I SA/Gd 1665/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. O. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 16 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej postanawia: przyznać skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. I SA/Gd 1665/13 UZASADNIENIE Wnioskiem z 23 kwietnia 2014 r., skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz dorosłym synem, z dniem 17 stycznia 2012 r. zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej, a jego syn pozostaje bez pracy, obecnie jedynym źródłem utrzymania trzyosobowej rodziny jest przyznany żonie zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 568,50 zł netto, majątek małżonków stanowi mieszkanie o powierzchni 73,80 m2, natomiast nie posiadają oni oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Wskazał także, że z uwagi na trudną sytuację finansową małżonków ich zadłużenie z tytułu kredytu hipotecznego spłaca brat żony (poręczyciel), małżonkowie korzystają także z pomocy rodziców, która polega na zapewnieniu im obiadów. Nadto, 1 marca 2014 r. przyznany im został dodatek mieszkaniowy w kwocie 354,67 zł miesięcznie. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z 25 kwietnia 2014 r. skarżący przedłożył: - odpis zeznania podatkowego złożonego przez małżonków za rok 2013 (PIT-36), w którym żona wnioskodawcy wykazała dochody ze stosunku pracy oraz z innych źródeł w łącznej kwocie 42.130,63 zł, zaś skarżący zadeklarował jedynie koszty uzyskania przychodów z działalności gospodarczej w wysokości 2.108 zł; - wyciągi z rachunku bankowego osobistego skarżącego sporządzonego za okres od 20 stycznia do 24 kwietnia 2014 r., którego saldo końcowe wynosiło 42,55 zł (przy wpływach w łącznej kwocie 3.627,70 zł i obciążeniach w kwocie 3.585,16 zł); - wyciąg z konta żony sporządzony również za okres od 20 stycznia do 24 kwietnia 2014 r., którego saldo końcowe wynosiło 779,69 zł (przy wpływach w łącznej kwocie 22.772,79 zł i obciążeniach w kwocie 21.993,97 zł); - zaświadczenie z urzędu pracy z 5 maja 2014 r. o zarejestrowaniu żony skarżącego jako osoby bezrobotnej od dnia 21 listopada 2013 r., przyznaniu jej zasiłku z tego tytułu w wysokości 100% na okres od 29 listopada 2013 r. do 28 maja 2014 r. oraz wysokości wypłaconych świadczeń w okresie od 29 listopada 2013 r. do 1 marca 2014 r. odpowiednio w kwotach netto: 55 zł, 711,48 zł, 711,48 zł, 662,15 zł i 568,50 zł; - odpis umowy z ZUS o rozłożeniu na raty należności skarżącego z tytułu składek wraz z harmonogramami ich spłat; - odpis decyzji Prezydenta Miasta z 30 marca 2014 r. o przyznaniu skarżącemu dodatku mieszkaniowego w kwocie 354,67 zł miesięcznie na okres od 1 marca do 31 sierpnia 2014 r.; - faktury za energię elektryczną z 14 stycznia i 19 lutego 2014 r. na kwoty 61,79 zł i 329,91 zł oraz dowody ich uiszczenia w kwotach 65 zł i 335 zł, zestawienie opłat eksploatacyjnych z 28 stycznia 2014 r., które wynoszą 649,94 zł wraz z oświadczeniem o pozostałych miesięcznych wydatkach związanych z bieżącym utrzymaniem, do których zaliczone zostały zakup leków w wysokości 50 zł, rata należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w wysokości 340 zł, rata kary wymierzonej przez sąd za niezapłacone podatki w wysokości 100 zł, składka na ubezpieczenie samochodu w wysokości 170 zł oraz zakup paliwa w wysokości 100 zł; - aneks do umowy restrukturyzacyjnej z 20 stycznia 2011 r. o zmianie warunków spłaty zadłużenia z tytułu karty kredytowej, zgodnie z którym całkowita spłata nastąpi do 31 stycznia 2016 r. a miesięczna spłata wynosi 184 zł; - odpis dyspozycji spłaty kredytu hipotecznego z 29 maja 2012 r., w którym jako osobę przystępującą do długu wskazano J. K., wyciąg z harmonogramu spłat rat kredytu za okres od lutego do kwietnia 2014 r., którego miesięczna rata wynosi 541,24 CHF, wyciąg z konta żony skarżącego za okres od 21 marca do 20 kwietnia 2014 r., na które dokonywana jest spłata kredytu oraz dowody spłat rat kredytowych za okres od października do grudnia 2013 r. oraz za luty i kwiecień 2014 r.; - oświadczenie, że małżonkowie posiadają samochód osobowy marki Škoda Octavia z 2003 r. o wartości około 13.000 zł i Fiat Panda z 2006 r. o wartości około 8.000 zł. W toku postępowania skarżący zmodyfikował swoje wcześniejsze oświadczenie dotyczące osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, wskazując, że wspólnie z małżonkami i synem czasowo mieszka również jego siostra M. K. ze swoją córką. Ponadto skarżący podniósł, że nie ma kontaktu z synem z uwagi na konflikt spowodowany różnicą charakterów i światopoglądów, syn "odcina się" od zadłużenia skarżącego i z tego względu nie może on przedłożyć wyciągu z rachunku bankowego syna. Jednocześnie nadmienił, że syn nie ma statusu osoby bezrobotnej, gdyż nie zarejestrował się w urzędzie pracy, nie osiąga dochodów oraz nie posiada samochodu. W dalszej kolejności skarżący wskazał, że ponoszone przez małżonków wydatki są aktualnie finansowane ze środków przekazywanych przez rodzinę w ramach udzielanej małżonkom pomocy oraz ze sprzedaży rzeczy prywatnych na Allegro.pl. Wyjaśnił również, że wpłaty dokonane na rachunek jego żony w dniach: 31 stycznia 2014 r. (205,16 zł), 24 i 28 lutego 2014 r. (1.128,51 zł i 201,86 