I SA/Gd 164/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Woźniak, Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Sylwia Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi P. Z. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 28 grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku adwokatowi K. K. wynagrodzenie w kwocie brutto 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 200/100) złotych tytułem zwrotu nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 § 2 oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej: K.p.a.) oraz art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j.: Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634 ze zm.), stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011. Podstawą powyższego rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i rozważania. P. Z. działając jako rolnik, wystąpił w dniu 16 maja 2011 r. do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2011. Decyzją z dnia 21 listopada 2011 r., Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał P. Z. płatności zgodnie z deklaracją strony we wniosku w łącznej wysokości 24.894,78 zł do jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych na rok 2011. Decyzja została doręczona wnioskodawcy w dniu 22 listopada 2011 r., co potwierdza załączone do akt zwrotne potwierdzenie odbioru. Od powyższej decyzji P. Z. złożył osobiście w dniu 7 grudnia 2011 r. odwołanie do Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Organ odwoławczy powołując się na treść art. 129 § 2 K.p.a. wskazał, że decyzja o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011 została stronie skutecznie doręczona w dniu 22 listopada 2011 r. wraz z pouczeniem o terminie i trybie wnoszenia odwołania. Ustawowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 6 grudnia 2011 r., a zatem odwołanie P. Z., złożone dnia 7 grudnia 2011 r., zostało wniesione po upływie ustawowego terminu. Jak wskazał organ odwoławczy, warunkiem skuteczności czynności procesowej - jaką jest wniesienie odwołania - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji, a to powoduje, że nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie kwestionowanej decyzji przez organ odwoławczy. P. Z. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przyznał, że odwołanie od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zostało złożone o jeden dzień za późno, ponieważ w Agencji poinformowano go, że "odwołanie i tak nic nie da". W odpowiedzi na skargę Dyrektor Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 13 czerwca 2012 r. pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu wskazał, że organ działając w zgodzie z zasadą zaufania powinien wezwać skarżącego do sprecyzowania charakteru wniesionego pisma i dopiero wówczas orzec o uchybienie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., określanej dalej jako p.p.s.a.). Ponieważ prawo wspólnotowe począwszy od dnia 1 maja 2004 r. stało się częścią polskiego porządku prawnego, dokonywana przez Sąd ocena legalności decyzji dotyczy jej zgodności z prawem stanowionym, tak przez polskiego ustawodawcę, jak i ustawodawcę wspólnotowego. Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi. Posiadając tak określony zakres swojej kognicji Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaś zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co byłoby podstawą jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia wskazać należy, że zostało ono wydane z powodu uznania przez organ odwoławczy, iż wniesione przez skarżącego odwołanie nastąpiło z uchybieniem przewidzianego w art. 129 § 2 K.p.a. terminu do jego wniesienia. Z akt sprawy bezspornie wynika, że decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 21 listopada 2011 r. skarżący odebrał w dniu 22 listopada 2011r., co wynika wprost ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki poleconej nr 131491973. ( karta 22 akt adm.) Stosownie do treści art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Zatem termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 6 grudnia 2011 r.( wtorek ), co też zasadnie skonstatował organ odwoławczy. Tymczasem skarżący złożył odwołanie osobiście w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR w dniu 7 grudnia 2011 r., a zatem jeden dzień po upływie terminu do jego wniesienia. Zgodnie z treścią art. 134 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Kategoryczne brzmienie tego przepisu oznacza, że stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie tego terminu zobowiązuje organ II instancji do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Powyższy pogląd podzielił także NSA w orzeczeniu z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt I FSK 854/08 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 29 stycznia 2009 r., sygn. akt I SA/Rz 621/08. Skoro odwołanie skarżący wniósł jeden dzień po upływie terminu wynikającego z treści art. 129 § 2 K.p.a., to zasadnie organ odwoławczy stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania ocenił, że w takiej sytuacji brak jest podstaw do dokonania merytorycznej oceny kwestionowanej decyzji. Samo stwierdzenie uchybienia terminowi nie stoi oczywiście na przeszkodzie rozpoznania ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok NSA z dnia 10 października 2001 r., I SA/Gd 719/99, niepubl.). Podkreślić jednakże należy, że ewentualne wydanie postanowienia w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, nie ma żadnego wpływu na datę doręczenia i rozpoczęcia biegu terminu, jak również datę upływu terminu do złożenia zażalenia. Pozytywne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu powoduje jedynie przywrócenie uchybionego terminu wyznaczonego do dokonania określonej czynności. Zauważyć należy, że organ I instancji doręczając wnioskodawcy decyzję z dnia 21 listopada 2011 r. wypełnił wynikający z art. 107 § 2 w związku z art. 9 K.p.a obowiązek pouczenia strony o sposobie i terminie wniesienia odwołania. W ocenie Sądu, z treści pisma skarżącego z dnia 7 grudnia 2011 r. jednoznacznie wynikało, że skarżący nie zgadza się z treścią decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a zatem, że stanowi ono, pomimo braku formalnego określenia, odwołanie. Trudno zatem podzielić argumentację pełnomocnika strony skarżącej o naruszeniu przez organ zasady pogłębiania zaufania obywateli wynikającej z art. 8 K.p.a. Niewątpliwie z zasady tej wynika przede wszystkim wymóg praworządności i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Niemniej jednak nie można nałożyć na organy nieograniczonego obowiązku doszukiwania się wszelkich możliwych intencji uczestników postępowania administracyjnego. Skoro skarżący nie sformułował w powyższym piśmie jakiegokolwiek, choćby dorozumianego, wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, trudno obciążać organy skutkami takiego zaniechania. W konkluzji Sąd doszedł do przekonania, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, co mogłoby stanowić podstawę uzasadnionej negacji stanowiska organu odwoławczego. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a. skargę oddalił. Koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Sąd określił w wysokości wynikającej z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 19 w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.).