I SA/Gd 170/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Maria Flisikowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 lutego 2005 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe "A" Spółki z o.o. z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 1998 r.; styczeń, luty, kwiecień 1999 r.; marzec i grudzień 2000 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem kosztów opłaty sądowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 23 maja 2006 r. - sygn. akt l SA/Gd 270/05 - oddalił skargę W. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe "A" spółka z o.o. z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 1998 r., styczeń, luty, kwiecień 1999 r., marzec i grudzień 2000 r., oraz od stycznia do lipca, października i grudzień 2001 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za bezsporne, że W. W. był członkiem zarządu "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w okresie do dnia 30 września 2001 r. oraz to, że decyzje w przedmiocie zaległości spółki w podatku od towarów i usług zostały wydane w dniu 10 lipca 2002 r. Zaległości te dotyczą okresu, w którym skarżący był członkiem zarządu spółki. Według Sądu l instancji organy podatkowe wykazały, że prowadzenie egzekucji z majątku spółki, stało się bezskuteczne oraz, że spółka nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada majątku, z którego można by wyegzekwować należności podatkowe. Mając na uwadze powyższy stan faktyczny Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że powstały przesłanki do zastosowania art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Według Sądu l instancji nie powstały jednak przesłanki ekskulpujące odpowiedzialność skarżącego za zaległości podatkowe Spółki. Przechodząc do oceny podstaw rozstrzygnięcia przez organy podatkowe powyższej kwestii Sąd podzielając pogląd skarżącego, że sam fakt złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie może być okolicznością powodującą odstąpienie od orzeczenia o odpowiedzialności stwierdził, że w przedmiotowym przypadku wniosek o ogłoszenie upadłości został zwrócony zarządzeniem Sądu Rejonowego z dnia 20 lutego 2003 r. wobec nieuzupełnienia jego braków formalnych. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż nieuzasadnione były wnioski dowodowe skarżącego o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy [...] Sądu Rejonowego jak i z akt rejestrowych Spółki "A" i to zarówno w postępowaniu podatkowym jak i sądowoadministracyjnym. Sąd l instancji wyraził pogląd, że złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, o którym mowa w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej oznacza złożenie prawnie skutecznego wniosku. Nie jest w związku z tym istotna przyczyna zwrotu wniosku o ogłoszenie upadłości. Według Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący miał realny wpływ na zgłoszenie w odpowiednim czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego. Był bowiem prezesem spółki zarówno w momencie powstania zaległości, jak i w momencie ich ujawnienia, w dacie doręczenia decyzji określających wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług. Reasumując, Sąd l instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszeń przepisów postępowania w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł W. W. zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie art. 116 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa polegające na uznaniu, że przeniesienie odpowiedzialności za zobowiązania Spółki na skarżącego nastąpiło w sposób zgodny z przepisami prawa oraz naruszeniu przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) przez naruszenie art. 141 § 1 p.p.s.a. i przyjęcie za prawidłowy stanu faktycznego ustalonego przez organy podatkowe. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego w drodze przyznania prawa pomocy. Zdaniem autorki skargi kasacyjnej skarżący w postępowaniu podatkowym i sądowoadministracyjnym wykazał, że wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki złożył w dniu 19 lipca 2002 r. Skarżący twierdzi, że jako członek zarządu Spółki uzupełnił wszelkie braki formalne złożonego wniosku i doprowadził do jego przyjęcia i merytorycznego rozpoznania przez Sąd na rozprawie, której był biernym uczestnikiem. Wobec zbycia udziałów w spółce, zmianie adresu spółki oraz odwołania skarżącego z funkcji członka zarządu po dniu 30 września 2002 r. nie mógł reprezentować Spółki w prowadzonym postępowaniu upadłościowym. Skarżący twierdzi, że po 30 września 2002 r. Sąd Rejonowy nie kierował do niego dalszej korespondencji w sprawie. Okoliczności te, zdaniem skarżącego w sposób istotny wpływają na ocenę jego odpowiedzialności podatkowej, do czego sąd się nie odniósł. Zwrot wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpił więc według skarżącego bez jego winy, gdyż nie miał jakiegokolwiek wpływu na funkcjonowanie Spółki. