I SA/Gd 1623/16

Dnia 18 września 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Irena Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 18 września 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M.K. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 7 października 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od kwietnia do listopada 2011 roku p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu M.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od kwietnia do listopada 2011 roku. Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2017 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Od przedmiotowego postanowienia strona wniosła sprzeciw. Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego. Zarządzeniem z dnia 17 sierpnia 2017 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik będący adwokatem został zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.069 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia został doręczony pełnomocnikowi w dniu 23 sierpnia 2017 r. Pismem z dnia 1 września 2017 r. (data stempla pocztowego) M.K. złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, wraz z potwierdzeniem wpłaty należnego wpisu. W uzasadnieniu wniosku wskazane zostało, że pismo sądu zobowiązujące skarżącego do uiszczenia wpisu zostało przesłane stronie przez pełnomocnika w dniu 24 sierpnia 2017 r. Powyższą przesyłkę skarżący otrzymał w dniu 30 sierpnia 2017 r. o godz. 18:37. Wnioskodawca wskazał dalej, że nie miał możliwości uiszczenia w terminie należnego wpisu z uwagi na zbyt późne doręczenie przesyłki. Podkreślił przy tym, że wpis został wpłacony bezzwłocznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369) – dalej w skrócie zwana p.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią zaś, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są więc: • zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, • uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, • dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Dla takiej oceny konieczne jest nie tylko dokonanie analizy okoliczności podnoszonych przez stronę, lecz również całości okoliczności sprawy Jak wskazano wyżej, pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Innymi słowy nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci, tj. niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Podkreślić należy, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie zostało uprawdopodobnione, że uchybienie terminowi do uiszczenia wpisu od skargi nastąpiło bez winy strony. Wnioskodawca uzasadniając brak swojej winy w terminowym uiszczeniu wpisu od skargi powoływał się na fakt zbyt późnego otrzymania przesyłki zawierającej zobowiązanie do wpłaty kwoty stanowiącej należny w sprawie wpis. Okoliczność ta, zdaniem strony, uniemożliwiła jej terminowe dokonanie czynności procesowej. W ocenie Sądu, analiza znajdujących się w aktach sprawy dokumentów nie pozawala przyjąć, że uchybienie terminowi do uiszczenia wpisu nastąpiło bez winy skarżącego. Jakkolwiek dokumentacja dołączona do wniosku potwierdza fakt otrzymania przesyłki w dniu 30 sierpnia 2017 r. o godzinie 18:37 tj., niemniej jednak nie była to zdaniem Sądu okoliczność, która uniemożliwiała skarżącemu terminowe wpłacenie wpisu od skargi. Należy mieć bowiem na względzie, że wpłata kwoty stanowiącej równowartość należnego w sprawie wpisu nastąpiła przy wykorzystaniu bankowości internetowej. Niewątpliwie ten sposób dokonywania płatności umożliwia przekazywanie środków pieniężnych na odległość w każdym czasie, zarówno przy wykorzystaniu sieci Internet dostępnej ze stacjonarnych komputerów jak i sieci mobilnych (telefon). Możliwość dokonania przelewu w drodze elektronicznej, jaką bez wątpienia dysponował skarżący skoro w ten sposób dokonał późniejszej wpłaty, nie wymagała zatem udania się do placówki banku, celem dokonania przelewu. Nic nie stało zatem na przeszkodzie, aby pomimo późnej pory doręczenia przesyłki dokonać przelewu równowartości wpisu w dniu otrzymania przesyłki od pełnomocnika, z tego samego rachunku, z którego ostatecznie została dokonana wpłata. Brak takiego postępowania nie świadczy o dochowaniu należytej staranności strony i nie może skutkować uznaniem, że uchybienie terminowi nastawiło bez jej winy. Strona nie uprawdopodobniła przy tym, że w tym dniu nie miała możliwości dokonać przelewu za pomocą bankowości internetowej z przyczyn od niej niezależnych. W sprawie należy mieć także na uwadze, że strona skarżąca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem. W sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności, jakiego można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. To na profesjonalnym pełnomocniku ciąży bowiem obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalnym, jakim jest adwokat, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomości procedury sądowej. Tym samym taki pełnomocnik winien dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. Zgodnie z poglądem reprezentowanym w orzecznictwie do obowiązków profesjonalnego pełnomocnika, należycie dbającego o interesy swojego mandanta, należy właściwe zorganizowanie pracy kancelarii (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GZ 184/09, z 26 stycznia 2016 r. sygn. akt I FZ 575/15). W pojęciu tym niewątpliwie mieści się także odpowiednia organizacja kontaktów ze swoim mocodawcą. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony skarżącej oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego. Zaniedbania w tym zakresie stanowią zawinioną przyczynę uchybienia terminu. Jak wynika z treści wniosku, informacja o konieczności uiszczenia wpisu została przekazana stronie przez pełnomocnika poprzez przesłanie zobowiązania sądu listem poleconym. Jakkolwiek nadanie przesyłki przez pełnomocnika nastąpiło niezwłocznie, w dniu następującym bezpośrednio po dniu jej otrzymania, to jednak ten sposób powiadamiania strony o koniczności uiszczenia wpisu należy uznać za nie gwarantujący możliwości terminowego dochowania czynności postępowania. Należy mieć na względzie, że termin do uiszczenia należnego w sprawie wpisu wynosił 7 dni i liczony był od dnia doręczenia zobowiązania sądu pełnomocnikowi strony. Praktyka obrotu pocztowego wskazuje, że doręczenie przesyłki adresatowi tak, aby mógł zapoznać się z jej treścią, nie zawsze jest możliwa w terminie krótszym niż 7 dni. Już choćby z treści art. 73 p.p.s.a. wynika, że przesyłka może być doręczana w sposób awizowany, co w praktyce oznacza, że termin jej doręczenia może wydłużyć się do 14 dni. W sytuacji zatem, gdy nie ma pewności co do doręczenia przesyłki przed upływem terminu wyznaczonego na uiszczenie wpisu, mającego przecież charakter zawity, przekazanie przez pełnomocnika informacji o obowiązku wpłaty poprzez przesłanie jej drogą pocztową stanowi – zdaniem Sądu - o uchybieniu zasadom starannego, należytego postępowania. Nieprawidłowe w danych okolicznościach postępowanie pełnomocnika stanowi zawinioną przyczynę uchybienia terminu i nie może uzasadniając jego przywrócenia, a skutki niewłaściwego działania pełnomocnika obciążają samą stronę postępowania. W tym stanie rzeczy, Sąd na mocy art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.