I SA/Gd 1658/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi ,,A" w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 kwietnia 2015 r. sygn. akt [...] w przedmiocie zarzutów w postepowaniu egzekucyjnym uchyla zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2015 r. sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 4 lutego 2015 r. w przedmiocie zarzutów zgłoszonych przez G. K. w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i orzekło o uznaniu zarzutu nieistnienia obowiązku za zasadny. Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny. Pismem z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie [...] G. K. został wezwany przez Straż Miejską o wskazanie komu w dniu 31 stycznia 2014 r. powierzył do kierowania lub używania pojazd o numerze rejestracyjnym [...], którym popełniono wykroczenie drogowe. G. K. na otrzymanym formularzu w części Oświadczenie zaznaczył "Wypadek III", tzn. oświadczył, że pojazd, którym popełniono wykroczenie nie został użyty wbrew jego woli i wiedzy przez nieznaną mu osobę, czemu nie mógł zapobiec. Odmówił podania, kto kierował pojazdem. Nie zaznaczył również żadnej z rubryk dotyczących przyjęcia albo odmowy przyjęcia mandatu. Na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 10 września 2014 r. nr [...], wystawionego przez Prezydenta Miasta, Naczelnik Urzędu Skarbowego podjął wobec G. K. czynności egzekucyjne w związku z egzekucją należności pieniężnej nałożonej mandatem karnym kredytowanym nr [...]. Pismem z dnia 8 października 2014 r. G. K. wniósł zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku. Zobowiązany wyjaśnił, że po otrzymaniu zdjęcia dokumentującego zdarzenie złożył w siedzibie Starzy Miejskiej oświadczenie o braku możliwości wskazania sprawcy wykroczenia i wyrażeniu zgody na ukaranie za niewskazanie sprawcy wykroczenia. Prowadzenie egzekucji administracyjnej w tym wypadku jest niezgodne z prawem. Zobowiązany został bowiem ukarany za wykroczenie, które nie zostało popełnione. Ponadto z przepisów wynika, że w przypadku odmowy przyjęcia mandatu karnego odpowiedni organ występuje do sądu z wnioskiem o ukaranie. Tak się nie stało, co oznacza, że Straż Miejska działa niezgodnie z prawem. Postanowieniem z dnia 4 lutego 2015 r. Prezydent Miasta odmówił uwzględnienia zarzutu. Zobowiązany wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, które Kolegium uznało za uzasadnione. Kolegium wskazało, że jednym z fundamentalnych elementów, pozwalających na ukaranie sprawcy mandatem karnym kredytowanym doręczanym korespondencyjnie, jest m.in. wyrażenie przez sprawcę zgody na jego przyjęcie. Tymczasem w niniejszej sprawie zobowiązany takiej zgody nie wyraził, nie zaznaczył bowiem żadnej z rubryk dotyczących przyjęcia lub odmowy przyjęcia mandatu na doręczonym mu formularzu. Zgoda na przyjęcie mandatu nie może być domniemana. Jej brak powoduje, że obowiązek wynikający z mandatu nie istnieje, a tym samym Kolegium uznało za konieczne uchylenie postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 4 lutego 2015 r. i uznanie zarzutu nieistnienia obowiązku za zasadny. Pismem z dnia 20 października 2015 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na ww. postanowienie Kolegium z uwagi na naruszenie art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a., w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 1619), zwanej dalej u.p.e.a. - poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego ustalenia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w wyniku pominięcia przez organ drugiego stopnia faktu złożenia przez G. K. pisma adresowanego do Komendanta Straży Miejskiej, zawierającego oświadczenie woli przyjęcia mandatu karnego w sprawie [...] o wykroczenie określone w art. 96 § 3 kodeksu wykroczeń, w wyniku czego przyjęto błędną ocenę braku prawomocności wskazanego mandatu karnego a w konsekwencji niezasadnie uwzględniono zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W uzasadnieniu skargi Prokurator podniósł, że kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie ma prawidłowa ocena oświadczeń składanych przez