I SA/Gd 205/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem zawartym w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 6 marca 2015 r. (data stempla pocztowego), skarżący J. W. zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić przy tym należy, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji, czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z córką (21 lat) oraz synem (23 lata), posiada udziały w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością o wartości 50.000 zł, które stanowią jego jedyny majątek, trzyosobowa rodzina skarżącego utrzymuje się z jego wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.750 zł brutto miesięcznie, dochód z tego tytułu pozwala skarżącemu wyłącznie na zaspokojenie skromnych potrzeb własnych oraz dzieci, zaś konieczność uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie dodatkowo pozbawiłaby skarżącego środków, jakie ponosi on w związku z leczeniem nadciśnienia tętniczego i choroby wieńcowej. Referendarz sądowy uznał oświadczenie skarżącego za budzące wątpliwości, co do jego stanu rodzinnego oraz za niewystarczające do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych i zarządzeniem z dnia 16 marca 2015 r., wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: a/ oświadczenia, czy skarżący nadal pozostaje w związku małżeńskim w E. W.; jeżeli nie – przedłożenia orzeczenia sądu o rozwodzie lub separacji; w sytuacji gdy małżeństwo wnioskodawcy nie zostało rozwiązane jest on zobowiązany do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej i finansowej małżonki (obrazujących: źródło i wysokość dochodów osiągniętych przez nią w 2014 r. oraz uzyskanych w okresie ostatnich trzech miesięcy, stan środków i operacje księgowane na jej rachunkach bankowych w okresie ostatnich trzech miesięcy, składniki posiadanego majątku, w szczególności nieruchomości, pojazdy mechaniczne i przedmioty o wartości powyżej 3.000 euro) również wówczas, gdy w jego małżeństwie istnieje ustrój rozdzielności majątkowej; b/ odpisów wszystkich zeznań podatkowych za rok 2014 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), jeżeli zostały złożone, bądź stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego w przedmiocie wysokości wszystkich dochodów osiągniętych za ten rok; c/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych (rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych, w tym podlegających zajęciu egzekucyjnemu), maklerskich i innych, na których są gromadzone środki pieniężne, obrazujących historię (wpłaty, wypłaty, przelewy) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; d/ zaświadczenia od pracodawcy o wysokości miesięcznych dochodów oraz średniej wysokości wynagrodzenia z okresu ostatnich trzech miesięcy (w kwotach netto); e/ dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy stałych kosztów utrzymania rodziny (opłat za czynsz mieszkania, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, telefon itp.) oraz wydatków ponoszonych przez skarżącego na odpłatne leczenie (wizyty i badania lekarskie, leki); f/ oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); g/ oświadczenia dzieci skarżącego, czy osiągają one jakiekolwiek dochody, w tym z tytułu stypendiów (naukowych i socjalnych), alimentów, renty rodzinnej, umów zlecenia/o dzieło; jeżeli tak – przedłożenia dokumentów obrazujących źródło uzyskiwanych dochodów oraz ich miesięczną wysokość (w kwocie netto); h/ oświadczenia, czy skarżący uzyskuje dochód z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu w "A" Sp. z o.o. [...]; jeżeli tak – przedłożenia dokumentu obrazującego wysokość wynagrodzenia z tego tytułu; i/ w związku z zadeklarowanymi niskimi dochodami rodziny (na poziomie minimalnego wynagrodzenia za pracę) oraz brakiem zasobów finansowych oświadczenia, czy skarżący w okresie ostatnich sześciu miesięcy otrzymał jakiekolwiek świadczenia z pomocy społecznej; w przypadku odpowiedzi twierdzącej winien on przedłożyć kopie dokumentów potwierdzających charakter tej pomocy oraz jej wysokość; j/ oświadczenia, czy skarżący otrzymuje (jeśli tak to w jakiej wysokości) pomoc finansową lub rzeczową od członków rodziny; jeżeli tak – przedłożenia dowodów potwierdzających charakter pomocy oraz jej wysokość (np. oświadczenie osoby udzielającej pomocy). Poinformowano także skarżącego, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe skarżący nadesłał: (-) odpis umowy majątkowej małżeńskiej z dnia 31 sierpnia 2012 r., (-) zaświadczenie wystawione przez "B" S.A. [...] o wysokości miesięcznych oraz średnich miesięcznych zarobków skarżącego, które wynoszą 1.286,16 zł netto (1.750 zł brutto) oraz (-) oświadczenie złożone przez syna skarżącego, który powołując się na regulacje zawarte w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. Nr 133 poz. 883 ze zm.) odmówił udzielenia jakichkolwiek informacji dotyczących swojego stanu majątkowego oraz wysokości i źródeł osiąganych przychodów oraz podał, że udziela skarżącemu pomocy finansowej, której wysokość uzależniona jest od stanu zdrowia skarżącego i związanych z nim wydatków, jednocześnie odmawiając podania wysokości udzielanej pomocy oraz źródła pochodzenia środków na nią przeznaczanych. Skarżący złożył dodatkowe oświadczenie, w którym wyjaśnił, że: z żoną pozostaje w faktycznej separacji (małżonkowie nie zamieszkują razem i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego); nie składał zeznań podatkowych za 2014 r. oraz nie dysponuje zaświadczeniem z urzędu skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego za ten rok, wyjaśniając, że jego wydanie ma miejsce w terminie dłuższym aniżeli 7 dni i złoży je niezwłocznie po jego otrzymaniu (zobowiązanie w tej części nie zostało przez skarżącego wykonane); nie posiada rachunków bankowych; stałe miesięczne wydatki