I FZ 159/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : Janusz Zubrzycki po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. L. sp. z o.o. z/s w B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2009 r. sygn. akt III SA/Wa 406/08 w kwestii odrzucenia zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału w sprawie ze skargi P. L. Sp. z o. o. z/s w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 14 grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sygn. akt III SA/Wa 406/08 w sprawie ze skargi P. L. sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 14 grudnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług odrzucił zażalenie skarżącej na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 13 marca 2009 r. o wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 lutego 2008 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż pismo z dnia 16 marca 2009 r. wystosowane zostało na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 13 marca 2009 r., które nakazywało wezwanie skarżącej do wykonania prawomocnego Zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 lutego 2009 r. w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 000 zł. Sąd przyjął, iż zarówno zarządzenie z dnia 13 marca 2009 r. jak i sporządzone w jego wykonaniu wezwanie z dnia 16 marca 2009 r. nie maja charakteru merytorycznego o którym mowa w art. 227 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., powołana dalej jako P.p.s.a.), a ponadto nie mieszczą się w zakresie przedmiotów wymienionych w art. 194 § 1 P.p.s.a. i nie przysługuje na nie żaden środek odwoławczy. Stąd, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. uznał wniesione zażalenie za niedopuszczalne. Jednocześnie wskazał, iż termin do wniesienia zażalenia na zarządzenie z dnia 28 lutego 2008 r. upłynął w dniu 13 marca 2008 r. Dodatkowo Sąd zaznaczył, iż odstąpił od wezwania do usunięcia braku formalnego o którym mowa w art. 49 P.p.s.a. zażalenia w postaci braku podpisu, ponieważ uzupełnienie ww. braku i tak nie miało by wpływu na wynik sprawy. Od przedmiotowego postanowienia, strona skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika stosownie do art. 194 § 1 pkt 8 P.p.s.a. złożyła zażalenie, w którym zaskarżyła je w całości i wniosła o jego uchylenie. Sądowi pierwszej instancji zarzuciła naruszenie art. 227 § 1 P.p.s.a. poprzez błędną wykładnie co skutkowało bezpodstawnym odrzuceniem zażalenia z dnia 24 marca 2009 r. Uzasadniając swoje stanowisko wskazała, iż tenże przepis przewiduje możliwość wniesienia zażalenia od każdego postanowienia Sądu i każdego zarządzenia Przewodniczącego. Zatem, w ocenie skarżącej przedmiotowe postanowienie zostało wydane z naruszeniem tego przepisu. W tym zakresie powołała się na postanowienie NSA z dnia 17.10.2006 r., sygn. akt II OZ 1030/06. Nadto wskazała, iż nie jest świetle tego przepisu oraz powołanego orzeczenia NSA zasadne twierdzenie Sądu, iż zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego nie przysługuje, gdyż jest to jedynie czynność materialno-techniczna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, iż przepis art. 227 § 1 P.p.s.a. stanowi, że zażalenie przysługuje na zarządzenie przewodniczącego oraz postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych. Natomiast zgodnie z przepisem art. 220 § 1 tejże ustawy sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym wypadku z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Przy czym, w razie bezskuteczności upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. W sprawie niniejszej rozstrzygnięcia wymaga następująca kwestia: czy dopuszczalne jest złożenie zażalenia na następcze zarządzenie Przewodniczącego wzywające w istocie do wykonania pierwotnego – prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu od skargi, w sytuacji, kiedy zarządzenie następcze stanowiące podstawę wezwania do uiszczenia wpisu, wydane zostało po negatywnym dla strony rozstrzygnięciu – kwestii przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych – w skutek prawomocnego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego? Wskazać