I SA/Gd 207/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi G. S. i Z. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 12 stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych oddala skargę. Zaskarżonym do sądu postanowieniem, Dyrektor Izby Skarbowej działając na podstawie: - art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.); - art. 64c § 7 w trybie art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954; z późn. zm.) - po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez Państwa G. i Z. S. na postanowienie organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia 10 listopada 2008 r., którym organ egzekucyjny stosownie do żądania strony zawartego w piśmie z dnia 30 października 2008 r. ustalił koszty egzekucyjne w wysokości 6.113,00 zł oraz w wysokości 3.470,20 zł przypisane do tytułów wykonawczych w numerach Nr [...], Nr [...] wystawionych na ww. zobowiązanych - uchylił zaskarżone postanowienie w całości i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. Podstawą powyższego rozstrzygnięcia, był następujący stan faktyczny: Naczelnik Urzędu Skarbowego (wierzyciel i organ egzekucyjny jednocześnie) wystawił tytuły wykonawczego nr [...] z dnia 24 lipca 2003 r. i nr [...] z dnia 10 sierpnia 2004 r., które obejmowały zaległość podatkową Państwa G. i Z. S. z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 oraz 1999 rok. Odpisy ww. tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanym dnia 6 sierpnia 2003 r. oraz 16 sierpnia 2004 r. Przy czym podstawę prawną wystawienia tytułu wykonawczego Nr [...] stanowiła decyzja określająca Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia 30 czerwca 2003 r., natomiast tytułu wykonawczego nr [...] - decyzja określająca Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia 17 listopada 2003 r. Organ egzekucyjny Naczelnik Urzędu Skarbowego na podstawie wskazanych wyżej tytułów wykonawczych podjął egzekucję administracyjną do majątku zobowiązanych, tytuły te nadal pozostają w realizacji wobec braku zapłaty należności podatkowych nimi objętych. Z okoliczności faktycznych sprawy dalej wynika, że organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem Nr [...] z dnia 9 maja 2007 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku zobowiązanych na podstawie ww. tytułów wykonawczych na żądanie wierzyciela (stosownie do treści art. 56 § 1 pkt 4 w/w ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ze względu na uchylenie przez Dyrektora Izby Skarbowej decyzji organu podatkowego pierwszej instancji: nr [...] (decyzją nr [...] z dnia 31 października 2006 r.) i nr [...] (decyzją nr [...] z dnia 9 października 2006 r.) i przekazanie spraw do ponownego rozpatrzenia. Podjęcie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego po jego zawieszeniu nastąpiło postanowieniem organu egzekucyjnego nr [...] z dnia 4 czerwca 2007 r. Z kolei Dyrektor Izby Skarbowej (działając jako organ odwoławczy w postępowaniu egzekucyjnym) wydał postanowienie Nr [...] z dnia 5 lipca 2007 r. w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Nr [...] z dnia 9 maja 2007 r. dotyczące zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego m.in. na podstawie w/w tytułów wykonawczych Nr [...] oraz Nr [...]. W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia organ odwoławczy wskazał, iż wobec podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego (postanowieniem nr [...] z dnia 4 czerwca 2007 r.) prowadzonego m.in. na podstawie w/w tytułów wykonawczych, bezprzedmiotowe stało się postępowanie zażaleniowe wszczęte w związku z pismem Państwa G. i Z. S. z dnia 30 maja 2007 r. W konsekwencji powyższego organ odwoławczy umorzył postępowanie zażaleniowe opierając się w tym zakresie na przepisach art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 144 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 8 stycznia 2008 r. (sygn. akt I SA/Gd 886/07) uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej Nr [...] z dnia 5 lipca 2007 r. Przedmiotowy wyrok nie jest prawomocny, ponieważ Dyrektor Izby Skarbowej pismem Nr [...] z dnia 28 lutego 2008 r. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a postępowania z powyższego zakresu pozostaje w toku. Z chronologii akt sprawy wynika dalej, iż pismem z dnia 30 października 2008 r. Państwo G. i Z. S. wnieśli do organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego żądanie wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych i zwrotu tychże kosztów egzekucyjnych dotyczące tytułów wykonawczych Nr [...] oraz Nr [...] - powołując się na przepis art. 64 c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu wniosku małżonkowie wskazali, iż "decyzje podatkowe na podstawie których zostały wydane te tytuły wykonawcze zostały uchylone wyrokami Sądu Administracyjnego w Gdańsku jako niezgodne z prawem i jako takie nie podlegają wykonaniu" w konsekwencji powyższego winien nastąpić zwrot kosztów egzekucyjnych, zwłaszcza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 8 stycznia 2008 r. (sygn. akt I SA/Gd 886/07) stwierdził, że modyfikacja tytułów wykonawczych wydanych na podstawie uchylonych decyzji podatkowych jest czynnością naruszającą prawo. Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 10 listopada 2008 r. ustalił koszty egzekucyjne przypisane do tytułów wykonawczych wystawionych przeciwko G. i Z. S. w wysokości: 1) tytuł wykonawczy [...] - koszty egzekucyjne w wysokości - 3.370,20 zł, 2) tytuł wykonawczy [...] - koszty egzekucyjne w wysokości - 6.113,00 zł. W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia organ egzekucyjny szczegółowo przedstawił rodzaj dokonanych czynności, sposób naliczenia kosztów egzekucyjnych oraz przepisy prawa będące podstawą ich naliczenia. W zażaleniu na powyższe postanowienie, Państwo G. i Z. S. wnieśli o jego uchylenie w całości i zwrot pobranych kosztów. W uzasadnieniu wniesionego zażalenia małżonkowie ponowili argumentacje przedstawioną uprzednio we wniosku z dnia 30 października 2008 r., jak również wskazali, iż organ egzekucyjny w dniu 13 sierpnia 2003 r. dokonał zajęcia ruchomości (to jest samochodu MAN Nr rej. [...] oraz naczepy Kassbrohrer nr rej. [...]) należących do P.P.H.U. "A" s.j. G., Z. S., a następnie z uwzględnieniem powyższej czynności ustalił koszty egzekucyjne. Dyrektor Izby Skarbowej po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu zażaleniowym uchylił zaskarżone postanowienie w całości i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji w sprawie orzeczenia przedmiotowych kosztów - egzekucyjnych. Organ odwoławczy przywołując treść art. 64c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczącym kosztów egzekucyjnych stwierdza, iż z przekazanych akt sprawy wynika, że do dnia wydania zaskarżonego postanowienia z dnia 10 listopada 2008 r., jak również na dzień rozpoznania zażalenia Państwo G. i Z. S. nie dokonali realizacji obowiązku, pieniężnego objętego tytułami wykonawczymi nr [...] z dnia 24 lipca 2003 r. oraz nr [...] z dnia 10 sierpnia 2004 r., a postępowanie egzekucyjne pozostaje w toku, gdyż nie wydano żadnego prawomocnego rozstrzygnięcia w świetle którego wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Z kolei wyrok sądu na który powołują się małżonkowie nie jest prawomocny i co do zasady dotyczy kwestii umorzenia postępowania zażaleniowego. W tym stanie sprawy nie miała zastosowania dyspozycja art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto zdaniem organu ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wprowadza reguły, iż każde koszty egzekucyjne i na każdym etapie postępowania egzekucyjnego ustalane są w formie postanowienia - na podstawie art. 64c § 7 w/w ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W rozumieniu organu wydanie takiego postanowienia jest uzależnione od złożenia stosownego żądania przez zobowiązanego z zachowaniem wskazanego w ustawie terminu, jeżeli koszty te obciążają zobowiązanego (poza przypadkiem określonym w rozumieniu art. 64c § 3 powołanej ustawy) albo z urzędu jeżeli koszty obciążają wierzyciela, niebędącego jednocześnie organem egzekucyjnym (tzw. wierzyciela obcego). Ponadto zdaniem organu co do zasady postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych może być wydane po zakończeniu egzekucji, a nie w ramach postępowania pozostającego w toku, co do którego nie można orzec kto i w jakiej wysokości poniesie koszty tego postępowania. Tym samym merytoryczne rozpoznanie wniosku Państwa G. i Z. S. z dnia 30 października 2008 r. dotyczącego wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych w odniesieniu do w/w tytułów wykonawczych: przez Naczelnika Urzędu Skarbowego zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 listopada 2008 r. było w ocenie organu odwoławczego przedwczesne z uwagi na brak zakończenia postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał art. 105 § 1 k.p.a. albowiem w toku postępowania egzekucyjnego mają zastosowanie przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (stosownie do treści art.. 108 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący podają, iż Dyrektor Izby Skarbowej uchylił decyzje pierwszej instancji, oględnie mówiąc ze względu na to, że wydanie postanowienia o wielkości kosztów egzekucyjnych było wydane przedwcześnie. Skarżący podnieśli, że w piśmie z dnia 1 grudnia 2008 r. wnosili o zwrot kosztów egzekucyjnych pobranych na podstawie tego, iż zajęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem i należności te wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi ,organ winien zwrócić zobowiązanemu lub też dokonać przeksięgowania tych środków wraz z odsetkami na konto wierzyciela - na poczet zaległości podatkowych zobowiązanych. W związku z powyższym skarżący podtrzymują stanowisko w tej sprawie zawarte we wcześniejszych pismach, wnieśli również o zwrot poniesionych kosztów. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wnosząc o jej uchylenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w okolicznościach przedmiotowej sprawy zaskarżone do sądu postanowienie odpowiada prawu. Otóż stan faktyczny sprawy jest niesporny. Z przekazanych akt sprawy wynika, iż Państwo G. i Z. S. pismem z dnia 30 października 2008 r. wnieśli do organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego żądanie wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych i zwrotu tychże kosztów egzekucyjnych dotyczące tytułów wykonawczych Nr [...] oraz Nr [...] - powołując się na przepis art. 64 c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu wniosku małżonkowie wskazali, iż "decyzje podatkowe na podstawie których zostały wydane te tytuły wykonawcze zostały uchylone wyrokami Sądu Administracyjnego w Gdańsku jako niezgodne z prawem i jako takie nie podlegają wykonaniu" w konsekwencji powyższego winien nastąpić zwrot kosztów egzekucyjnych, zwłaszcza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 8 stycznia 2008 r. (sygn. akt I SA/Gd 886/07) stwierdził, że modyfikacja tytułów wykonawczych wydanych na podstawie uchylonych decyzji podatkowych jest czynnością naruszającą prawo. Przedmiotowy wyrok nie jest jednak prawomocny, ponieważ Dyrektor Izby Skarbowej nie zgadzając się z orzeczeniem Sądu pismem z dnia 28 lutego 2008 r. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a postępowania z powyższego zakresu nadal pozostają w toku. Odnosząc się do żądania skarżących stwierdzić należy, iż w myśl art. 64c § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji opłaty za dokonane czynności egzekucyjne wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, co do zasady obciążają zobowiązanego. Przy czym z dyspozycji art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela, z zastrzeżeniem § 3a. Z kolei na mocy art. 64 c § 7 i § 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Na postanowienie to przysługuje zażalenie. Żądanie nie podlega rozpatrzeniu, jeżeli zostało wniesione po upływie 14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a w przypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku - od dnia powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych. Z niespornych ustaleń wynika, że do dnia wydania zaskarżonego postanowienia, jak również na dzień rozpoznania zażalenia, Państwo G. i Z. S. nie dokonali realizacji obowiązku pieniężnego objętego tytułami wykonawczymi nr [...] z dnia 24 lipca 2003 r. oraz nr [...] z dnia 10 sierpnia 2004 r., a postępowanie egzekucyjne pozostaje w toku, gdyż nie wydano żadnego prawomocnego rozstrzygnięcia w świetle którego wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Z kolei wyrok sądu na który powołują się małżonkowie jak już wyżej podkreślono nie jest prawomocny i co do zasady dotyczy kwestii umorzenia postępowania zażaleniowego. W tym stanie sprawy zasadnie organ odwoławczy stwierdził, iż nie miała zastosowania dyspozycja zacytowanego wyżej art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto organ odwoławczy trafnie zauważa, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wprowadza reguły, iż każde koszty egzekucyjne i na każdym etapie postępowania egzekucyjnego ustalane są w formie postanowienia - na podstawie art. 64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wydanie takiego postanowienia jest uzależnione od spełnienia przesłanek wskazanych w treści art. 64c § 8 w/w ustawy w świetle którego żądanie wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych winno być wniesione przed upływem 14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a w przypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku przed upływem 14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu powiadomienia o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych, jeżeli koszty te obciążają zobowiązanego. Wskazany przepis nie obejmuje przypadku określonego w art. 64c § 3 powołanej ustawy, to jest wydania postanowienia w sprawie kosztów z urzędu, jeżeli koszty obciążają wierzyciela, niebędącego jednocześnie organem egzekucyjnym (tzw. wierzyciela obcego). Ponadto co do zasady postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych może być wydane po zakończeniu egzekucji, a nie w ramach postępowania pozostającego w toku, co do którego nie można orzec kto i w jakiej wysokości poniesie koszty tego postępowania. Tym samym merytoryczne rozpoznanie wniosku Państwa G. i Z. S. wniesionego pismem z dnia 30 października 2008 r. dotyczącego wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych w odniesieniu do tytułów wykonawczych: Nr [...] oraz Nr [...] przez Naczelnika Urzędu Skarbowego zaskarżonym postanowieniem Nr [...] z dnia 10 listopada 2008 r. było przedwczesne z uwagi na brak zakończenia postępowania egzekucyjnego; postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych może być wydane dopiero po zakończeniu egzekucji (wykonaniu obowiązku lub umorzeniu postępowania), ponieważ dopiero wówczas zostanie zamknięta możliwość dokonywania czynności egzekucyjnych i będzie można ustalić wysokość kosztów egzekucyjnych. W świetle przedstawionych wyżej okoliczności faktycznych i prawnych sprawy Dyrektor Izby Skarbowej zasadnie zatem zaskarżonym do sądu postanowieniem uchylił w całości zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., skoro w toku postępowania egzekucyjnego mają zastosowanie przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, stosownie do treści art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na poczet tytułów wykonawczych Nr [...] oraz Nr [...] (w tym na poczet kosztów egzekucyjnych) pobrano kwotę 9.198,59 zł (na dzień 30 stycznia 2007 r.). Jednakże w toku postępowanie egzekucyjnego nie wydane zostało prawomocne rozstrzygnięcie w świetle którego okazałoby się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji na podstawie ww. tytułów wykonawczych było niezgodne z prawem. W konsekwencji powyższego Dyrektor Izby Skarbowej zasadnie stwierdził, że organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego nie mógł skutecznie zastosować dyspozycji art. 64 c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a tym samym zwrócić Państwu G. i Z. S. kwoty objętej żądaniem. Z tych przyczyn na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) należało orzec jak w wyroku.