I SA/Gd 199/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Sp. z o.o. z siedzibą [...] o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 5 marca 2014 r., skarżąca "A" Sp. z o.o. [...] wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym od wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. Stosownie do art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Brzmienie powołanego przepisu wskazuje, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej zostało w znacznym zakresie pozostawione uznaniu sądu administracyjnego. Spełnienie przez wnioskodawcę przesłanek ekonomicznych w nim wskazanych nie obliguje do przyznania prawa pomocy. Podkreślić przy tym należy, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. W złożonym oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach spółka podała, iż wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 50.000 zł, posiada środki trwałe o wartości 109.454,57 zł, w ostatnim roku obrotowym poniosła stratę w wysokości 153.221,60 zł, na jednym z dwóch rachunków bankowych zgromadziła środki w kwocie 11.297,09 eur. W uzasadnieniu wyjaśniła, że wniesiona skarga zmierza do ochrony praw spółki, której obecna sytuacja finansowa uniemożliwia uiszczenie należnych kosztów sądowych. Spółka nie jest bowiem w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla prowadzonej działalności gospodarczej, w tym wywiązywania się z powstałych zobowiązań. Wskazała, że naczelnik urzędu skarbowego dokonał zabezpieczenia na majątku spółki kwoty zobowiązań podatkowych w wysokości 1.432.639 zł i odsetek za zwłokę w wysokości 227.512 zł; zajęte zostały środki transportu spółki oraz jej rachunki bankowe. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 10 marca 2014 r. (doręczonym pełnomocnikowi w dniu 18 marca 2014 r.) zobowiązano pełnomocnika skarżącej spółki do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: (1) odpisu zeznania podatkowego za ostatni rok podatkowy (2013) jeżeli zostało już złożone; (2) odpisu sprawozdania finansowego za rok 2013 (bilansu, rachunku zysków i strat wraz z informacją dodatkową), jeżeli zostało sporządzone; (3) dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiągniętego dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, a także kosztów uzyskania przychodów w okresie ostatnich trzech miesięcy; (4) zestawienia środków trwałych; (5) odpisów deklaracji VAT-7 z ostatnich trzech miesięcy; (6) wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, obejmujących okres ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na nich (wpłat, wypłat, przelewów) i stanem sald; (7) dokumentów potwierdzających aktualny stan zadłużenia spółki wobec Skarbu Państwa; (8) dowodów potwierdzających okoliczność prowadzonej względem majątku spółki egzekucji. Poinformowano przy tym stronę, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W odpowiedzi na powyższe wezwanie spółka nadesłała następujące dokumenty: (-) odpis zeznania za rok podatkowy od 1 stycznia do 31 grudnia 2013 r. (CIT-8), w którym wykazała stratę w wysokości 47.700,19 zł, deklarując przychody w kwocie 17.561,29 zł oraz koszty ich uzyskania w kwocie 65.261,48 zł; (-) odpis deklaracji VAT-7D za IV kwartał 2013 r., w której zadeklarowano dostawę towarów (świadczenie usług) o wartości 11.980 zł i nabycie towarów (usług pozostałych) o wartości 7.618 zł; (-) wyciągi z dwóch rachunków bankowych prowadzonych przez [...] S.A. w EUR i PLN za okres od 5 listopada 2013 r. do 3 marca 2014 r., których salda końcowe były ujemne i wynosiły 75 zł i 18,25 eur; (-) tabele