I SA/Gd 163/13

WyrokWSA w Gdańsku2013-04-24

Skład orzekający: Ewa Wojtynowska, Ewa Kwarcińska, Bogusław Woźniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma podstawy prawne do odmowy umorzenia odsetek od zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, gdy nie stwierdzono całkowitej nieściągalności należności, a sytuacja materialna i rodzinna strony nie uniemożliwia trwale spłaty zobowiązań?
Ratio decidendi
Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma prawo odmówić umorzenia odsetek od zaległych składek, jeśli nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności należności określone w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Nawet w przypadku zaistnienia przesłanek umorzenia, decyzja o umorzeniu ma charakter uznaniowy, a sąd administracyjny sprawuje jedynie kontrolę legalności postępowania, nie wkraczając w sferę uznania administracyjnego organu.
Stan faktyczny
Skarżąca A.K.-K. wniosła o umorzenie odsetek od zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, wskazując na trudną sytuację materialną i rodzinną spowodowaną chorobą dziecka oraz działaniami wspólniczki. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, argumentując, że nie zachodzi całkowita nieściągalność należności, ponieważ prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, a skarżąca nie udowodniła, że jej sytuacja materialno-bytowa całkowicie i trwale uniemożliwia spłatę. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez WSA, ZUS ponownie utrzymał w mocy odmowę umorzenia. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając nieprawidłową ocenę jej sytuacji i brak uwzględnienia szczególnych obowiązków wobec osób niepełnosprawnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędzia WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Agnieszka Rupińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 6 grudnia 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych działając na podstawie art. 83 ust. 4 i art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 z późn. zm. dalej jako "u.o.s.u.s.) oraz art. 138 § 1 pkt 1, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) po rozpoznaniu wniosku A. K.-K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia 23 stycznia 2012 r. odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie należnych odsetek za zwłokę, liczonych do dnia 25 listopada 2011 r. Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny i prawny: W dniu 23 listopada 2011 r. A. K.-K. złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G., wniosek o umorzenie odsetek od należności z tytułu składek. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że z uwagi na chorobę drugiego dziecka zmuszona została zdecydować się na urlop wychowawczy. Zadłuża się, aby opłacić wydatki związane z leczeniem syna a ww. zaległość powstała w wyniku celowych działań i złej woli jej wspólniczki. Organ ustalił, że w złożonych zeznaniach rocznych PIT-37 zobowiązana wykazała za 2008 r. dochód w kwocie 13.391,69 zł, za 2009 r. dochód w kwocie 9.927,68 zł, za 2010 r. dochód w kwocie 0 zł. Mąż zobowiązanej oświadczył, że w ciągu ostatnich trzech miesięcy nie osiągnął dochodów z tytułu wykonywanego zawodu [...]. Zgodnie z oświadczeniem strony stałe wydatki związane z utrzymaniem z tytułu miesięcznych opłat ponosi mąż i teść. Dłużniczka nie podała kwot miesięcznych wydatków, do wniosku załączyła jedynie fakturę za gaz (438,77 zł) oraz polecenie przelewu za energię elektryczną na kwotę 592,45 zł. Na utrzymaniu Państwa K. pozostaje dwóch małoletnich synów: J. i W. Jak wynika z oświadczenia strony, młodszy syn ma problemy zdrowotne. Zobowiązana spłaca kredyt na karcie kredytowej w kwocie 457,02 zł miesięcznie. Nie posiada pojazdów mechanicznych, jest natomiast współwłaścicielką w 1/6 mieszkania położonego w G. Decyzją z dnia 23 stycznia 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia odsetek liczonych do dnia 25 listopada 2011 r. w wysokości 2.090 zł. Zdaniem organu, na tle tak ustalonego stanu faktycznego brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku strony. Żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności należności, wymienionych w art. 28 u.o.s.u.s., nie została spełniona. W sytuacji dłużniczki nie stwierdzono braku majątku, bowiem prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, posiada ona też znaczny majątek w postaci nieruchomości, na której możliwe jest ustanowienie hipoteki. Nadto w gospodarstwie domowym zobowiązanej reguluje się zobowiązania