I FZ 67/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Łoboda, po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 202/20 odrzucające skargę P. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 21 lipca 2017 r., nr [...], w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 30 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 202/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę P. W. (dalej: "Strona", "Skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 21 lipca 2017 r. nr [...], w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że Skarżący dwukrotnie wzywany był do uiszczenia wpisu od skargi: zarządzeniem z dnia 24 lutego 2020 r. wydanym na podstawie art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), na które odpowiedział wnioskiem o przyznanie prawa pomocy – który został prawomocnie rozstrzygnięty zarządzeniem referendarza z dnia 22 maja 2020 r. – oraz zarządzeniem z dnia 6 lipca 2020 r. wzywającym do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 24 lutego 2020 r. Skarżący został pouczony, że nieuiszczenie wpisu od skargi w ciągu 7 dni od doręczenia odpisu powyższego zarządzenia skutkować będzie odrzuceniem skargi. W odpowiedzi na wezwanie Strona ponownie złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. W związku z niewykonaniem przez Skarżącego prawomocnego wezwania z 24 lutego 2020 r. WSA w Gdańsku postanowieniem z 30 lipca 2020 r. odrzucił skargę. W uzasadnieniu postanowienia, wskazując na przepisy art. 199 oraz art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. zaznaczono, że strony obarczone są obowiązkiem poniesienia kosztów związanych ze swoim uczestnictwem w postępowaniu, a sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Skarżący, pomimo dwukrotnego wezwania do uiszczenia wpisu od skargi, nie dokonał należnej wpłaty. Sąd podkreślił, że Skarżącemu nie przyznano prawa pomocy poprzez zwolnienie go z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Postępowanie wywołane jego wnioskiem o przyznanie prawa pomocy zostało prawomocnie rozstrzygnięte poprzez pozostawienie tego wniosku bez rozpatrzenia. Odnosząc się do kwestii złożenia ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zaznaczył, że nie przerwał on biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej. Na powyższe postanowienie Skarżący wniósł zażalenie z dnia 19 sierpnia 2020 r. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 220 § 1 i § 3 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym odrzuceniu skargi ze względu na jej nieopłacenie, ponieważ bieg terminu do uiszczenia wpisu sądowego został skutecznie przerwany. Skarżący podniósł, że jego pierwszy wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony w terminie otwartym do uiszczenia wpisu od skargi, nie został załatwiony merytorycznie, a ponadto nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a to w postaci pogorszenia sytuacji Strony spowodowanego rozprzestrzenianiem się koronawirusa. W efekcie tego ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy przerwał bieg terminu do uiszczenia wpisu od skargi i jej odrzucenie przez Sąd było przedwczesne. W piśmie procesowym z dnia 29 września 2020 r. zatytułowanym "uzupełnienie zażalenia Skarżącego z dnia 19.08.2020 r. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Wydział I z dnia 3.07.2020 r., doręczone w dniu 14.08.2020 r., sygn.. akt I SA/Gd 202/20, które odrzuca skargę" Skarżący stwierdził, że przerwanie biegu terminu do uiszczenia wpisu od skargi potwierdza postanowienie starszego referendarza sądowego WSA w Gdańsku z dnia 21.09.2020 r., sygn. akt I SPP/Gd 263/20, przyznające prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W razie stwierdzenia braków formalnych pisma, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (odrzucenia skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia, skargi o wznowienie postępowania) uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu terminu do uzupełnienia braków pisma, przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez pisma bez rozpoznania. Jeśli zaś pismem tym jest skarga, skarga kasacyjna, zażalenie, skarga o wznowienie postępowania – podlega ona odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że zdarzeniem, które zwalnia stronę od obowiązku uiszczenia wpisu jest złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W takim przypadku, po zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy w sposób niekorzystny dla skarżącego, skarżący wzywany jest do uiszczenia wpisu sądowego. Ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wywołuje już jednak skutków suspensywnych (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2009 r., sygn.. akt I FZ 159/09; z dnia 24 marca 2010 r., sygn.. akt I OSK 444/10; z dnia 28 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 1003/10; z dnia 26 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 66/15). Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że po otrzymaniu pierwszego wezwania do uiszczenia wpisu Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postępowanie wpadkowe w tym zakresie prawomocnie zakończyło się dla Skarżącego niekorzystnie, po czym Skarżący został wezwany do wykonania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Skarżący miał w takiej sytuacji obowiązek uiszczenia wymaganego wpisu od skargi w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 58/05). Skarżący, pomimo skutecznego doręczenia mu wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 24 lutego 2020 r., nie uiścił prawem wymaganego wpisu od skargi, a więc zasadnie Sąd pierwszej instancji skargę odrzucił z uwagi na nieuzupełnienie braku fiskalnego. Nie zasługiwały zatem na uwzględnienie argumenty podnoszone w zażaleniu, że w związku ze złożeniem ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, motywowanego zmianą okoliczności faktycznych i prawnych, skarżący przedwcześnie został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego. Dodatkowo należy zauważyć, że jakiekolwiek twierdzenie skarżącego o zmianie okoliczności faktycznych wniosku o przyznanie prawa pomocy jest o tyle bezpodstawne, że jego pierwotny wniosek nie był rozpoznany merytorycznie, gdyż strona nie przedstawiła potrzebnych danych na urzędowym formularzu PPF, co w efekcie doprowadziło do pozostawienia jej wniosku bez rozpoznania (prawomocnie). Bez wpływu na ocenę prawidłowości działania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gdańsku w przedmiotowej sprawie pozostaje również okoliczność przyznania skarżącemu prawa pomocy na mocy postanowienia starszego referendarza sądowego WSA w Gdańsku z dnia 21.09.2020 r., sygn. akt I SPP/Gd 263/20. Nie niweczy ono skutków niezastosowania się strony do wynikającego z wcześniej wydanego postanowienia o odmowie prawa pomocy obowiązku do uiszczenia kosztów sądowych, w terminie zakreślonym nowym wezwaniem (por. postanowienie SN z dnia 9 grudnia 2002 r., sygn. akt III RN 144/02). Powtórzyć należy, że ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w sytuacji, gdy Sąd wydał uprzednio prawomocne postanowienie w tym przedmiocie, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu. Odmienne procedowanie mogłoby bowiem doprowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy, a co za tym idzie - skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania i trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do istoty. Ze wskazanych przyczyn, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.