należy, iż żaden przepis ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie precyzuje jakie skutki pociąga za sobą złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych dopiero po wezwaniu do uiszczenia opłaty. Stąd, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjąć należy, że jeżeli po doręczeniu stronie wezwania do uiszczenia wpisu stosownie do art. 220 § 1 P.p.s.a., a przed upływem wskazanego tam 7-dmio dniowego terminu, zajdzie jakiekolwiek zdarzenie, które zwalnia stronę od obowiązku wykonania nakazanej czynności w terminie (a jest takim zdarzeniem złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych), to wezwanie pierwotne wezwanie traci aktualność. Przy czym, kiedy ujawni się znowu potrzeba usunięcia braków, na przykład – na skutek prawomocnej odmowy zwolnienia od kosztów sądowych – przewodniczący powinien zarządzić skierowanie do strony nowego wezwania. Jednocześnie, odróżnić należy wezwanie od zarządzenia Przewodniczącego w wyniku, którego wezwanie zostało wystosowane (por. II FZ 125/05 – postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13.05.2005 r., publik. ONSAiWSA 2006 nr 1, poz. 12; pogląd. Sądu Najwyższego wyrażony w orzeczeniu z dnia 2 listopada 1962 r., sygn. II Cz 121/62, publik. OSNC z 1963 r., nr 7-8, poz. 182 ). Oznacza to, iż na skutek wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, który następnie został załatwiony odmownie, ponowić należy samo wezwanie, od doręczenia którego zaczyna biec termin do dokonania wpisu pod rygorem wskazanym w wezwaniu. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy uznać należy, iż zarządzenie Przewodniczącego z dnia 13 marca 2009 r., które stanowiło podstawę do wystosowania wezwania z dnia 16 marca 2009 r., było jedynie zarządzeniem wzywającym do wykonania zarządzenia Przewodniczącego z dnia 28 lutego 2008 r., które z dniem 13 marca 2008 r. stało się prawomocne. Nie stanowiło więc zarządzenia w przedmiocie kosztów sądowych o którym mowa w art. 220 § 1 P.p.s.a., które byłoby zaskarżalne na podstawie art. 227 § 1 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 04.12.2007 r., sygn. II OZ 1237/07, publik. Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach NSA). Podobnie jak skierowane do strony wezwanie z dnia 16 marca 2009 r., które stanowiło jedynie informację o obowiązku uiszczenia wpisu określonego zarządzeniem z dnia 28 lutego 2009 r. oraz o skutkach prawnych jego niewykonania w zakreślonym terminie. Nie mieszczą się one w zakresie przedmiotów wymienionych w art. 194 § 1 P.p.s.a. i nie przysługuje na nie żaden środek zaskarżenia. Prawidłowo zatem, Sąd w oparciu o przepis art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. odrzucił zażalenie strony jako niedopuszczalne. Reasumując: w oparciu o powyższe, za bezpodstawny uznać należy zarzut zażalenia naruszenia art. 227 § 1 P.p.s.a. poprzez błędną jego wykładnię, który strona upatruje w bezzasadnym przyjęciu przez Sąd, iż zażalenie na przedmiotowe zarządzenie nie przysługuje bowiem jest to czynność materialno-techniczna, podczas gdy w jej opinii z treści przywołanego przepisu wynika, iż zażalenie przysługuje na każde zarządzenie czy postanowienie w przedmiocie kosztów. Sąd jednocześnie podziela pogląd zaprezentowany we wskazanym przez stronę postanowieniu NSA z 17.10.2006 r., sygn. akt II OZ 1030/06, że przepis art. 227 § 1 daje możliwość zaskarżenia wszelkich zarządzeń przewodniczącego w przedmiocie kosztów, tym nie mniej jednak w niniejszej sprawie strona zaskarżyła zarządzenie, które nie jest zarządzeniem w przedmiocie kosztów, o którym mowa we wskazanym przepisie, stąd nie przysługuje na nie zażalenie. Dodatkowo z aprobatą z uwagi na ekonomikę procesową, należy odnieść się do odstąpienia przez Sąd od wezwania do usunięcia braku formalnego wniesionego przez skarżącą zażalenia – w postaci podpisu – czyli braku o którym mowa w art. 49 § 1 P.p.s.a., bowiem nie miałby on wpływu na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając w oparciu o przepis art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.