cywilnoprawne pozostawiając jednocześnie nieuregulowane należności publiczne. Z kolei umorzenie odsetek na podstawie art. 28 ust. 3a u.o.s.u.s. jest niemożliwe, bowiem zobowiązana nie udowodniła, że jej sytuacja materialno-bytowa całkowicie i trwale uniemożliwia spłatę dochodzonych obecnie należności. Nie dołączyła do wniosku o umorzenie żadnych dokumentów dotyczących uzyskiwanych dochodów w rodzinie, zatem brak jest możliwości dokonania analizy aktualnej sytuacji finansowej zobowiązanej. Ponadto stan zdrowia dłużniczki nie uniemożliwia jej uzyskiwania dochodu. Nie zgadzając się z wydaną decyzją skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia 6 grudnia 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy (ostateczna decyzja ZUS z dnia 8 marca 2012 r. została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 490/12), utrzymał w mocy decyzję odmawiającą umorzenia należności. W uzasadnieniu Zakład przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz sytuację rodzinną i majątkową skarżącej. Kolejno organ przywołując przepis art. 28 u.o.s.u.s. wskazał, że w sytuacji skarżącej nie stwierdzono braku majątku, z którego można być dochodzić nieopłaconych składek, gdyż w chwili obecnej prowadzone jest wobec niej postępowanie egzekucyjne. W związku z powyższym nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust .2 u.o.s.u.s. Organ podniósł, że obowiązek terminowego uiszczania składek na poszczególne fundusze jest obowiązkiem ustawowym i istnieje bez względu na uzyskiwanie bądź też nie, dochodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej a powierzenie prowadzenia spraw z zakresu wspólnej działalności nawet osobie współdziałającej, nie zwalnia płatnika z obowiązku monitoringu jego konta w ZUS. Organ przywołał treść § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365), stwierdzając że w niniejszej sprawie nie udowodniono okoliczności wymienionych w ww. przepisie a skarżąca nie udowodniła, że jej sytuacja materialno-bytowa całkowicie i trwale uniemożliwia spłatę zaległych należności. ZUS wskazał, że pomimo wezwania skarżąca nie ujawniła dochodów uzyskiwanych w rodzinie, skupiła się jedynie na wydatkach a strona internetowa, na której skarżąca informuje, że projektuje wnętrza od 1993 r. i zaprasza do współpracy, jest nadal aktywna. Również małżonek skarżącej ponownie nie podał wysokości osiąganych dochodów, oświadczył jedynie, że obecna trudna sytuacja gospodarcza spowodowała brak zapotrzebowania na pracę twórczą i brak wypłat z tytułu honorariów autorskich. Ponadto jest on prezesem zarządu "A" Sp. z o. o., o czym skarżąca nie poinformowała w żadnym dokumencie. Końcowo organ przytaczając szeroko orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do uznania sytuacji skarżącej za wyjątkową, jednoznacznie wskazującą, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla skarżącej i jej rodziny. Organ uznał za konieczne przypomnieć również, że jego ustawowym obowiązkiem jest realizacja przepisów przywołanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w tym realizacja obowiązku płatników w zakresie terminowego opłacania składek na poszczególne fundusze. W ocenie ZUS prowadzenie własnego przedsiębiorstwa nie jest sprawą łatwą, jednak przywołane przepisy ustawowe nakładają na tę instytucję obowiązek dochodzenia należności z tytułu składek, w tym odsetek za zwłokę. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. K.-K. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie odsetek od zaległych należności z tytułu składek, lub o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie o uznanie przez organ administracji, że okres luty 2005 r. - lipiec 2006 r. jest okresem nieskładkowym. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji nieprawidłową ocenę jej sytuacji materialno-bytowej i rodzinnej, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego zaniechania zastosowania instytucji umorzenia odsetek od zaległych należności z tytułu składek. W ocenie skarżącej z dokumentów złożonych do oddziału ZUS w dniu 26 października 2012 r. jasno wynika, że jej sytuacja finansowa pogorszyła się w ostatnim roku. Obecnie brakuje już środków na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. ZUS domaga się przedstawienia wysokości dochodów skarżącej i jej małżonka, choć z dokumentów wynika, że ich wysokość w rzeczonym okresie wyniosła 0 zł. Skarżąca oświadczyła, że w ostatnim okresie polega wyłącznie na pomocy ze strony rodziny. W ocenie skarżącej fakt istnienia strony internetowej