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 listopada 2007 r., w sprawie I FSK 1511/06 uchylił zaskarżony wyrok zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. W uzasadnieniu NSA stwierdził, że kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie ma kwestia ustaleń faktycznych będących podstawą rozstrzygnięcia, co czyni zasadnym zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. NSA wobec niekwestionowanych przez skarżącego, organy podatkowe i Wojewódzki Sąd Administracyjny faktów tj. wydania w dniu 10 lipca 2002 r. trzydziestu dwóch decyzji określających zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące lat 1997-2002, złożenia przez skarżącego w dniu 19 lipca 2002 r. wniosku do Sądu Rejonowego o ogłoszenie upadłości Spółki "A", odwołania w dniu 30 września 2002 r. z funkcji prezesa zarządu spółki oraz wydania w dniu 20 lutego 2003 r. zarządzenia w sprawie zwrotu wniosku o ogłoszenie upadłości w związku z nieuzupełnieniem braków formalnych wniosku, przywołując art. 116 § 1 pkt 1 lit. "a" Ordynacji podatkowej wywiodło, iż istotne jest złożenie wniosku o upadłość w terminie. Zwolnienie od odpowiedzialności uzależnione jest od tego czy członek zarządu wykaże istnienie przesłanek negatywnych. Uznać należy, że wykazanie wymaga podjęcia działań, aktywności procesowej. Istnienie przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu jako kwestia o charakterze faktycznym podlega badaniu w postępowaniu podatkowym a nie sądowoadministracyjnym. Jeżeli nastąpił zwrot wniosku o upadłość wskutek nieuzupełnienia jego braków formalnych wówczas konieczne jest zbadanie, czy wnioskodawca (skarżący) miał realny wpływ na uzupełnienie tych braków. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd, że tylko prawnie skuteczny wniosek o ogłoszenie upadłości spełnia wymogi uwolnienia od odpowiedzialności za zaległości podatkowe członka zarządu spółki, o których mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. "a" Ordynacji podatkowej. Wniosek o ogłoszenie upadłości jest prawnie skuteczny, jeżeli wnioskodawca w terminie i trybie wskazanym przez Sąd uzupełni braki formalne wniosku. O tych brakach formalnych wnioskodawca musi być poinformowany W niniejszej sprawie brak ustaleń, kto był wnioskodawcą. Można jedynie zdaniem NSA domniemywać, że był nim skarżący jako aktualny jeszcze członek zarządu. Do niego jako wnioskodawcy należało kierować wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Jeżeli braki te nie zostały przez skarżącego uzupełnione, bądź skarżący nie wskazał nowego adresu, pod który należy kierować zarządzenia Sądu wówczas skutki zwrotu wniosku obarczają skarżącego. W tym zakresie brak jednak stosownych ustaleń. Wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zdaniem NSA przyczyna zwrotu wniosku o ogłoszenie upadłości ma znaczenie i wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego. Nie można bowiem wykluczyć, że skarżący po zgłoszeniu wniosku o ogłoszeniu upadłości bez własnej winy został pozbawiony udziału w postępowaniu upadłościowym. Uzasadniony okazał się więc zarzut naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W konsekwencji NSA wskazał, iż przejmując sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzki Sąd Administracyjny winien uwzględnić złożone w postępowaniu podatkowym i sądowoadministracyjnym wnioski o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy Sądu Rejonowego sygn. akt [...] i z akt rejestrowych Spółki "A" i ocenić te dowody z uwzględnieniem treści art. 116 § 1 pkt 1 lit. "a" Ordynacji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Mając na względzie wytyczne NSA zaskarżoną decyzję jako naruszającą przepisy prawa procesowego - poprzez niepełne ustalenie stanu faktycznego należy uchylić. W toku ponownego rozpoznania sprawy organy podatkowe obowiązane będą przeprowadzić dowód z akt sprawy Sądu Rejonowego, sygn. akt [...] oraz z akt rejestrowych Spółki "A" i ocenić te dowody w kontekście art. 116 § 1 pkt 1 lit. "a" Ordynacji podatkowej. Dopiero tak uzupełniony materiał dowodowy pozwoli organom na ocenę czy skarżący wykazał istnienie negatywnych przesłanek, wyłączających jego odpowiedzialność jako osoby trzeciej, za zaległości podatkowe spółki. Z tych przyczyn na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c", art. 200, art. 152 cyt./w. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w wyroku.