I SA/Gd 202/20

Dnia 17 stycznia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Irena Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2022 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku P.W. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 21 lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi W odpowiedzi na zarządzenie z dnia 24 lutego 2020 r. wzywające do uiszczenia wpisu P.W. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 22 maja 2020 r. (I SPP/Gd 122/20) starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Powyższe zarządzenie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 czerwca 2020 r. Zarządzeniem z dnia 6 lipca 2020 r. skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 24 lutego 2020 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 9387 zł. W odpowiedzi skarżący ponownie złożył wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych, nie uiszczając przy tym należnego wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia 30 lipca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę P.W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 21 lipca 2017 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. Od powyższego postanowienia strona wniosła zażalenie, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2021 r., sygn. akt I FZ 67/21. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 20 maja 2021 r. (k.106). W piśmie nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 26 maja 2021 r. P.W. złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Uzasadniając złożony wniosek skarżący podał, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy z uwagi na brak środków finansowych i omyłkowe przyjęcie, że złożył skutecznie wniosek o przyznanie prawa pomocy, co było związane ze złą kondycją psychiczną spowodowaną sytuacją osobistą, epidemią i obostrzeniami sanitarnymi. Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia 9 listopada 2021 r. sygn. akt I FZ 194/21, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższe postanowienie. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upływał w dniu 27 maja 2021 r., a skoro skarżący wniósł o przywrócenie terminu w dniu 26 maja 2021 r., to dokonał tego z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) - dalej w skrócie zwanej p.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W związku z tym, że kwestia złożenia wniosku o przywrócenie terminu w terminie wynikającym z art. 87 § 1 p.p.s.a. została przesądzona w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2021 r. sygn. akt I FZ 194/21, należało przystąpić do merytorycznego rozpoznania wniosku strony i dokonać oceny zaprezentowanej w nim argumentacji, mającej wskazywać na brak winy strony w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Wskazać należy, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.gov.pl). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997 r., sygn. akt SA/Sz 630/96). W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02). W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie strona nie uprawdopodobniła okoliczności, które miałyby przemawiać za stwierdzeniem, że uchybienie terminowi do uiszczenia wpisu od skargi miało charakter niezawiniony. Wnioskodawca braku swojej winy upatruje w błędnym przeświadczeniu, spowodowanym złą kondycją psychiczną, że złożenie przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy skutecznie zwalniało go z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Według Słownika Języka Polskiego PWN uprawdopodobnić to "sprawić, że coś staje się prawdopodobne". Z kolei przez prawdopodobną należy rozumieć sytuację, która wydaje się być prawdziwa; jest duża szansa, że się wydarzyła. Różnica pomiędzy udowodnieniem a uprawdopodobnieniem nie polega na obniżeniu wiarygodności stwierdzonych faktów, lecz jedynie na pewnym odformalizowaniu czynności zmierzających do ich ustalenia. Uprawdopodobnienie oznacza ustalenie określonego faktu (zdarzenia czy też okoliczności) na podstawie wiarygodnych środków dowodowych, pozwalających na uznanie zgodności dowodzonych faktów z rzeczywistością. Uprawdopodobnienie należy zatem rozumieć jako obiektywny stan wiedzy, w świetle której istnienie danego faktu jest wysoce prawdopodobne. Uprawdopodobnienie polega na wykorzystaniu środków dowodowych w celu stworzenia większego lub mniejszego stopnia prawdopodobieństwa niedającego pewności lecz jedynie wiarygodność twierdzenia o danych faktach. Nie może ono jednak opierać się wyłącznie na twierdzeniach zainteresowanego, które powinny zostać uwiarygodnione za pomocą określonych środków dowodowych. Do uprawdopodobnienia braku winy w dochowaniu terminu nie wystarczy zatem samo ogólnikowe powołanie się na istniejący stan "złej kondycji psychicznej", jeśli takiemu stwierdzeniu nie towarzyszy przedstawienie dowodów, które pozwalają stwierdzić, że taki stan rzeczy mógł mieć wpływ na zaniechanie podjęcia określonych czynności postępowania przez samego skarżącego. Strona w żaden sposób nie uprawdopodobniła, że nie tylko stan taki rzeczywiście zaistniał, ale również, że był tego rodzaju, iż mógł doprowadzić do błędnego postrzegania skuteczności dokonywanych czynności procesowych. W przekonaniu Sądu, brak wsparcia przedstawionej we wniosku argumentacji odpowiednimi dowodami, mogącymi choćby uprawdopodobnić funkcjonowanie przez wnioskodawcę w stanie złej kondycji psychicznej, nie uprawnia do stwierdzenia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony. Odmienne zapatrywanie obligowałoby Sąd do przywrócenia uchybionego terminu już tylko z uwagi na samo złożenie wniosku i otwierałoby możliwość każdorazowego powoływania się na zły stan psychiczny, jako okoliczność eliminującą winę w niedochowaniu terminów procesowych. W związku z tym Sąd uznał, że nie wystąpiły okoliczności uzasadniające przywrócenie uchybionego terminu i w konsekwencji, na podstawie art. 86 § 1 orzekł jak w sentencji postanowienia.