związane z kosztami zamieszkania kształtują się na poziomie 2.100 zł, co potwierdzać miała kopia umowy najmu lokalu, której nie dołączył, ponosi także dodatkowe wydatki z związane z leczeniem w wysokości około 100-200 zł, których nie jest w stanie udokumentować; nie posiada żadnych pojazdów samochodowych; nie uzyskuje przychodów z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu "A" Sp. z o.o., gdyż spółka faktycznie nie prowadzi działalności; nie korzystał z pomocy publicznej, natomiast otrzymuje pomoc finansową od dzieci – jej wysokość uzależniona jest od aktualnych potrzeb i wynosi od 100 do 900 zł miesięcznie, przy czym nie ma możliwości udokumentowania przekazywanych mu kwot, gdyż dzieci odmówiły złożenia oświadczenia w tym przedmiocie. Po analizie przedłożonego materiału dowodowego referendarz sądowy stwierdził, że wobec składania przez skarżącego sprzecznych oświadczeń jego sytuacja finansowa wciąż pozostaje niejasna. Zauważyć należy, że w oświadczeniu złożonym na urzędowym druku PPF skarżący wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwójką dorosłych dzieci. Podał także, że trzyosobowa rodzina utrzymuje się wyłącznie z jego wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.750 zł brutto. Z kwoty tej skarżący uiszcza nie tylko bieżące koszty związane z zaspokojeniem podstawowych potrzeb rodziny (tj. swoich i dzieci), ale jej część (100-200 zł) przeznacza dodatkowo na pokrycie kosztów swojego leczenia. W ocenie referendarza sądowego skarżący składając powyższe oświadczenie miał na celu wykazanie tylko tych okoliczności, które potwierdzałyby, że on i jego rodzina znajdują się w bardzo trudnej sytuacji finansowej oraz że nie ma on realnych możliwości na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie w jakiejkolwiek części. Za taką oceną przemawia to, że skarżący uchylił się od ujawnienia danych dotyczących składników majątku posiadanych przez pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym dzieci, jak również źródeł oraz wysokości osiąganych przez nie dochodów, pomimo że obowiązek ujawnienia tego rodzaju danych wynika wprost z konstrukcji formularza PPF, gdzie w rubrykach od 6 do 10 wnioskodawca winien wskazać osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, ich majątek oraz dochody. W orzecznictwie zaś prezentowany jest pogląd, że orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów, jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i aktualnych możliwości płatniczych jej samej jak i osób pozostających z taką osobą we wspólnym gospodarstwie domowym (por. m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 825/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W kolejnym oświadczeniu, będącym odpowiedzią na wezwanie z dnia 16 marca 2015 r., skarżący wskazał, że jego dzieci odmówiły podania danych obrazujących ich sytuację majątkową. W tym miejscu należy nadmienić, że z danych ujawnionych w Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, że syn skarżącego K. W. posiada całość akcji "B" S.A. [...], w której skarżący pełni funkcję Prezesa Zarządu oraz jest wspólnikiem "C" Sp. z o.o. [...], której posiada 45 udziałów o łącznej wartości 4.500 zł i w której pełni funkcję Prezesa Zarządu. Skarżący wyjaśnił przy tym, że otrzymuje od dzieci pomoc finansową w wysokości od 100 zł do 900 zł (okoliczność udzielania pomocy finansowej skarżącemu potwierdził jego syn). Ponadto, skarżący wskazał, że koszty związane z zamieszkaniem (w tym z tytułu czynszu najmu lokalu) wynoszą 2.100 zł, przy czym pomimo wyraźnego wezwania w tym zakresie w żaden sposób ich nie udokumentował. Kwota ta znacznie przekracza wysokość osiąganych przez skarżącego dochodów. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że pomimo pomocy finansowej udzielanej skarżącemu przez dzieci w wysokości od 100 zł do 900 zł, wciąż nie jest on w stanie samodzielnie się utrzymać. Podkreślić należy, że przyjmując nawet maksymalną podaną kwotę pomocy, to środki te wraz z wynagrodzeniem pozwalają skarżącemu jedynie na opłacenie wydatków związanych z zajmowanym lokalem. Z jakich zaś środków skarżący ponosi pozostałe koszty swojego utrzymania chociażby takie jak: zakup wyżywienia, niezbędnych leków, czy środków czystości, tego już skarżący nie wyjaśnił. W związku z powyższym należy zadać pytanie, z jakich powodów skarżący, którego dochody nie wystarczają nawet na pokrycie wskazywanych przez niego wydatków na czynsz najmu i eksploatację zajmowanego lokalu, ponosi je sam, skoro zamieszkujące z nim wspólnie dzieci osiągają dochody i to w wysokości, która pozwala im na udzielanie skarżącemu wsparcia finansowego (co należało wywieść z odmowy udzielenia informacji w tym zakresie). Dlaczego zatem nie partycypują one w kosztach zawiązanych z utrzymaniem lokalu, który użytkują wspólnie ze skarżącym, pomimo że są w stanie je ponieść. Co więcej, skarżący nie tylko twierdzi, że ponosi je samodzielnie, ale także wskazuje, że utrzymanie w tym zakresie zapewnia również swoim dzieciom. Podejmując niniejsze rozstrzygnięcie referendarz sądowy miał na uwadze, że wpis sądowy od skargi w niniejszej sprawie zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżoną decyzją, ta zaś wynosi 1.398.511 zł. Zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wpis od skargi wynosi 1% wartości przedmiotu zaskarżenia. Jednak mając na uwadze opisane okoliczności faktyczne nie sposób stwierdzić, czy w ogóle, a jeśli tak, to w jakiej części jest on w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie. Skarżący mimo, że miał możliwość wyjaśnienia wszystkich wątpliwości dotyczących swojej sytuacji finansowej, nie uczynił tego. Natomiast powoływane przez niego okoliczności pozostają we wzajemnej sprzeczności. Z tych wszystkich względów uznano, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.