I SA/Gd 1849/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Sędziowie NSA Sławomir Kozik, NSA Elżbieta Rischka /spr./, Protokolant Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa "A" we W. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 29 sierpnia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 2001 r. oddala skargę. I SA/Gd 1849/01 U z a s a d n i e n i e Izba Skarbowa działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej po rozpatrzeniu odwołania Przedsiębiorstwa "A" z dnia 29 maja 2001 r. od decyzji Urzędu Skarbowego z dnia 17 maja 2001 r. odmawiającej umorzenia odsetek za zwłokę w wysokości 74.437,10 zł naliczonych na dzień złożenia wniosku tj. 17.04.2001 r. od zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 2001 r. w wysokości 1.257.849,00 zł, decyzją z dnia 29 sierpnia 2001 r. zaskarżoną decyzję utrzymała w mocy. Podstawą powyższego rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny: Wnioskiem z dnia 17 kwietnia 2001 r. ww. Przedsiębiorstwo zwróciło się do Urzędu Skarbowego o umorzenie odsetek należnych od nieterminowej wpłaty podatku VAT za miesiąc styczeń 2001 r. Kwota odsetek na dzień złożenia wniosku wynosiła 74.437,10 zł. Następnie pismem z dnia 25 kwietnia 2001 r. Przedsiębiorstwo na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców (Dz.U. Nr 60, poz. 704) poinformowało Urząd Skarbowy o korzystaniu z pomocy publicznej dla przedsiębiorców w okresie trzech kolejnych lat poprzedzających dzień złożenia wniosku o udzielenie pomocy, to jest w okresie od 18 kwietnia 1998 r. do 17 kwietnia 2001 r. Przedłożyło także dokumenty potwierdzające sytuację finansową Przedsiębiorstwa za 2000 rok oraz za marzec 2001 roku. Z całością zebranego w sprawie materiału zapoznano stronę w dniu 14 maja 2001 r. Urząd Skarbowy w wyniku przeprowadzonego postępowania uznał, że argumenty Przedsiębiorstwa oraz zebrane w sprawie dowody nie mogą stanowić podstawy do pozytywnego załatwienia wniosku i decyzją z dnia 17 maja 2001 r. odmówił - na podstawie art. 67 § 1 i § 1a Ordynacji podatkowej - umorzenia odsetek za zwłokę w kwocie 74.437,10 zł od zaległości w podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 2001 r. Od powyższej decyzji złożono odwołanie, w którym wnosi się o uchylenie zaskarżonej decyzji i ponawia prośbę o umorzenie naliczonej kwoty odsetek. Izba Skarbowa na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego nie podzieliła argumentów z odwołania. Izba stwierdza, iż Przedsiębiorstwo jako firma budowlana posiada status przywięziennego zakładu pracy. Podstawową działalnością jest sprzedaż i produkcja prefabrykatów betonowych. Podejmuje nowe działania, jak handel materiałami budowlanymi, produkcja ciepła, świadczy usługi budowlane. Jest zatem w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo o działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178) przedsiębiorcą. Zgodnie z art. 67 § 1a Ordynacji podatkowej umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę na wniosek podatnika następuje zgodnie z przepisami o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców. W ocenie Izby Skarbowej, postępowanie podatkowe zostało przez Urząd Skarbowy przeprowadzone prawidłowo, odpowiednio do treści art. 67 § 1a Ordynacji podatkowej. Jednocześnie Izba podkreśla, że przy stosowaniu ww. przepisów, przesłanki którymi kierują się organy podatkowe rozpatrując wnioski o udzielenie ulgi są te same. Mianowicie jak wynika z przepisu art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej w przypadku uzasadnionym ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Izba podkreśla, że umorzenie zaległości podatkowej, czy jak w rozpatrywanej sprawie umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej stanowi ulgę podatkową przyznawaną na podstawie uznania administracyjnego i stanowi wyłom od konstytucyjnej zasady sprawiedliwości i równości opodatkowania wyrażonej w art. 84 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483). Zasadą jest terminowe płacenie podatków, a w przypadku uchybienia tym terminom podatnik ponosi dodatkowe skutki finansowe w postaci odsetek za zwłokę. Ponieważ przyznanie ulgi jest czymś wyjątkowym, to i okoliczności powstania zaległości powinny być szczególne, a takie, zdaniem Izby, w sprawie nie wystąpiły. Nieznajomość przepisów prawa podatkowego, co miało miejsce w tej