I SA/Gd 1752/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 lutego 2014 r. sprawy ze skargi Ł. F. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 października 2013 r. [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 października 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez Ł.F. od postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 28 czerwca 2013 r., którym odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie wyłączenia spod egzekucji prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny: Organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem - Naczelnik Urzędu Skarbowego - w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku zobowiązanego Ł.F. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w A S.A. w oparciu o zawiadomienie nr [...] z dnia 12 kwietnia 2013 r. Pismem z dnia 24 kwietnia 2013 r. B Spółka Cywilna (dalej zwana w skrócie Spółką Cywilną) wniosła o "wyłączenie spod egzekucji administracyjnej: praw majątkowych stanowiących wierzytelności z rachunków bankowych ww. Spółki Cywilnej w A S.A. i środków pieniężnych ww. Spółki Cywilnej znajdujących się na tych rachunkach, które to prawa zostały zajęte na podstawie zawiadomienia Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...],[...]z dnia 12.04.2013 r. (...) w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym względem Ł.F. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 11.04.2013 r.". Powyższe żądanie podpisane zostało przez wspólników ww. spółki cywilnej - Ł.F. i M. B.. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem nr [...] z dnia 28 czerwca 2013 r., odmówił Ł. F. wszczęcia postępowania w sprawie wyłączenia spod egzekucji prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego zajętego na podstawie ww. zawiadomienia. W uzasadnieniu organ podniósł, że w sprawie prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] Ł.F. występuje jako zobowiązany, w związku z czym nie przysługuje mu prawo zgłoszenia żądania na podstawie art. 38 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 z późn. zm.), zwanej dalej u.p.e.a. Ponadto postanowieniem nr [...] z dnia 28 czerwca 2013 r. ww. organ - po rozpatrzeniu wniosku M. B. z dnia 24 kwietnia 2013 r. - odmówił wyłączenia spod egzekucji prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego zajętego na podstawie ww. zawiadomienia. Postanowienie to doręczone zostało M.B. oraz Ł. F. Ł. F. dwoma pismami z dnia 9 lipca 2013 r. złożył dwa zażalenia na powyższe postanowienie: jedno wniósł we własnym imieniu, a drugie jako wspólnik Spółki Cywilnej. Treść obu zażaleń była jednakowa. Wskazano w nich, że organ pierwszej instancji bezzasadnie różnicuje sytuację prawną wspólników, gdyż postanowienie nr [...]jako adresata wskazuje wyłącznie wspólnika M. B., a postanowienie nr [...] jako adresata wskazuje wyłączenie wspólnika Ł.F. Zdaniem żalącego, błędnie przyjęto, iż osobą trzecią w niniejszej sprawie w rozumieniu przepisu art. 38 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest wspólnik spółki cywilnej nie będący zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym tj. M.B., podczas gdy status ten przysługuje spółce cywilnej jako jednostce organizacyjnej ewentualnie wszystkim wspólnikom łącznie. Na zajętych rachunkach bankowych znajdowały się bowiem środki pieniężne spółki cywilnej, a nie wspólnika Ł. F. Dyrektor Izby Skarbowej pismem z dnia 19 sierpnia 2013 r. wezwał Ł. F. do wskazania strony, od której pochodzi zażalenie złożone przez Spółkę Cywilną. W odpowiedzi na to wezwanie Ł. F. pismem z dnia 27 sierpnia 2013 r. oświadczył, że "zażalenie w sprawie [...]" zostało złożone łącznie przez osoby fizyczne, tj. Ł. F. i M. B. - wspólników B S.C. Wskazał także, że stronami przedmiotowego postępowania zażaleniowego są wspólnicy spółki cywilnej, a nie spółka cywilna. W załączeniu przesłano ponadto podpisane przez obydwu wspólników zażalenie z dnia 9 lipca 2013 r. na ww. postanowienie. Postanowieniem z dnia 14 października 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 38 § 1 u.p.e.a., kto, nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną może wystąpić do organu egzekucyjnego - w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa - z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania. Prze osobę trzecią rozumie się każda osobę nieujętą w tytule egzekucyjnym jako zobowiązany. Jak wynika z akt sprawy, pismo z dnia 24 kwietnia 2013 r. zawierające żądanie wyłączenia spod egzekucji praw majątkowych zajętych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Ł. F., z powołaniem się na art. 38 § 1 u.p.e.a., podpisane zostało przez wspólników Spółki Cywilnej - Ł. F. i M. B.. Organ podniósł, powołując się na art. 860 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.), mający zastosowanie z mocy odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a. i art. 30 § 1 k.p.a., iż spółka cywilna jest stosunkiem prawnym powstałym na podstawie umowy cywilnoprawnej, przez którą jej strony (wspólnicy), zobowiązują się do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony w tej umowie. Spółka ta nie jest osobą prawną ani jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej, wyposażoną w zdolność prawną. W konsekwencji spółka cywilna nie jest podmiotem prawa, nie przysługuje jej ani zdolność do czynności prawnych ani zdolność sądowa, czy procesowa. Stroną postępowania sądowego, czy administracyjnego są wspólnicy, a nie spółka, przy czym majątek spółki jest majątkiem wspólnym wspólników. Organ uznał zatem, że wniosek z dnia 24 kwietnia 2013 r. o wyłączenie spod egzekucji praw majątkowych złożony został przez dwa odrębne podmioty w postaci dwóch wspólników ww. Spółki, tj. Ł. F. oraz M. B.. Ponieważ jednak Ł. F. jest zobowiązanym, wobec którego toczy się postępowanie egzekucyjne, nie przysługiwała mu legitymacja do złożenia wniosku o wyłączenie zajętego prawa spod egzekucji na podstawie art. 38 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a., mającym odpowiednie zastosowanie z mocy art. 18 u.p.e.a., organ administracji odmawia wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub gdy z innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Ł. F. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie art. 61a k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez błędne zastosowanie, art. 38 § 1 i § 2 u.p.e.a. poprzez błędne zastosowanie, art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. poprzez błędne zastosowanie. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż organ błędnie przyjął, że osobą trzecią w niniejszej sprawie w rozumieniu art. 38 § 1 u.p.e.a. jest jedynie wspólnik M.B., podczas gdy status ten przysługuje wszystkim wspólnikom spółki cywilnej, a więc także skarżącemu. Zażalenie na postanowienie z dnia 28 czerwca 2013 r. nr [...] złożone zostało przez wszystkich wspólników Spółki Cywilnej, a zatem wszyscy oni są stronami postępowania zażaleniowego. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 38 § 1 u.p.e.a. skarżący podniósł, że wniosek o wyłączenie spod egzekucji był uzasadniony, czego dowodzi fakt, że odrębnym postanowieniem z dnia 14 października 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej uwzględnił zażalenie M. B. i uchylił zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 28 czerwca 2013 r. w przedmiocie odmowy wyłączenia spod egzekucji prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego i i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Skarżący powołał się także na toczące się przed tutejszym Sądem postępowanie w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 535/13, toczącej się ze skargi Ł. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 31 stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2005 rok oraz postępowanie o sygn. akt I SA/Gd 1280/13 w sprawie ze skargi Ł. F. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 11 lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Jak wynika z akt sprawy, organ egzekucyjny (Naczelnik Urzędu Skarbowego) w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku zobowiązanego Ł. F. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w A S.A. (w oparciu o zawiadomienie nr [...] z dnia 12 kwietnia 2013 r.). Pismem z dnia 24 kwietnia 2013r. złożony został, w trybie art. 38 § 1 u.p.e.a., wniosek o wyłączenie ww. prawa majątkowego spod egzekucji. Wniosek ten złożony został przez B Spółka Cywilna (dalej zwana w skrócie Spółką Cywilną), a podpisany został przez obydwóch wspólników. Słusznie wskazał Dyrektor Izby Skarbowej, powołując się na art. 860 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.), że spółka cywilna jest stosunkiem prawnym powstałym na podstawie umowy cywilnoprawnej, przez którą jej strony (wspólnicy), zobowiązują się do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony w tej umowie. Spółka ta nie jest osobą prawną ani jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej, wyposażoną w zdolność prawną. W konsekwencji spółka cywilna nie jest podmiotem prawa, nie przysługuje jej ani zdolność do czynności prawnych ani zdolność sądowa, czy procesowa. Stroną postępowania sądowego, czy administracyjnego są wspólnicy, a nie spółka, przy czym majątek spółki jest majątkiem wspólnym wspólników. Prawidłowo zatem uznano w sprawie, że wniosek z dnia 24 kwietnia 2013 r. o wyłączenie spod egzekucji praw majątkowych złożony został nie przez Spółkę cywilną, lecz przez dwa odrębne podmioty w postaci dwóch wspólników ww. Spółki, tj. Ł. F. oraz M. B., w związku z czym oba wnioski zostały rozpatrzone osobno. W dniu 28 czerwca 2013 r. organ egzekucyjny wydał dwa postanowienia: jednym, skierowanym do M. B., odmówił wyłączenia spod egzekucji prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego zajętego na podstawie ww. zawiadomienia, a drugim, skierowanym do Ł. F., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wyłączenia spod egzekucji prawa majątkowego. Niniejsza sprawa dotyczy drugiego z wyżej opisanych postanowień. Na gruncie stanu faktycznego niniejszej sprawy podzielić należy stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, iż skarżącemu nie przysługuje legitymacja do złożenia wniosku w trybie art. 38 § 1 u.p.e.a. o wyłączenie spod egzekucji prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego zajętego w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku skarżącego. Z treści art. 38 § 1 u.p.e.a. wynika, że kto nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić do organu egzekucyjnego - w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa - z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swojego żądania. Istotą tej regulacji jest ochrona osób trzecich w przypadku pomyłkowego kierowania egzekucji wobec praw majątkowych nienależących do zobowiązanego. Osobą trzecią jest każda osoba nieujęta w tytule egzekucyjnym jako zobowiązany. Tymczasem, jak wynika z akt, postępowanie egzekucyjne, w toku którego dokonano ww. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, prowadzone jest właśnie do majątku skarżącego Ł.F. Oznacza to, że nie przysługiwało mu prawo żądania od organu wyłączenia spod egzekucji prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego zajętego na podstawie zawiadomienia z dnia 12 kwietnia 2013. Z art. 38 § 1 u.p.e.a. wprost bowiem wynika, że prawo wystąpienia z takim żądaniem przysługuje wyłącznie osobie trzeciej, tzn. osobie niebędącej zobowiązanym. Z przewidzianego w art. 38 § 1 u.p.e.a. środka ochrony osób trzecich nie może zatem korzystać wspólnik spółki cywilnej, będący zobowiązanym, gdy egzekucja zostaje skierowana do majątku wspólnego wspólników spółki cywilnej. Zgodnie z art. 61a k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten ma odpowiednie zastosowanie w sprawie z mocy odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a. Stwierdzenie zatem, że skarżący nie jest podmiotem, o którym mowa w art. 38 § 1 u.p.e.a. i nie przysługuje mu prawo do złożenia wniosku o wyłączenia spod egzekucji prawa majątkowego powodowało konieczność wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, na podstawie art. 61a k.p.a. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W tej sytuacji bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje kwestia zasadności wniosku o wyłączenie spod egzekucji zajętego prawa majątkowego, instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym. Podobnie poza zakresem niniejszej sprawy pozostają inne sprawy toczące się z inicjatywy skarżącego przed tutejszym Sądem. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.