G. K. w związku z ujawnionym przez Straż Miejską wykroczeniem przeciwko bezpieczeństwu i porządkowi w komunikacji. Analizując tę kwestię organ drugiego stopnia nadał prymat zasadzie nadmiernego formalizmu zamiast ocenić skuteczność oświadczenia woli uczestnika na prawach strony przez pryzmat unormowań przepisów kodeksu postępowania karnego stosowanych odpowiednio w postępowaniu o wykroczenia. Stosownie do treści art. 118 §1 k.p.k. w zw. z art. 38 § 1 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia znaczenie czynności prawnej ocenia się według treści złożonego oświadczenia. Wprawdzie G. K. w sposób nienależyty wypełnił formularze przedłożone mu przez Straż Miejską, niemniej jednak w piśmie skierowanym do Komendanta Straży Miejskiej w sposób jednoznaczny uzewnętrznił wolę przyjęcia mandatu. W piśmie tym G. K. wyraźnie oświadczył, że nie wskaże osoby lub osób, którym udostępnił w dniu 7 lutego 2014 r. pojazd mechaniczny o numerze rejestracyjnym [...]. W żaden sposób nie sformułował żądania przekazania spraw o czyny zabronione określone w art. 96 § 3 kodeksu wykroczeń do rozpoznania przez sąd powszechny. Wręcz przeciwnie, G. K. wyraził zgodę na rozstrzygnięcie jego odpowiedzialności za czyn zabroniony jako wykroczenie z art. 96 § 3 kodeksu wykroczeń w trybie przewidzianym w rozdziale 17 kodeksu postępowania o wykroczenia. Zakwestionował jedynie wymiar nałożonej na niego kary grzywny i wniosek ten został uwzględniony przez Komendanta Straży Miejskiej. G. K. dokonał w dniu 17 kwietnia 2014 roku pokwitowania mandatu kredytowanego. Nie skierował do organu uprawnionego do prowadzenia postępowania mandatowego żadnego pisma wyrażającego wolę skierowania przez Straż Miejską wniosku o ukaranie. Okoliczność ta oznacza, iż mandat w sprawie [...] stał się prawomocny w rozumieniu 98 § 3 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o odrzucenie skargi, wskazując, że skargę tę złożył Prezydent Miasta. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2014, poz. 1647 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2012, poz. 270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku Kolegium o odrzucenie skargi, uznać go należy za bezpodstawny. Wniosek ten został oparty na błędnym przyjęciu, że skarga wniesiona została przez Prezydenta Miasta, podczas gdy została ona wniesiona przez prokuratora na podstawie art. 50 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem uprawnionym do wniesienia skargi jest m.in. prokurator. Skarga w niniejszej sprawie wniesiona została zatem przez uprawniony podmiot i jest dopuszczalna. Została ona także wniesiona w przewidzianym w art. 53 § 3 p.p.s.a. sześciomiesięcznym terminie liczonym od dnia doręczenia stronie rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej. Zaskarżone postanowienie SKO zostało doręczone G. K. w dniu 20 kwietnia 2015 r., a skarga natomiast została wniesiona przez prokuratora w dniu 20 października 2015 r. Odnosząc się do meritum sprawy należy wskazać, że zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2015 r. sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało za uzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku zgłoszony w sprawie postępowania egzekucyjnego. Obowiązek ten dotyczył grzywny w wysokości 300 zł nałożonej na G. K. w drodze mandatu karnego kredytowanego nr [...] i został objęty tytułem wykonawczym z dnia 10 września 2014 r. nr [...]. Wskazany mandat wystawiony został w związku ze zdarzeniem, które miało miejsce w dniu 31 stycznia 2014 r., zarejestrowanym przez fotoradar, któremu nadano numer [...]