sprawie, w ocenie Izby, nie można zaliczyć do okoliczności szczególnych, ponieważ znajomość prawa podatkowego jest obowiązkiem każdego prowadzącego działalność gospodarczą. Nie ma znaczenia w sprawie, że błąd został zauważony przez Przedsiębiorstwo i w następstwie tego dokonano korekty podatku należnego za miesiąc styczeń 2001 r. Jak stanowi przepis art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej zaległością podatkową jest podatek nie zapłacony w terminie płatności, a od zaległości podatkowych (art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej) naliczane są odsetki za zwłokę. Izba analizując zeznania podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych CIT-8 za rok 1999 oraz za rok 2000 stwierdza, iż przedsiębiorstwo zaczęło osiągać złe wyniki ekonomiczne zanim jeszcze powstały odsetki za zwłokę od zaległości za miesiąc styczeń 2001 r. Przedsiębiorstwo cały czas boryka się z trudnościami, które są wynikiem wysokiej fluktuacji skazanych, niskiego poziomu ich umiejętności zawodowych, a co za tym idzie i wydajności pracy. Powoduje to negatywne skutki ekonomiczne, objawiające się produkcją poniżej opłacalności. Zdaniem Izby Skarbowej nie stanowi wystarczającej przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie ulgi eksponowany przez stronę fakt istnienia trudności finansowych i możliwość utraty płynności finansowej. Również fakt otrzymywania w chwili obecnej ze strony Państwa mniejszej pomocy w postaci ulg z tytułu zatrudnienia osób pozbawionych wolności niż miało to miejsce w latach 1998-1999 nie może być, w ocenie Izby, argumentem wystarczającym do udzielenia pomocy w postaci umorzenia odsetek za zwłokę, bowiem brak dostatecznych dochodów do zrealizowania należnych budżetowi zobowiązań nie stanowi sam w sobie wystarczającej przesłanki do ich umorzenia. Skarb Państwa nie może co do zasady ponosić skutków nieumiejętnych działań podatników, braku znajomości przepisów prawa podatkowego. Izba podkreśla, że podatek VAT jest podatkiem specyficznym, którego ciężar ponosi nabywca towaru lub usługi, a niepłacenie tego podatku w terminie jest równoznaczne z kredytowaniem bieżącej działalności danego podmiotu gospodarczego. Izba podkreśla i to, że każdy jest odpowiedzialny za swe działania i w przypadku zaniedbania obowiązków musi mieć świadomość ponoszenia konsekwencji, tak jak w przypadku Przedsiębiorstwa, zapłaty odsetek od powstałej zaległości w podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 2001 r. Oceniając zebrany materiał dowodowy organ odwoławczy w konsekwencji uznał, że nie wystąpiły w sprawie szczególne okoliczności, jak też nie wykazano istnienia ważnego interesu podatnika. Izba wreszcie podkreśla i to, że organ podatkowy pierwszej instancji podejmując decyzję na podstawie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej rozważa także istnienie interesu publicznego, polegającego na płaceniu podatków służących finansowaniu potrzeb całego społeczeństwa, czego Przedsiębiorstwo nie gwarantuje, wykazując za rok poprzedni i I kwartał tego roku stratę. Zatem jak wykazano, nie zachodzą w sprawie przesłanki uzasadniające podjęcie decyzji umarzającej odsetki za zwłokę. W skardze na powyższą decyzję skarżące Przedsiębiorstwo wniosło o jej uchylenie w całości oraz decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżone decyzje skarżący uważa za krzywdzące i wydane z naruszeniem art. 67 § 1 i 67 § 1a Ordynacji podatkowej, gdyż decyzje wydane zarówno przez organ pierwszej instancji, jak i przez organ odwoławczy w oparciu o uznanie administracyjne wystąpienia bądź niewystąpienia u skarżącego jednej z przesłanek warunkujących umorzenie odsetek za zwłokę nie oznaczają dowolności tego uznania i stanowią przedmiot sądowej kontroli legalności decyzji uznaniowych wydanych przez organy podatkowe. Skarżący uważa w przeciwieństwie do organów podatkowych, że w przedmiotowej sprawie nie tylko występuje wymagana przez art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej przesłanka dotycząca istnienia "ważnego interesu podatnika", ale również i druga z wymaganych przez cytowany przepis przesłanka istnienie "interesu publicznego". Powyższe, zdaniem skargi, uzasadnia znaczne ograniczenie pomocy ze strony państwa, zła kondycja finansowa skarżącego oraz niebezpieczeństwo ogłoszenia upadłości. Przesłanka "ważnego interesu publicznego" uzasadniona jest tym, że skarżący będący przedsiębiorstwem państwowym o statusie przywięziennego zakładu pracy oprócz funkcji czysto ekonomicznych spełnia jeszcze ważniejszą funkcję resocjalizującą i wychowującą skazanych przez pracę. Ocenianie interesu publicznego jedynie przez pryzmat bezwzględnej egzekucji podatkowej stawia, zdaniem skargi, pod dużym znakiem zapytania celowość, skuteczności i sens istnienia przepisu art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej oraz nie pogłębia zaufania podmiotów gospodarczych do Państwa Prawa. Niezależnie od powyższego w skardze strona wyraża wątpliwość co do istnienia u niej obowiązku podatkowego, skoro będąca przedmiotem opodatkowania podatkiem VAT zaliczka, stanowiła zaledwie 35% ceny umówionej (art. 6 ust. 8 ustawy o VAT). Strona przyznaje, że korekty podatku VAT za styczeń 2001 r. dokonała wprawdzie z własnej inicjatywy, ale wynikającej z ustnych wyjaśnień i interpretacji uzyskanych w Urzędzie Skarbowym - a do tych okoliczności organy nie ustosunkowały się. Izba w odpowiedzi na skargę wnosząc o jej oddalenie, w pełni podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie. Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...) pod względem zgodności z prawem. Powyższe oznacza, że kompetencja sądu administracyjnego ogranicza się do zbadania czy zaskarżona do sądu decyzja odpowiada prawu. Mając na względzie powyższe w pierwszej kolejności wypada podkreślić, iż kontroli pod względem zgodności z prawem w rozpatrywanej sprawie podlega decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od zaległości w podatku od towarów i usług za m-c styczeń 2001 r. Powyższe oznacza, że sąd w tej sprawie nie może wypowiadać się jak oczekuje tego strona skarżąca - czy zasadnie dokonała ona korekty podatku od towarów i usług za m-c styczeń 2001 r. - w konsekwencji której to korekty naliczone zostały odsetki za zwłokę - a umorzenia których odmówiły organy podatkowe zaskarżoną do sądu decyzją. Odnosząc się natomiast do meritum sprawy stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Natomiast zgodnie z art. 67 § 1a Ordynacji podatkowej umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę na wniosek podatnika następuje zgodnie z przepisami o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców. Treść przywołanej wyżej regulacji prawnej świadczy o tym, iż decyzje dotyczące umorzenia zaległości podatkowych czy odsetek za zwłokę podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego. W świetle dotychczasowego orzecznictwa, sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania uregulowanego w Ordynacji podatkowej, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadami ww. postępowania podatkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie nie stwierdził, aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona tylko w wypadkach stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można by mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (por. wyrok NSA z 24 maja 1996 r. III SA 600/95). Skoro umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną, to tym samym wypadki uzasadniające uwzględnienie wniosku muszą posiadać tę samą cechę. Za umorzeniem zaległości podatkowej przemawiać będą wypadki niezależne od sposobu postępowania podatnika bądź spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu (wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 1997 r. SA/Gd 3277/95). W orzecznictwie NSA wyraża się tak daleko idące poglądy (np. w wyroku z dnia 8 kwietnia 1998 r. - S SA/Ka 1494/96, czy z dnia 28 stycznia 1998 r. I SA/Wr 2028/96), że niesporne wystąpienie okoliczności gospodarczo lub społecznie uzasadnionych oraz przypadków zagrożenia bytu podatnika nie obligują organu podatkowego do zaniechania poboru podatku czy zastosowania innego typu ulg. Odnosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż organy podatkowe zebrały materiał dowodowy w stopniu niezbędnym dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, który to materiał wnikliwie oceniły w kontekście przesłanek z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, zaś wyciągniętym wnioskom nie sposób zarzucić dowolności. Podjęta decyzja mieści się w granicach uznania administracyjnego. Z tych przyczyn skarga jako niezasadna na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), podlega oddaleniu. AW