zł), 21 i 28 marca 2014 r. (814,80 zł i 323,59 zł) to środki przekazane na rzecz córki małżonków przez jej męża na utrzymanie jej i dwójki ich dzieci, wpłaty dokonywane przez J. K. to środki na spłatę kredytu hipotecznego, zaś kwota 2.000 zł przekazana przez A. F. (kuzynkę) to środki na płatności tej osoby realizowane przez żonę wnioskodawcy. Natomiast środki, które wpłynęły na konto żony 24 lutego i 21 kwietnia 2014 r. w kwotach po 1.400 zł to środki z tytułu zaciągniętych pożyczek, z których pierwsza została już przez małżonków spłacona między innymi z kwot uzyskanych ze sprzedaży rzeczy na Allegro.pl. Postanowieniem z 14 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu zażalenia skarżącego, postanowieniem z 6 listopada 2014 r. II FZ 1557/14 uchylił postanowienie Sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA. W Gdańsku. NSA stwierdził, że analiza stanu majątkowego i rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego budzi wątpliwości uzasadniające konieczność ponownego zbadania sprawy. Sąd drugiej instancji uznał m. in., że wykazane w zaskarżonym postanowieniu sprzeczności takie jak: pominięcie w formularzu PPF dochodów z aukcji internetowych, czy niewskazanie faktu posiadania samochodu Škoda Octavia, nie mogą stanowić samodzielnej podstawy odmowy uwzględnienia żądania strony, w sytuacji, gdy w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia informacji o sytuacji majątkowej strony zostały one ujawnione. Podstawą oceny zasadności wniosku skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy powinny więc stanowić wszelkie dane uzyskane od strony wynikające zarówno z formularza, jak i dokumentów czy oświadczeń składanych w trybie postępowania wyjaśniającego przewidzianego w art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). NSA wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy kluczowe są przepływy finansowe wynikające z przedłożonych wyciągów z rachunków bankowych skarżącego i jego małżonki oraz ustalenie na ich podstawie aktualnej kondycji finansowej strony w kontekście przesłanek przewidzianych w art. 246 § 1 p.p.s.a., przy czym rzeczywiste możliwości finansowe strony winny zostać ustalane na podstawie wielkości uzyskiwanego dochodu bądź przychodu, a nie samego faktu dysponowania przez stronę określoną sumą pożyczonych pieniędzy, którą jest zobowiązana zwrócić. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 190 zdanie 1 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Biorąc pod uwagę wysokość dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i jego żonę oraz ponoszonych przez małżonków kosztów związanych z ich miesięcznym utrzymaniem, Sąd uznał, że skarżący wykazał zasadność złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Na dzień złożenia wniosku nie miał on realnych możliwości poniesienia kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego z wyboru. Źródłem utrzymania małżonków jest: przyznany żonie skarżącego zasiłek dla bezrobotnych, który w lutym br. wypłacony został w kwocie 711,48 zł, w marcu br. – 662,15 zł a w kwietniu br. – 568,50 zł; przyznany skarżącemu dodatek mieszkaniowy w kwocie 462,49 zł oraz dochody ze sprzedaży prywatnych rzeczy małżonków na portalu aukcyjnym Allegro.pl., które (z uwzględnieniem zapłaconych przez małżonków prowizji za sprzedaż na portalu aukcyjnym) w lutym br. wyniosły – 2.716,83 zł, w marcu br. – 605,96 zł a w kwietniu br. – 210,47 zł. Ze składanych przez skarżącego oświadczeń oraz z uzasadnienia decyzji z 20 marca 2014 r. w przedmiocie dodatku mieszkaniowego wynika, że małżonkowie prowadzą pięcioosobowe gospodarstwo domowe, tj. wspólnie z synem oraz siostrą skarżącego i jej córką. Z tego względu do dochodów skarżącego i jego rodziny należało doliczyć kwoty przekazane przez siostrę skarżącego w marcu i kwietniu 2014 r. na rachunek bankowy jego żony w wysokości 37 zł i 750 zł. W związku z powyższym wysokość miesięcznych dochodów pięcioosobowej rodziny skarżącego w okresie od lutego do kwietnia 2014 r. Sąd przyjął odpowiednio na poziomie: 3.748,08 zł, 1.654,78 zł i 1.951,14 zł. Natomiast miesięczne wydatki małżonków, do których zgodnie z oświadczeniem skarżącego zaliczono: opłaty za lokal (z uwzględnieniem dodatku mieszkaniowego), energię elektryczną, spłaty zadłużenia z tytułu karty kredytowej i wobec ZUS, wydatki na samochody (składki na ich ubezpieczenie oraz na zakup paliwa), wynoszą łącznie 1.330,12 zł. Analiza przedstawionych danych prowadzi do wniosku, że skarżący nie ma realnych możliwości poniesienia kosztów postępowania w niniejszej sprawie w żadnej części. Zauważyć bowiem należy, że wśród przyjętych wydatków ponoszonych przez skarżącego i jego rodzinę w związku z koniecznym kosztami utrzymania brak jest kwot ponoszonych chociażby na zakup żywności, środków czystości, czy odzieży, które bez wątpienia skarżący i jego rodzina ponoszą. Porównując wysokość osiąganych dochodów i wszystkich wydatków, jakie skarżący i jego rodzina ponoszą w związku ze swoim koniecznym utrzymaniem, Sąd przyjął, że skarżący nie jest w stanie poczynić jakichkolwiek oszczędności, które mógłby przeznaczyć na pokrycie kosztów niniejszego postępowania. Z tych względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.