oraz funkcja jaką pełni jej mąż w firmie "A" Sp. z o. o. pozostają bez związku ze stanem majątkowym skarżącej, gdyż strona internetowa nie ma charakteru komercyjnego a małżonek skarżącej w firmie "A" pełnił funkcję nieodpłatnie. ZUS po raz kolejny informuje, że u skarżącej nie stwierdzono braku majątku, gdyż obecnie prowadzone jest wobec niej postępowanie egzekucyjne, nie przedstawia jednak jaki to postępowanie przyniosło efekt. Skarżąca podnosi, że to jej wspólniczka i księgowa (jak same zeznały w czasie śledztwa prowadzonego w prokuraturze sygn. [...]) dokonały przerejestrowania skarżącej z konta w spółce na jej konto prywatne, bez jej wiedzy i zgody, natomiast za zgodą ZUS a składane deklaracje nie były przez nią podpisywane. W ocenie skarżącej organ nie przedstawił, dlaczego mimo istnienia szczególnych obowiązków wobec osób niepełnosprawnych wynikających z Konstytucji a także niezawinionych przez stronę okoliczności zadłużenia, pozytywne rozpatrzenie wniosku nie było możliwe. Skarżąca wskazuje, że jako matka nie może zrezygnować z pomocy własnemu dziecku, zaś kontynuowanie opieki nad dzieckiem powoduje przedłużający się okres nieuzyskiwania dochodu, niemożności spłaty zobowiązań i w konsekwencji narastania zadłużenia. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. W piśmie procesowym z dnia 23 kwietnia 2013 r. skarżąca uzupełniła zarzuty skargi. Opisała okoliczności powstania zadłużenia, niezawinione przez nią i podkreśliła konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem. Dołączyła także wyrok Sądu Okręgowego [...] z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt [...] stwierdzający, że w okresie od 1 lutego 2005 r. do 30 czerwca 2006 r. nie podlegała ona obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., określanej dalej jako p.p.s.a). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu administracyjnego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na względzie, Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiająca skarżącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie należnych odsetek za zwłokę, liczonych do dnia 25 listopada 2011 r. Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 i 2 u.o.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.o.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wymienionych w ust. 3 tego przepisu. Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie ma charakter wyczerpujący, a tym samym stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tej normie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Jednak nawet wówczas oznacza to dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Przepis art. 28 ust. 2 u.o.s.u.s. jest oparty na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi, który w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tej ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Jednocześnie w przypadku stwierdzenia braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.o.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy, pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Uznanie administracyjne nie oznacza oczywiście zupełnej dowolności sposobu rozstrzygnięcia wniosku o umorzenie zaległości, jednak kontrola legalności tego rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny jest w tym wypadku ograniczona. Sprowadza się ona w istocie do badania legalności przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowo-wyjaśniającego i poprawności oceny dokonanej na podstawie stanu faktycznego sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2001 roku, I SA/Ka 498/00, PP z 2001 r. Nr 45, s. 14; tak też R. Mastalski [w:] B. Adamiak, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2005, Wrocław 2005, s. 308). Sądowa kontrola decyzji o charakterze uznaniowym obejmuje więc samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była wyżej mowa. Zgodnie bowiem z art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Skoro zatem Sąd dokonuje wyłącznie kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie jest władny wkraczać w sferę uznania organów administracyjnych. W świetle wskazanego wyżej przepisu Sąd nie jest bowiem uprawniony, ani do oceny słuszności, ani celowości zaskarżonej decyzji. Jeżeli więc Zakład Ubezpieczeń Społecznych, dokonując koniecznych ustaleń w sprawie, nie dopuścił się naruszenia prawa procesowego i ustalenia te są wystarczające do merytorycznego załatwienia wniosku o umorzenie zaległości oraz jeżeli dokonanej ocenie tego stanu faktycznego nie