. Kolegium uznało, że zobowiązany nie wyraził zgody na ukaranie go ww. mandatem karnym, nie zaznaczył bowiem żadnej z rubryk dotyczących przyjęcia lub odmowy przyjęcia mandatu na doręczonym mu przez Straż Miejską formularzu. Jej brak powoduje, że obowiązek wynikający z mandatu nie istnieje. W ocenie Sądu, Kolegium formułując powyższy wniosek nienależycie rozpatrzyło zebrany w sprawie materiał dowodowy, czym naruszyło przepis art. 80 k.p.a. Stanowi on, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Tymczasem Kolegium ograniczyło się jedynie do analizy sposobu wypełnienia przez zobowiązanego G. K. formularza przesłanego mu przez Straż Miejską, pomijając pozostałe dowody w sprawie, w tym pismo zobowiązanego z dnia 24 marca 2014 r., w którym wniósł on o "zmniejszenie kwoty mandatów karnych [...], [...].". Jak słusznie wskazano w skardze, zgodnie z art. 118 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz.U. z 1997 r., nr 89, poz. 555) w zw. z art. 38 § 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 395), znaczenie czynności prawnej ocenia się według treści złożonego oświadczenia. Oznacza to, że zakreślenie odpowiedniej rubryki formularza nie jest jedynym dopuszczalnym sposobem wyrażenia zgody na przyjęcie mandatu. Taka zgoda może być wyrażona także w innej formie. Sformułowany zatem przez Kolegium wniosek co do braku zgody zobowiązanego na przyjęcie mandatu jest przedwczesny, został on bowiem oparty na wybiórczej ocenie dowodów, naruszającej tym samym zasadę wynikającą z art. 80 k.p.a. Ocena ta musi obejmować wszystkie dowody w sprawie, nie tylko nieprawidłowo wypełniony przez zobowiązanego formularz oświadczenia. W sprawie wyjaśnienia ponadto wymaga to, za jakie wykroczenie zobowiązany został ukarany mandatem karnym o nr [...]. To właśnie ten mandat stanowił podstawę prawną wystawienia tytułu wykonawczego z dnia 10 września 2014 r. [...], którego dotyczyły zgłoszone przez zobowiązanego zarzuty, rozpatrzone postanowieniem SKO w sprawie o sygn. akt [...]. W aktach sprawy znajduje się wyłącznie nieczytelna kserokopia tego mandatu, niepozwalająca na ustalenie, jakiego wykroczenia mandat ten dotyczy. Tymczasem jest to okoliczność istotna w sprawie, zobowiązany bowiem w zgłoszonych zarzutach kwestionował jedynie istnienie obowiązku uiszczenia grzywny za wykroczenie polegające na przejechaniu skrzyżowania przy czerwonym świetle, nie kwestionował natomiast obowiązku uiszczenia grzywny za niewskazanie sprawcy wykroczenia drogowego. W zaskarżonym postanowieniu SKO opisując stan faktyczny wskazuje, że mandat ten został nałożony na zobowiązanego za popełnienie wykroczenia drogowego, natomiast w części zawierającej rozważania merytoryczne wskazuje, że mandat został nałożony za popełnienie wykroczenia polegającego na niewskazaniu na żądanie uprawnionego organu osoby, która kierowała pojazdem lub użytkowała pojazd w oznaczonym czasie, tj. wykroczenia z art. 96 § 3 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz.U. z 2013 r., poz. 482 ze zm.). Kwestia ta wymaga zatem wyjaśnienia. Należy też zauważyć, że w uzasadnieniu skargi prokurator argumentuje, zresztą słusznie, iż z pisma zobowiązanego z dnia 24 marca 2014 r. wynika jego zgoda na ukaranie go mandatem za wykroczenie z art. 96 § 3 kodeksu wykroczeń polegające na niewskazaniu sprawcy wykroczenia drogowego, jednak argumentację tę odnosi do zdarzenia drogowego z dnia 7 lutego 2014 r., którego dotyczy mandat karny w sprawie [...]. Sprawy tej dotyczyło postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt [...], którego prokurator nie zaskarżył. Zaskarżone natomiast postanowienie SKO z tej samej daty o sygn. akt [...], dotyczyło zdarzenia drogowego z dnia 31 stycznia 2014 r. i zostało objęte sprawą [...]. Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika jednak, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, dlatego też nie było przeszkód do skontrolowania legalności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie [...], nawet jeżeli argumentacja skargi dotyczyła innej sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze uzupełni akta sprawy o czytelną kopię mandatu karnego, stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Następnie organ ustali, za jakie wykroczenie mandat ten został nałożony i oceni, czy zobowiązany wyraził na jego wystawienie zgodę. Przy czym ocenę tę należy oprzeć nie tylko na treści błędnie wypełnionego przez zobowiązanego formularza, ale na wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodach, w tym w szczególności piśmie zobowiązanego z dnia 24 marca 2014 r. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie.