I SA/Gd 202/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędzia WSA Marek Kraus, Protokolant Specjalista Agnieszka Rupińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi G.M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 stycznia 2025 r. nr 209/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę G. M. (dalej: Wnioskodawca lub Skarżący) podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom z tytułu prowadzonej działalności. W związku z nieopłacaniem należnych składek na jego koncie powstały zaległości. Wnioskodawca wnioskiem z 14 listopada 2024 r. zwrócił się o umorzenie zadłużenia z tytułu niezapłaconych składek. W uzasadnieniu wskazał, że opłacał składki zgodnie z przepisami. O zamknięciu działalności poinformował wszystkie instytucje. Głównym powodem zaprzestania działalności było zdjęcie i odłączenie przez nieznaną osobę/firmę transformatora. Wnioskodawca mieszkał nad halą, w której prowadził działalność, jednak z uwagi na warunki na polecenie Wójta i na podstawie decyzji Opieki Społecznej określającej zagrożenie życia nakazano mu opuszczenie tego lokalu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował Wnioskodawcę o możliwości złożenia dokumentacji obrazującej jego sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną. W piśmie z 5 grudnia 2024 r. i podaniu z 6 grudnia 2024 r. Wnioskodawca zwrócił się o przedłużenie terminu na złożenie dokumentów. W toku postępowania Wnioskodawca przedłożył oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z 12 grudnia 2024 r., pismo z 16 stycznia 2025 r., ponaglenie o braku deklaracji z 29 grudnia 2010 r. oraz zaświadczenie z GOPS z 16 stycznia 2025 r. Do rozpatrzenia wniosku wykorzystano informacje pozyskane z urzędu, tj.: informację z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych, stan na 21 listopada 2024 r., informację z Centralnej Ewidencji Pojazdów, stan na 21 listopada 2024 r., - informację z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej oraz notatkę służbową z 16 grudnia 2024 r. Pismem z 9 stycznia 2025 r. poinformowano Wnioskodawcę o zakończeniu postępowania wyjaśniającego oraz o tym, że przysługuje mu prawo do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, w terminie 7 dni od daty otrzymania zawiadomienia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Rzeszowie (dalej: Zakład lub ZUS) działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2, 3, 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497) - dalej: "u.s.u.s.", w oparciu o § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003r. Nr 141, poz. 1365) – dalej: "rozporządzenie", odmówił Wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 23.938,74 zł, w tym: ubezpieczenia społeczne za okres od października 2011 do kwietnia 2013 w łącznej kwocie 12.898,83 zł (w tym z tytułu: składek – 5.858,83 zł oraz odsetek liczonych na 14 listopada 2024r. przypadających od ww. składek – 7.040 zł), ubezpieczenie zdrowotne za okres października 2011 do kwietnia 2013 w łącznej kwocie 10.811,69 zł (w tym z tytułu: składek-4.823,69 zł oraz odsetek liczonych na 14 listopada 2024r. przypadających od ww. składek -5.988 zł), Fundusz Pracy za okres lutego 2013 do kwietnia 2013 w łącznej kwocie 228,22 zł (w tym z tytułu: składek -117,22 zł oraz odsetek liczonych na 14 listopada 2024r. przypadających od ww. składek -111 zł). Zakład wskazał, że z analizy dokumentacji wynika, że Wnioskodawca jest rozwiedziony i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, źródłem jego utrzymania jest emerytura w kwocie 2.228,04 zł brutto, 764,62 zł netto (po potrąceniach w kwocie alimentacyjnych 1.262,90 zł) oraz dodatek celowy w kwocie 300 zł (średnio). Wnioskodawca w grudniu 2010 r. otrzymał zasiłki celowe: na dożywianie w kwocie 100 zł oraz na zakup opału 300 zł. Ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem w kwocie 1.702 zł w tym: opłaty eksploatacyjne (energia elektryczna, gaz, woda, węgiel) 600 zł, koszty związane z leczeniem (np. wykup leków, badania, wizyty lekarskie) 250 zł, inne (np. wynajem mieszkania, czesne za szkołę lub przedszkole, alimenty) 852 zł. W utrzymaniu pomaga mu rodzina kupując ubrania, płacąc za telefon. Opłaty nie zawsze są regulowane terminowo, zdarza się również, że była żona przynosi mu jedzenie. Poza zadłużeniem w ZUS posiada zobowiązania alimentacyjne w kwocie 92.000 zł (1.262,90 zł miesięcznie) potrącane z emerytury. Wnioskodawca nie posiada majątku nieruchomego, ruchomości, praw majątkowych czy wierzytelności. Wnioskodawca jest właścicielem ½ udział nieruchomości o powierzchni 0,4371 ha położonej w miejscowości B. Na nieruchomości Zakład dokonał zabezpieczenia spłaty poprzez wpis do hipoteki przymusowej. Wnioskodawca oświadczył, że nieruchomość ta jest zajęta na poczet zaległych alimentów i nie może z niej skorzystać. W toku postępowania Wnioskodawca powołał problemy zdrowotne. Zakład dokonał analizy kwestii przedawnienia i uznał, że należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu oraz przywołał okoliczności, które miały wpływ na zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Zakład odnosząc się do zaistnienia przesłanek całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek wskazał, że przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 1 i 4 u.s.u.s. nie wystąpiły z oczywistych przyczyn, a przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą w stosunku do zadłużenia Wnioskodawcy. Także przesłanka wymieniona w z art. 28 ust. 3 pkt 4a również nie ma zastosowania, gdyż wysokość zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek, przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Co do pozostałych przesłanek Zakład zauważył, że Wnioskodawca zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Aktualnie pobiera świadczenie emerytalne, z którego dokonywane są potrącenia alimentacyjne. Posiada majątek nieruchomy, na którym Zakład dokonał zabezpieczenia spłaty należności poprzez wpis do hipoteki przymusowej. Należności z tytułu zaległych składek są dochodzone w trybie przymusowym przez Dyrektora Oddziału ZUS. Nie nastąpiło zatem stwierdzenie przez naczelnika urzędu skarbowego lub komornika braku majątku z którego można prowadzić egzekucję. Brak jest również podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Z uwagi na powyższe wykluczeniu podlegają przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 u.s.u.s. W ocenie Zakładu skoro istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych organ rentowy działając jako wierzyciel nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania. Nieściągalność należności z tytułu składek bowiem związana jest generalnie z całkowitą, aktualną i przyszłą niemożnością skutecznego ich dochodzenia w postępowaniu egzekucyjnym oraz nieracjonalnością wszczęcia takiego postępowania. W związku z powyższym w ocenie Zakładu nie zachodzą żadne przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Analizując uregulowania prawne dotyczące możliwości umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności Zakład wskazał, że przesłanka wykazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w stosunku do Wnioskodawcy nie zachodzi, ponieważ nie prowadzi on już działalności gospodarczej. Natomiast wystąpienie przesłanki dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu uniemożliwiającego opłacenie należności. Powołane przez Wnioskodawcę problemy zdrowotne nie pozbawiają go możliwości uzyskiwania dochodu, gdyż źródłem jego utrzymania jest świadczenie emerytalne. ZUS rozważył możliwość umorzenia należności z uwagi na trudną sytuację finansową (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Zakład wskazał, że wartość minimum socjalnego dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego wynosi 1.823,78 zł (według danych IPISS za III kwartał 2024r.). Natomiast minimum egzystencji dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego wynosi 854,08 zł (dane za 2023 r.). Dochód Wnioskodawcy przekracza wartość minimum egzystencji, a także wartość minimum socjalnego, co pozwala wykluczyć przesłankę ubóstwa. Ponadto korzysta ze wsparcia rodziny. Zakład w powyższym zestawieniu uwzględnił kwotę netto pobieranego przez Wnioskodawcę świadczenia emerytalnego bez potrąceń, gdyż pomniejszenia te są konsekwencją nieregulowania zobowiązań wobec wierzycieli i nie są uwzględniane przez praktykę orzeczniczą w ocenie sytuacji osoby zobowiązanej dla potrzeb umorzenia zaległości publicznoprawnych. W ocenie Zakładu brak jest podstaw do uznania, że sytuacja materialno-bytowa Wnioskodawcy całkowicie i trwale wyklucza spłatę powstałego zobowiązania. Wnioskodawca pobiera świadczenie emerytalne, które przyznane jest na stałe, bez względu na stan zdrowia i podlega corocznej waloryzacji. Ponadto Wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości, na której Zakład dokonał zabezpieczenia spłaty poprzez wpis do hipoteki przymusowej. Istnieje także możliwość odzyskania należności poprzez dobrowolną spłatę w formie układu ratalnego. W ocenie ZUS podjęcie decyzji o umorzeniu zadłużenia na obecnym etapie postępowania byłoby działaniem przedwczesnym i nieuzasadnionym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący zaskarżył ww. decyzję wnosząc o zbadanie sprawy. Wskazał, że jego firma istniała do czasu opłacania przez niego składek w prawidłowych wysokościach. Później została zlikwidowana z uwagi na brak warunków socjalnych. W jego ocenie działania urzędów były bezprawne. W odpowiedzi na skargę Zakład wniósł o jej oddalenie. W dniu 17 czerwca 2025 r. Skarżący stawił się na rozprawie. Poparł skargę wskazując, że nie posiada zaległości wobec ZUS. W odrębnym postępowaniu wyjaśniał, że zaprzestanie działalności było związane z działaniami organu opieki społecznej. Informacje przekazano do ZUS, czego aktualnie organ nie uwzględnia. Na pytanie Przewodniczącej oświadczył, że wie co jest przedmiotem postępowania i podtrzymuje twierdzenie, że działalność nie była prowadzona, o czym wiedział ZUS w Kwidzynie. Skarżący potwierdza, że płacił składki w czasie gdy prowadził działalność gospodarczą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadzała się do oceny zgodności z prawem decyzji odmawiającej Skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek. Na wstępie należy zasygnalizować, że w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia należności z tytułu składek (najstarsza należność dotyczy października 2011 r., a najnowsza kwietnia 2013 r.). Zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 24 ust 5f u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. W niniejszej sprawie na podstawie ww. przepisów doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, gdyż przed upływem terminu przedawnienia co do należności podjęto następujące czynności: - FUS i FUZ za październik 2011 r. - 13 lutego 2012 r. wszczęto postępowanie w sprawie wydania decyzji, decyzja uprawomocniła się 14 maja 2012 r. oraz 2 czerwca 2016 r. doręczono tytuł wykonawczy (dalej: TW), - FUS i FUZ za okres od listopada do grudnia 2011 wszczęto postępowanie w sprawie wydania decyzji 13 lutego 2012 r., decyzja uprawomocniła się 14 maja 2012 r., 5 czerwca 2012 r. doręczono TW; - FUS i FUZ za okres stycznia do lutego 2012 wszczęto postępowanie 2 kwietnia 2012 r., decyzja uprawomocniła się 25 czerwca 2012, 16 lipca 2012 r. doręczono TW, - FUS i FUZ za okres od marca do kwietnia 2012 r. wszczęto postępowanie 5 czerwca 2012 r., decyzja uprawomocniła się 18 października 2012 r., 2 lipca 2016 r. doręczono TW, - FUS i FUZ za okres od maja do lipca 2012 r. wszczęto postępowanie 18 września 2012 r., decyzja uprawomocniła się 16 listopada 2012 r. 31 grudnia 2012 r. doręczono TW, FUS i FUZ za okres od sierpnia do września 2012 r. wszczęto postępowanie 28 grudnia 2012 r., decyzja uprawomocniła się 15 stycznia 2013 r., 13 sierpnia 2013 r. doręczono TW, - FUS i FUZ za okres października 2012 do lutego 2013 r.- wszczęto postępowanie 10 lutego 2014 r. decyzja uprawomocniła się 19 maja 2014 r., 9 czerwca 2014 r. doręczono TW, FUS i FUZ za marzec 2013 r.- wszczęto postępowanie 10 lutego 2014 r. decyzja uprawomocniła się 19 maja 2014 r., 13 sierpnia 2013 r. doręczono TW, FUS i FUZ za kwiecień 2013 r.- wszczęto postępowanie 10 lutego 2014 r. decyzja uprawomocniła się 19 maja 2014 r., 9 czerwca 2014 r. doręczono TW, FUS po sporządzonych 17 grudnia 2013 r. korektach dokumentów rozliczeniowych za okres od października 2012 r. do lutego 2013r.- wszczęto postępowanie 10 lutego 2014 r. decyzja uprawomocniła się 19 maja 2014 r., 9 czerwca 2014 r. doręczono TW, - FP za marzec 2013- wszczęto postępowanie 27 maja 2013 r., decyzja uprawomocniła się 19 lipca 2013 r., 13 sierpnia 2013 r. doręczono TW, FP za luty i kwiecień 2013 r. wszczęto postępowanie 10 lutego 2014 r. decyzja uprawomocniła się 19 maja 2014 r., 9 czerwca 2014 r. doręczono TW. Zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Ponadto należności: FUS od października 2011 r. do kwietnia 2013 r., FUZ od października 2011 r. do kwietnia 2013 r., FP od lutego do kwietnia 2013 r. - zabezpieczono hipoteką przymusową na nieruchomości nr [...]. W konsekwencji w zaskarżonej decyzji prawidłowo wskazano, że w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia należności z tytułu składek, gdyż w sprawie podjęto ww. czynności, a postępowanie egzekucyjne trwa nadal. Przy czym egzekucja jest skuteczna. W konsekwencji należało uznać, że należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowi art. 28 u.s.u.s. Zgodnie z art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. umorzenie należności z tytułu składek w całości lub w części może nastąpić (z zastrzeżeniem ust. 3a) tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 1520 ze zm.); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek i dopiero wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Orzekający w sprawie organ w pierwszej kolejności musi stwierdzić, czy sytuacja taka w ogóle powstała, albowiem jej brak determinuje konieczność wydania rozstrzygnięcia odmownego. W przeciwnym razie zobligowany jest do oceny, czy w świetle zaistniałych zdarzeń umorzenie to byłoby zasadne, a przesądza o tym konstrukcja powołanych przepisów, z której jednoznacznie wynika, że nawet w razie spełnienia którejkolwiek z przesłanek umorzenia należności, należność tę organ umorzyć może, a nie musi. Podkreślić zatem trzeba, że jakkolwiek spełnienie którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. (lub rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s.) jest niezbędne do umorzenia należności, to ich wystąpienie nie skutkuje powstaniem obowiązku podjęcia takiego rozstrzygnięcia przez organ, lecz dopiero daje mu taką możliwość. Zatem w razie stwierdzenia wystąpienia wspomnianych przesłanek organ może podjąć rozstrzygnięcie odmowne. Zwłaszcza jednak w takim przypadku powinien uzasadnić swą decyzję w sposób nie budzący wątpliwości co do motywów, którymi się kierował przy jej wydawaniu, a więc szczegółowo przedstawić powody takiej kwalifikacji i argumenty, które legły u jej podstaw. Tylko bowiem wówczas, decyzja przezeń wydana nie będzie nosiła znamion dowolności. Natomiast rolą Sądu orzekającego w przedmiocie legalności takiej decyzji jest zweryfikowanie, czy przedstawione wymogi zostały spełnione. Sąd jest obowiązany do oceny, czy decyzja odpowiada standardom określonym w obowiązujących przepisach, czy też je narusza w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. W przypadku decyzji odmawiającej umorzenia należności ze względu na niezasadność zgłoszonego w tym przedmiocie żądania, zadaniem Sądu nie jest więc ocena słuszności tej kwalifikacji, lecz to, czy w świetle okoliczności wynikających z akt sprawy jej podjęcie było dopuszczalne (zgodne z prawem). Sąd bada zatem, czy w danym przypadku organ istotnie mógł wydać rozstrzygnięcie odmowne. Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że Zakład sprostał opisanym wymogom. Trafnie bowiem spostrzegł, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by w sprawie zaistniała jakakolwiek przesłanka do stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek. Prawidłowo stwierdzono, że przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. dotycząca śmierci dłużnika z oczywistych względów nie wystąpiła. Ponadto przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, albowiem w sprawie nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust, 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy - Prawo upadłościowe. Również przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. nie zachodzi. W sprawie ustalono, że nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej ale jednocześnie nie wystąpiła przesłanka braku majątku podlegającego egzekucji, bowiem Wnioskodawca uzyskuje dochód z tytułu świadczenia emerytalnego, z którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Także przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Organ prawidłowo ocenił, że przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi. W sprawie ustalono, że Skarżący pobiera świadczenie emerytalne, z którego dokonywane są potrącenia alimentacyjne. Posiada także majątek nieruchomy, na którym Zakład dokonał zabezpieczenia spłaty należności poprzez wpis do hipoteki przymusowej. Należności z tytułu zaległych składek są dochodzone w trybie przymusowym przez Dyrektora Oddziału ZUS. Nie nastąpiło zatem stwierdzenie przez naczelnika urzędu skarbowego lub komornika braku majątku z którego można prowadzić egzekucję. Słusznie Zakład ocenił, że brak jest również podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 6 u.p.e.a.), gdyż aktualnie prowadzona jest egzekucja z świadczenia emerytalnego. W sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne jest w toku, to wykluczone jest zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Dopóki postępowanie toczy się nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji. W związku z powyższym prawidłowo Zakład stwierdził, że w sprawie nie zaszły żadne przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Na gruncie rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż analiza akt sprawy pozwala uznać, że ZUS w sposób wystarczający zebrał materiał dowodowy i dokonał jego oceny. W tej sprawie nie można mówić o wystąpieniu przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Organ rozpoznając sprawę dokonał również analizy sprawy pod kątem możliwości zastosowania przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w którym ustawodawca stworzył organom możliwość umorzenia określonych zaległości z tytułu składek, mimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe przesłanki umorzenia należności w oparciu o ten przepis sprecyzowane zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Wskazane wyżej przepisy dają organowi uprawnienie do umorzenia należności z tytułu składek w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że organ może należności umorzyć, lecz nie jest do tego zobligowany. Odnosząc się do przesłanek określonych w rozporządzeniu, ZUS prawidłowo ocenił, że zgromadzona w sprawie dokumentacja nie upoważnia do wydania decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek. Dodać należy, że w świetle art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia, to ubiegający się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczeń społecznych ma wykazać, że ze względu na stan majątkowy, sytuację rodzinną oraz zdrowotną nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Skoro zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek wymienionych w § 3 rozporządzenia, będących podstawą dla organu rentowego do wydania decyzji o umorzeniu składek, to oznacza, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na nim, jako wnioskodawcy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2019 r., sygn. akt I GSK 980/18). ZUS uzasadniając swoje stanowisko przeanalizował wszystkie podniesione we wniosku okoliczności, uznając jednocześnie, że brak jest podstaw do przyjęcia, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną Wnioskodawca nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki. Przy czym organ odniósł się do wszystkich przesłanek wymienionych w § 3 ust. 1 rozporządzenia, nie stwierdził także innych okoliczności uzasadniających podjęcie korzystnego dla Skarżącego rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji nie można przyjąć, że zaistniała przesłanka braku możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych rodziny. Mając na uwadze powyższe należało przyjąć, że w sprawie nie wykazano, iż konieczność spłaty składek doprowadzi do pozbawienia możliwości zaspokajania przez niego niezbędnych potrzeb życiowych, a stanowisko w powyższym zakresie organ prawidłowo uzasadnił, odnosząc się do argumentacji Skarżącego oraz zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zasadnie Zakład w decyzji stwierdził, że przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w stosunku do Skarżącego nie zachodzi, ponieważ Wnioskodawca nie prowadzi już działalności gospodarczej. Natomiast przepis ten odnosi się do zobowiązanych, którzy nadal prowadzą działalność gospodarczą. Odnosząc się do oceny wystąpienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dotyczącej stanu zdrowia należy wyjaśnić, że wystąpienie tej przesłanki uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale też skutkiem tej choroby musi być pozbawienie takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. W kontekście powyższego przesłanka ta nie zaistniała w przedmiotowej sprawie, gdyż Skarżący nie wykazał, że nie może uzyskiwać dochodów ze względu na własny stan zdrowia lub w związku z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Wskazane przez Skarżącego problemy zdrowotne (psychiatryczne, diabetologiczne, urologiczne) mogą być dodatkowym utrudnieniem w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności z tytułu składek, skoro Skarżący dysponuje stałym źródłem dochodu, które może stanowić źródło stopniowej spłaty zadłużenia wobec ZUS. Wnioski Zakładu w tym zakresie są prawidłowe. Źródłem utrzymania Wnioskodawcy jest bowiem świadczenie emerytalne, które jest wypłacane niezależnie od stanu zdrowia i co roku przewidziana jest jego waloryzacja. Uzyskiwany w ten sposób dochód pozwala na prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Tym samym Wnioskodawca nie wykazał, że nie może uzyskiwać dochodów ze względu na własny stan zdrowia. Podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek nie jest bowiem sam fakt zaistnienia choroby, a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem tej choroby. Nie można też zarzucić Zakładowi, że w zakresie przesłanki dotyczącej trudnej sytuacji finansowej (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia) została dokonana z naruszeniem przepisów. Zakład przeanalizował sytuację finansową Skarżącego. Uwzględnił w swej ocenie wszystkie przedstawione przez Wnioskodawcę okoliczności, w tym wysokość przypadającego na jego gospodarstwo domowe dochodu: emerytura w kwocie 2 228,04 zł brutto, 764,62 zł netto (po potrąceniach w kwocie 1 262,90 zł), korzystania przez niego z pomocy społecznej, otrzymywania zasiłku celowego na dożywianie i na zakup opału, uwzględnił też, że Wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Dane te powiązał ze wskaźnikami określającymi minimum socjalne i minimum egzystencji. Wartość minimum socjalnego dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego wynosi 1823,78 zł (według danych za III kwartał 2024 r., zaś minimum egzystencji dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego wynosi 854,08 zł (dane za 2023 r.). Zakład prawidłowo ocenił, że dochód Skarżącego przekracza wartość minimum egzystencji, a także wartość minimum socjalnego, co pozwalało Zakładowi na wydanie decyzji negatywnej, gdyż wykluczono przesłankę ubóstwa. Organ analizując wystąpienie tej przesłanki dodatkowo zwrócił uwagę, że Skarżący korzysta też ze wsparcia rodziny, co również ma korzystny wpływ na jego sytuację finansową. Organ wyjaśnił, z jakiego powodu do wyliczenia przyjęto kwotę netto pobieranego przez Skarżącego świadczenia emerytalnego bez potrąceń, gdyż pomniejszenia są konsekwencją nieregulowania zobowiązań wobec wierzycieli i nie są uwzględniane przez praktykę orzeczniczą w ocenie sytuacji osoby zobowiązanej dla potrzeb umorzenia zaległości publicznoprawnych. W jej sytuacji należy stwierdzić, że Zakład prawidłowo uzasadnił swoje stanowisko w sprawie, bez naruszeń przepisów postępowania. Ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Odstąpienie od powszechnego obowiązku regulowania należności publicznoprawnych jakim jest umorzenie należności z tytułu składek, jest możliwe jedynie w sytuacji jednoznacznego stwierdzenia, że osoba zobowiązana nie będzie miała możliwości spłaty zaległości. Trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę zobowiązań, musi zostać udowodniona i mieć charakter trwały, a więc występować w dłuższym okresie. W ocenie Sądu, Zakład miał podstawy do stwierdzenia, że brak jest podstaw do uznania, że sytuacja materialno-bytowa Skarżącego całkowicie i trwale wyklucza spłatę powstałego zobowiązania, skoro pobiera świadczenie emerytalne, które przyznane jest na stałe, bez względu na stan zdrowia i podlega corocznej waloryzacji. Ponadto posiada majątek w postaci nieruchomości, na której Zakład dokonał zabezpieczenia spłaty poprzez wpis do hipoteki przymusowej. Stanowisko Zakładu, że podjęcie decyzji o umorzeniu zadłużenia na obecnym etapie postępowania byłoby działaniem przedwczesnym i nieuzasadnionym jest więc należycie uzasadnione. O istnieniu ważnego interesu podatnika nie decyduje subiektywne przekonanie podatnika, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny (por. wyrok NSA z 7 października 2010 r., sygn. akt II GSK 1000/09). Ważny interes podatnika należy rozumieć jako względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika. Trudna sytuacja majątkowa może być uznana za ważny interes podatnika, jednakże nie może być mowy o automatyzmie, który powodowałby, że każda trudna sytuacja materialna skutkowałaby zawsze udzieleniem wnioskowanej ulgi. Ważny interes podatnika musi charakteryzować się nieprzewidywalnością i niezależnością od sposobu postępowania podatnika. Nie wystarczy, że zobowiązany wskaże na uciążliwości i trudności w zapłacie zaległości. W takich przypadkach bowiem istnienie uciążliwości i trudności jest oczywiste. Zobowiązany musi liczyć się z koniecznością zapłaty składek, gdyż to należy do jego obowiązków, zaś odstąpienie od realizacji tego obowiązku ma charakter zupełnie wyjątkowy. Decyzja o umorzeniu należności składkowej przysługuje organowi, który w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanek umorzeniowych może, ale nie musi umorzyć zaległości. Zatem nawet w obiektywnie trudnej sytuacji finansowej Wnioskodawcy, ZUS nie jest zobligowany do umorzenia zaległości. W przypadku natomiast braku przesłanek całkowitej nieściągalności lub ważnego interesu osoby zobowiązanej, ZUS ma ustawowy obowiązek odmówić umorzenia. Przy czym rozpatrując wniosek o umorzenie Zakład mając na uwadze interes Wnioskodawcy, kieruje się również zabezpieczeniem interesu społecznego. Środki uzyskane przez ZUS z tytułu opłaconych składek przeznaczane są w znacznej części na wypłaty świadczeń społecznych osobom ubezpieczonym, w tym wypłaty rent inwalidzkich i emerytur. Interes społeczny, jakim jest zapewnienie wymienionych świadczeń będących źródłem utrzymania dużej grupy społeczeństwa, przemawia za odmową umorzenia. Interes publiczny oznacza dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo i zaufanie do organów władzy. Każdy zobowiązany powinien w taki sposób układać bieg swoich interesów oraz podejmować takie decyzje finansowe, by pozwoliły mu na wywiązywanie się z ciążących na nim należności publicznoprawnych. Udzielenie ulgi, w tym umorzenie zaległych składek, nie może być również traktowane jako sposób na rozwiązywanie problemów finansowych zobowiązanego, co skutkuje przerzuceniem ciężarów podatkowych na resztę społeczeństwa. Zatem względy społeczne wymagają, by zobowiązanie publicznoprawne było realizowane, a podatnik nie był pochopnie z niego zwalniany (por. wyrok NSA z 21 marca 2001r., I SA/Ka 577/00, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "zasady sprawiedliwości wymagają, by każdy zobowiązany do płacenia należności obowiązek ten wypełnił. Udzielanie ulgi jednym podmiotom, a egzekwowanie obowiązku od innych, zasady sprawiedliwości społecznej burzyłoby" (wyrok NSA z 24 października 2000 r., sygn. akt SA/Bk 1205/99, 1206/99). W związku z powyższym prawidłowo ZUS w wydanej decyzji uznał, że nie zachodzą okoliczności wykazane w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Wobec powyższego należało stwierdzić, że skarga jest niezasadna. Zakład przeprowadził wszechstronne postępowanie dowodowe, a także wziął pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy. Również uzasadnienie odpowiada wymogom ustawowym, zawiera wszechstronną ocenę stanu majątkowego i szczegółowo wykazuje dlaczego Wnioskodawcy odmówiono umorzenia należności w oparciu o wszystkie ustawowe przesłanki. Organ prawidłowo przeanalizował sytuację życiową i materialną zobowiązanego oraz podjął decyzję mieszczącą się w pojęciu uznania administracyjnego, wskazując na okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności z tytułu składek. Ustalenia ZUS, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego. W zaskarżonej decyzji organ uwzględnił i ocenił wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności. Zakład prawidłowo wyjaśnił, dlaczego odmówił umorzenia składek na podstawie wskazywanych przepisów. Końcowo odnosząc się do argumentacji Skarżącego, z której wynika, że nie posiada zaległości wobec Zakładu należy wyjaśnić, że wysokość zadłużenia wynika z odrębnej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 22 października 2024 r. W celu wykazania braku zadłużenia Skarżącemu przysługiwało prawo do zaskarżenia ww. decyzji. W tym postępowaniu nie można więc skutecznie kwestionować decyzji, od której służyło odwołanie do Sądu Okręgowego. Natomiast kwestia tego czy wniosek z dnia 14 listopada 2024 r. o umorzenie należności z tytułu składek, w którym podniesiono zarzut braku zaległości stanowił zarazem odwołanie od ww. decyzji nie może podlegać ocenie w tej sprawie. Mając powyższe na względzie Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Sąd administracyjny niezwiązany granicami skargi nie stwierdził także innych naruszeń prawa, które mogłyby stanowić podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), oddalił skargę.