amortyzacyjne środków trwałych za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2013 r. oraz za 2014 r., w których ujęto: inwestycję w obcym środku trwałym o wartości początkowej 99.153,14 zł, podwyższenie wartości inwestycji w obcym środku trwałym o wartości początkowej 17.008,03 zł oraz dwa samochody osobowe [...] o wartości początkowej 80.000 zł i [...] o wartości początkowej 40.000 zł; (-) odpisy polis ubezpieczenia komunikacyjnego ww. samochodów osobowych, z tytułu których spółka w 2014 r. zobowiązana jest do uiszczenia składek w łącznej kwocie 1.484 zł wraz z dowodem wpłaty tytułem składki kwoty 411,50 zł; (-) zestawienia kosztów międzyokresowych – polisy ubezpieczeniowe 2013 i 2014, w których poza ubezpieczeniami komunikacyjnymi pojazdów ujęto także Biuro-abonament; (-) siedem faktur zakupu z dnia 3 i 31 grudnia 2013 r., 31 stycznia i 28 lutego 2014 r. na łączną kwotę 430,01 zł, potwierdzenie opłaty za fakturę w kwocie 54,61 zł; (-) dwie faktury dotyczące zakupu usługi adwokackiej z dnia 14 października 2013 r. w kwocie 8.856 zł i kosztów zastępstwa procesowego z dnia 30 stycznia 2014 r. w kwocie 2.436,40 zł, dwie noty obciążeniowe z dnia 6 i 25 lutego 2014 r. na łączną kwotę 136 zł za opłaty skarbowe od pełnomocnictw, potwierdzenie opłaty za pełnomocnictwo w wysokości 34 zł oraz za notę obciążeniową w kwocie 85 zł; (-) trzy faktury sprzedaży z dnia 20 grudnia 2013 r. oraz 15 i 22 stycznia 2014 r. na łączną kwotę 20.814,20 zł; (-) trzy dokumenty WZ (wydanie z magazynu) z dnia 20 grudnia 2013 r. oraz 15 i 22 stycznia 2014 r. towarów o łącznej wartości 13.205,32 zł; (-) polecenia księgowania dotyczące: amortyzacji za 12/2013 r. (1.634,88 zł), za 01/2014 r. i 02/2014 r. (po 1.634,68 zł); różnic kursowych (0,44 zł – dowody z dnia 3 i 19 grudnia 2013 r., 117,97 zł – dowody z dnia 7, 9 i 13 stycznia 2014 r.); ubezpieczenia samochodów i abonament mBiura (1.002,17 zł – dowód z dnia 31 stycznia 2014 r., 184,33 zł – dowód z dnia 28 lutego 2014 r.); rozliczeń okresowych w 12/2013 (214 zł); odsetek za 2013 r. od pożyczek (83.277,26 zł); wartości sprzedanych palet (7.705 zł – dowód z dnia 20 grudnia 2013 r.); wyksięgowania zobowiązań przedawnionych (5.553,34 zł – dowód z dnia 31 grudnia 2013 r.); (-) odpisy zawiadomień: z dnia 21 lutego 2011 r. i z dnia 15 października 2012 r. o zajęciu zabezpieczającym wierzytelności u naczelnika urzędu skarbowego do kwoty 1.660.151 zł; z dnia 21 lutego 2011 r. o zajęciu zabezpieczającym rachunku bankowego prowadzonego przez [...] S.A. do kwoty 1.660.151 zł; z dnia 1 marca 2011 r. o zajęciu środków transportu spółki; z dnia 31 grudnia 2013 r. i 13 stycznia 2014 r. o zajęciu rachunku bankowego prowadzonego przez [...] S.A. odpowiednio do kwot 84.758,77 zł i 396.530,55 zł wraz z tytułami wykonawczymi z dnia 17 i 31 grudnia 2013 r.; (-) odpis pisma naczelnika urzędu skarbowego z dnia 23 lutego 2011 r. o przekazaniu wykazanej przez spółkę nadwyżki z tytułu VAT za listopad i grudzień 2010 r. i za styczeń 2011 r. w łącznej wysokości 346.995 zł na konto działu egzekucji urzędu skarbowego; (-) odpis pisma naczelnika urzędu skarbowego z dnia 13 stycznia 2014 r. do [...] S.A. w przedmiocie przekształcenia zajęcia zabezpieczającego rachunki bankowe spółki w zajęcie egzekucyjne. W piśmie z dnia 25 marca 2014 r. dołączonym do ww. dokumentów spółka wyjaśniła, że dowody obrazujące aktualny stan jej zadłużenia wobec Skarbu Państwa przedłoży niezwłocznie po otrzymaniu stosownych zaświadczeń. Na dowód podjętych działań przedstawiono wnioski o wydanie zaświadczeń o niezaleganiu w podatkach/stwierdzającego stan zaległości oraz o niezaleganiu w opłacaniu składek wraz z potwierdzeniami ich nadania. Pełnomocnik spółki w piśmie z dnia 25 marca 2014 r. (które wpłynęło do sądu w dniu 31 marca 2014 r.) zwrócił się o przedłużenie terminu do przedstawienia dokumentów określonych w wezwaniu. Termin ten, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 1 kwietnia 2014 r., został spółce przedłużony do dnia 10 kwietnia 2014 r. W kolejnym piśmie z dnia 3 kwietnia 2014 r. pełnomocnik spółki poinformował, że dokumenty obrazujące stan zadłużenia spółki zostaną przedłożone po rozpoznaniu wniosku złożonego w tym zakresie przez naczelnika urzędu skarbowego, który postanowieniem z dnia 31 marca 2014 r. (którego odpis dołączono) przewidywany termin wydania zaświadczenia określił na dzień 24 kwietnia 2014 r. Dnia 15 kwietnia 2014 r. wpłynęły do sądu: zaświadczenie ZUS, w świetle którego spółka zobowiązana jest do opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne i na dzień 31 marca 2014 r. nie posiada zaległości z tego tytułu; zaświadczenie naczelnika urzędu skarbowego, z którego wynika, że na dzień 21 marca 2014 r. zaległości podatkowe spółki z tytułu VAT wynoszą łącznie 1.742.032,18 zł; historie rachunków bankowych spółki prowadzonych przez [...] S.A. w EUR i PLN za okres od 30 marca do 4 kwietnia 2014 r., które potwierdzają przekazanie w dniu 3 kwietnia 2014 r. kwoty 45.620,61 zł (11.278,55 eur) na częściową spłatę zajęcia egzekucyjnego. W niniejszej sprawie uznano, że spółka nie wykazała zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, mimo że nadesłała obszerny materiał obejmujący 113 dokumentów. Analiza przedłożonych przez spółkę dokumentów prowadzi do wniosku, że zostały one przedstawione w taki sposób, aby potwierdzały przede wszystkim złą kondycję finansową strony. W ocenie referendarza sądowego można uznać, że spółka w sposób wyczerpujący udokumentowała księgowane koszty podatkowe, stan posiadanego zadłużenia z tytułu zaległości podatkowych oraz dokonane względem jej majątku czynności egzekucyjne. Natomiast wciąż wątpliwości budzi wysokość osiąganych przez spółkę przychodów, posiadanych przez nią środków pieniężnych oraz aktywów, w tym nie tylko środków trwałych, które podlegają amortyzacji, ale również pozostałych aktywów, w szczególności aktywów obrotowych. Zauważyć należy, że spółka pomimo wyraźnego wezwania, jak również przedłużenia jej terminu do nadesłania wymaganych dokumentów, nie przedłożyła sprawozdania finansowego za rok 2013. W świetle obowiązujących przepisów spółka, której rokiem podatkowym jest rok kalendarzowy, miała obowiązek sporządzenia rocznego sprawozdania finansowego do dnia 31 marca 2014 r. Podkreślić przy tym trzeba, że spółka zobowiązana została do przedłożenia sprawozdania finansowego za rok 2013, które zostało sporządzone a nie zatwierdzone. Termin do zatwierdzenia sprawozdania finansowego za rok 2013 upływa bowiem spółce z dniem 30 czerwca 2014 r. (spółka zobowiązana jest do zatwierdzenia sprawozdania finansowego w ciągu sześciu miesięcy od dnia bilansowego, w tym wypadku od dnia 31 grudnia 2013 r.). W konsekwencji przyjąć należało, że spółka świadomie uchyliła się od przedłożenia bilansu, rachunku zysków i strat oraz informacji dodatkowej za rok 2013. Pomimo przedłużenia jej terminu do wykonania zobowiązania nałożonego zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 10 marca 2014 r. przedmiotowego dokumentu nie nadesłała; dnia 15 kwietnia 2014 r. przedstawiła wyłącznie zaświadczenie obrazujące