można zarzucić dowolności, to wyprowadzenie z takiej oceny wniosku czy należy umorzyć zaległości, jest zagadnieniem natury słusznościowej, które uchyla się spod kontroli Sądu administracyjnego sprawującego tylko kontrolę zgodności decyzji organów administracyjnych z prawem. Mając na względzie okoliczności rozpatrywanej sprawy Sąd podziela stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych co do braku wystąpienia przesłanek całkowitej nieściągalności i - w konsekwencji - braku prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium. Jakkolwiek sytuacja skarżącej jest bardzo trudna, to jednak nie została wykazana całkowita nieściągalność należności. Organ prawidłowo ocenił, że skoro wobec skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, to do czasu jego zakończenia nie można stwierdzić całkowitej nieściągalności należności, który to stan mógłby uzasadniać umorzenie zaległości. Należy w tym miejscu jeszcze raz podkreślić, że konstrukcja unormowania zawartego w art. 28 u.o.s.u.s. daje organowi administracyjnemu prawo do umorzenia zaległości w przypadku zaistnienia stanu całkowitej nieściągalności, nie obligując jednak Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do wydania takiego rozstrzygnięcia. Pomimo braku zaistnienia stanu całkowitej nieściągalności ustawodawca przewidział możliwość umarzania zaległości w uzasadnionych przypadkach. Poszczególne przesłanki umorzenia z tej przyczyny określone zostały w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365 dalej jako "Rozporządzenie"). Zgodnie z powołanym powyżej przepisem, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W tym miejscu należy podkreślić, że przywołany wyżej przepis Rozporządzenia daje organowi administracyjnemu - podobnie jak w przypadku stwierdzenia stanu całkowitej nieściągalności o jakiej mowa w art. 28 u.o.s.u.s., możliwość, a nie obowiązek umorzenia zaległości. To w gestii uznania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pozostaje więc, czy przy zaistniałym stanie faktycznym za zasadne uzna umorzenie należnych świadczeń. Mając powyższe na względzie Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Organ administracyjny rozpoznając sprawę zgromadził kompletny materiał dowodowy niezbędny do analizy sytuacji materialnej wnioskodawczyni, a zebrany materiał dowodowy ocenił w sposób wyczerpujący. Na tej podstawie organ, w ramach przysługującego mu uprawnienia doszedł do przekonania, że sytuacja skarżącej całkowicie i trwale nie uniemożliwia opłacenia wymaganych należności, a tym samym nie zaistniały przesłanki do umorzenia o jakich mowa w § 3 Rozporządzenia. Przy czym zaskarżona decyzja została przekonująco uzasadniona, wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Organ uzasadniając swoje stanowisko nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych. Należy zauważyć, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.o.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, istnieje możliwość wyegzekwowania zaległych należności, a umorzenie zaległości przy braku przesłanki całkowitej nieściągalności jest zastrzeżone jedynie dla sytuacji szczególnie krytycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia oraz inne względy społeczne i znikome źródło przychodów na utrzymanie jest niemożliwe wywiązanie się strony ze zobowiązań wobec ZUS, których zaistnienia zainteresowana nie wykazała, to negatywne dla wnioskodawczyni rozstrzygnięcie nie może być uważane za dowolne. Reasumując należ wskazać, że sytuacja finansowa skarżącej, w kontekście przywołanych wyżej przepisów regulujących zasady umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, została w rozpoznawanej sprawie oceniona należycie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Jednocześnie organ ten nie stwierdzając zaistnienia przesłanek o jakich mowa w art. 28 u.o.s.u.s. oraz zawartych w Rozporządzeniu nie musiał, w świetle obowiązujących przepisów prawa, umorzyć zaległości. Niezależnie od powyższego przypomnieć należy, że każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z wnioskiem o umorzenie zaległości lub z wnioskiem o rozłożenie należności na raty w myśl art. 28 u.o.s.u.s., bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje zwłaszcza, jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych, podejmując decyzję nie wykroczył poza granice przyznanego mu uznania administracyjnego. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi oddalił ją na mocy art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło