunięcie powyższego terminu na dalszy okres, gdyż skarżąca chce spłacić całą zaległość, bez mnożenia zbędnych kosztów. Od powyższego uzależniła jednocześnie cofnięcie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Prezes ZUS zgodnie z wytycznymi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 lutego 2008 r. w sprawie V SA/Wa 2626/07 rozpoznając ponownie sprawę uwzględnił całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a następnie na tej podstawie dokonał oceny poszczególnych dowodów i ustalił w ten sposób stan faktyczny. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił podstawę prawną decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Ponadto organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał jaka kwota została wyegzekwowana w prowadzonym postępowaniu, jaki środek egzekucyjny został zastosowany oraz jaka uzyskana z prowadzonej egzekucji kwota została zaliczona na poczet zadłużenia czy też na koszty egzekucyjne. Zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane w przypadku wykazania ich całkowitej nieściągalności . Nadto zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) należności z tytułu składek mogą być umarzane mimo braku ich całkowitej nieściągalności w następujących przypadkach: 1. gdy opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, 2. w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego wydarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, 3. w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Przytoczone przepisy wskazują, że umorzenie należności z tytułu składek możliwe jest jedynie w ściśle określonych przypadkach a te w rozważanej sprawie nie wystąpiły. Nadto organ trafnie zauważa, że przedmiotowa decyzja ma charakter uznaniowy a to oznacza, że nawet stwierdzenie zaistnienia określonych wyżej przesłanek nie obliguje organu do umorzenia swoich należności. Ponownie rozpoznając sprawę ustalono, że skarżąca jest właścicielką nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym na której to nieruchomości ZUS dokonał zabezpieczenia składek przez wpis hipoteki przymusowej. ZUS ustalił, że skarżąca utrzymuje się z zarobków z tytułu zatrudnienia i uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 2.100,- zł brutto miesięcznie. Część należności z tytułu składek objętych wnioskiem o umorzenie była przedmiotem postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego. Egzekucja była skuteczna i należności zostały uregulowane. Pozostałe należności objęte są egzekucją administracyjna, i pozostają do realizacji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Skarżąca nie wykazała, że spłata spowoduje zbyt ciężkie skutki dla jej rodziny. Decyzja Prezesa ZUS zgodna jest zatem z obowiązującymi przepisami prawa. Odnośnie wniosku skarżącej zawartego w piśmie procesowym z dnia 24 marca 2009 r. wyjaśnić skarżącej należy, iż sąd administracyjny zgodnie ze swoją właściwością może badać jedynie zgodność zaskarżonej do sądu decyzji z przepisami prawa. Powyższe oznacza, że sąd nie może ingerować, czy nakazywać organom sposób ugodowego załatwienia sprawy. Zatem przed upływem wskazanego w/w piśmie terminu, skarżąca winna ponownie zwrócić się do ZUS z prośbą o możliwość ratalnej spłaty zadłużenia, na dotychczasowych warunkach. Z tych przyczyn na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w wyroku.