stan posiadanych zaległości podatkowych oraz historie rachunków bankowych za okres od 30 marca do 4 kwietnia 2014 r., chociaż w tej dacie winna już była dysponować sporządzonym sprawozdaniem finansowym za 2013 r. Natomiast nadesłane dowody księgowe – polecenia księgowania, obejmujące okres od 31 grudnia 2013 r. do 28 lutego 2014 r., obrazują w zasadzie wyłącznie księgowane przez spółkę koszty podatkowe (amortyzację, ubezpieczenia samochodów, różnice kursowe). Wśród tych zapisów brak jest chociażby wydatków (zakupów), które spółka udokumentowała fakturami z dnia 3 i 31 grudnia 2013 r., 31 stycznia i 28 lutego 2014 r. w łącznej kwocie 430,01 zł, wydatków z tytułu zastępstwa procesowego w kwocie 2.436,40 zł, które spółka udokumentowała fakturą z dnia 30 stycznia 2014 r., jak również dostaw (wydania towarów z magazynu), które miały miejsce w dniach 15 i 22 stycznia 2014 r. o łącznej wartości 5.500,32 zł a udokumentowane zostały dowodami WZ (poleceniem księgowania została objęta jedynie sprzedaż palet o wartości 7.705 zł udokumentowana dowodem WZ z dnia 20 grudnia 2013 r.). Nie obejmują one także uzyskanych przez spółkę przychodów ze sprzedaży, które zobrazowała fakturami z dnia 20 grudnia 2013 r. oraz 15 i 22 stycznia 2014 r. na łączną kwotę 20.814,20 zł. Nie można przy tym pominąć, że dokonane przez spółkę transakcje z kontrahentami nie mają odzwierciedlenia w historii operacji dokonanych na rachunkach bankowych spółki, z których wyciągi nadesłała. Okoliczność ta może dowodzić, że spółka nie przedłożyła wyciągów ze wszystkich posiadanych kont, a jedynie z tych które podlegają zajęciu egzekucyjnemu. Podkreślić trzeba, że przedstawione przez spółkę faktury dokumentujące zakup przez nią usług/towarów, jak również dokonaną przez nią sprzedaż, wystawione zostały w okresie od 3 grudnia 2013 r. do 28 lutego 2014 r., a przedłożone wyciągi z rachunków bankowych obejmują operacje, które miały miejsce w okresie od 5 listopada 2013 r. do 4 kwietnia 2014 r. W przypadku zaś gdy spółka dokonywała rozliczeń gotówkowych z kontrahentami winna była przedstawić dowody kasowe, czego nie uczyniła. W tym stanie sprawy – zdaniem orzekającego – zamiarem spółki było przedstawienie i udokumentowanie wyłącznie tych okoliczności, które skutkowałyby przyjęciem, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie kosztów w niniejszej sprawie. Warto przy tym nadmienić, że spółka dokumentując poniesione wydatki przedstawiła fakturę na kwotę 8.856 zł za usługi adwokackie, która wystawiona została w dniu 14 października 2013 r., a zatem w okresie, który nie był brany pod uwagę przez orzekającego. Z drugiej zaś strony spółka nie przedstawiła dokumentów obrazujących uzyskane w tym czasie dochody, co potwierdza stanowisko prezentowane przez referendarza sądowego w niniejszej sprawie. Końcowo wskazać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie już wyjaśniono, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. Ponoszone koszty są związane z prowadzoną działalnością gospodarczą i są jej naturalną konsekwencją (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt I FZ 549/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Podkreślić przy tym należy, że nie każdy koszt podatkowy stanowi wydatek faktycznie przez spółkę poniesiony. Tego rodzaju kosztem niepieniężnym jest amortyzacja, która – jak wynika z przedłożonych przez spółkę poleceń księgowania – stanowi wśród zaksięgowanych przez nią kosztów (wydatków) znaczną wartość. Z tych wszystkich względów, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.