I SA/Gd 207/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Romała Sędziowie: Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.) Sędzia NSA Elżbieta Rischka po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 9 lipca 2025 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 20 stycznia 2025 r., nr 2201-IEE.7192.2.3.2025 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z 20 stycznia 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor IAS), po rozpatrzeniu zażalenia J.B. (dalej: Skarżąca, zobowiązana) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wejherowie (dalej: Naczelnik) z 3 grudnia 2024 r., którym odmówiono wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr 3025-SEW1.723.4352.2019 z 16 września 2019 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W ocenie organu odwoławczego organ egzekucyjny zaskarżonym postanowieniem zasadnie odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego z powodu uchybienia terminu do wniesienia przez zobowiązaną zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o wymieniony wyżej tytuł wykonawczy. Odpis tytułu wykonawczego został doręczony zobowiązanej 9 października 2019 r., co potwierdza znajdujące się w aktach sprawy zwrotne poświadczenie odbioru o numerze [...]. Natomiast zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej złożone zostały dopiero 10 października 2024 r., a więc po upływie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia, który wynosi 7 dni. Skoro zarzuty zobowiązanej nie mogły być rozpatrzone merytorycznie, to organ egzekucyjny zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów w trybie art. 61a k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.), dalej: "u.p.e.a." W skardze na postanowienie Dyrektora Skarżąca wniosła o jego uchylenie, zarzucając: 1. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: a) Naruszenie art. 7, art. 75§ 1, art. 77 § 1, 78 §1 i art. 80 k.p.a, - polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności występujących w niniejszej sprawie świadczących o istnieniu ważnego interesu strony w kontekście zajmowanego przez skarżącego konsekwentnie stanowiska oraz przedłożonych przez niego dokumentów: - oświadczenia o braku możliwości odebrania pisma z tytułem wykonawczym nr 3025-SEW1.723.4352.2019 z dnia 16.09.2019 r. podpartego dowodem w postaci notarialnej umowy najmu instytucjonalnego zawartej w dniu 22.05.2019r. w R. potwierdzającego inne miejsce zamieszkania skarżącej na kilka miesięcy przed dniem rzekomego otrzymania pisma oraz oświadczenia matki z dnia 07.12.2024 r. potwierdzającego stałe miejsce zamieszkania skarżącej od wiosny 2019r. pod adresem ul. [...], R., tj. na okres około pół roku od dnia rzekomego otrzymania pisma, - oświadczenia przedstawionego w zażaleniu (Znak sprawy: 2220-SEE- 1.7113.2.80.2024.13 z dnia 09.12.2024 r.) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wejherowie, w którym wyraźnie skarżąca zaznaczyła, że nie wyraziła zgody na wspólne rozliczenie podatkowe oraz nie wiedziała, że ówczesny mąż rozlicza się wspólnie ze skarżącą, która przez cały okres trwania małżeństwa nie miała wglądu do dokumentacji i nie uczestniczyła w działalności gospodarczej firmy męża. Ponadto informowała, iż w okresie trwania związku małżeńskiego nie podejmowała żadnego zatrudnienia w związku z tym nie osiągała żadnych dochodów i nie miała obowiązku składania rocznych deklaracji rozliczeniowych. b) Naruszenie art. 9 k.p.a, - polegające na nienależytym i niewyczerpującym poinformowaniu skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych w przesłanych pismach poczynając od zawiadomienia o zajecie wierzytelności rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego (pismo: [...] z dnia 04.10.2024 r.), w którym brak jest jakichkolwiek informacji o przyczynie dokonanego zajęcia. Ponadto pierwsze zawiadomienie o nr [...] z dnia 04.10.2024 r. dotyczy zajęcia rachunku bankowego w M. S.A., kolejne pismo o nr SEE-1.7113.2.80.2024.13 2220-24-241554 z dnia 03.12.2024 r. dotyczy egzekucji do rachunku bankowego w B. S.A. W pismach Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wejherowie brak jest spójności, co do rodzaju zajętych rachunków bakowych oraz terminów wykonanych egzekucji ponieważ pierwsza egzekucja wskazuje datę 16.09.2019 r., kolejna przesłana dwa miesiące później wskazuje datę 18.09.2019 r. c) Naruszenie art. 8 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie pism, przesłanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wejherowie, tj. pismo (Znak [...] z dnia 04.10.2024 r.) oraz pismo (Znak SEE- 1.7113.2.80.2024.13 2220-24-241554 z dnia 03.12.2024 r.), z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń oraz brak sprecyzowania uzasadnienia i wykazania z jakich powodów Organ dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, odmówił uchylenia dokonanego zajęcia co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Żadne z przesłanych pism nie zawierało rzetelnych i spójnych informacji, w pismach nie wskazano powodu dokonanego zajęcia a rodzaje zajmowanych rachunków bankowych różniły się między sobą i nie należały do skarżącej. Dopiero ostatnie przesłane pismo (Znak sprawy: 2201-IEE.7192.2.3.2025 z dnia 20.01.2025 r.) ujawniło powód zajęeia wierzytelności z rachunku bankowego, tj. PIT 36 za 2018 r., natomiast pismo w dalszym ciągu zawierało błędne informacje. Żaden wykazany w piśmie zajętych rachunków bankowych nie należy do skarżącej, która nie miała do nich dostępu w związku z tym nie dostawała żadnych informacji i nie była świadoma o toczących się na nich zajęciach. Dopiero w drodze przypadku do skarżącej dotarło zawiadomienie o nr [...] z dnia 04.10.2024 r. o zajęciu konta M. S.A., które także nie jest własnością skarżącej natomiast niezwłocznie po jego otrzymaniu skarżące odniosła się do zaistniałej sytuacji z zachowaniem 7- dniowego terminu do złożenia zarzutów na podstawie z art. 33 § 1 u.p.e.a. Z uwagi na nierzetelne informowanie skarżącej o powodzie wszczęcia postępowania, przekazywanie błędnych informacji na temat zajętych wierzytelności z różnych kont bankowych nienależących do skarżącej — znacząco utrudnione było odniesie się do przesyłanych pism. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd uchyla zaskarżony akt, jeśli stwierdzi, że wydano go z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024, poz. 935 ze zm. - dalej: p.p.s.a), w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który to wyjątek w rozpoznawanej sprawie nie ma zastosowania. Przeprowadzona w wyżej wskazanych ramach kontrola zaskarżonego postanowienia wykazała, że odpowiada ono prawu, stąd skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu. Zasadniczą kwestią w tej sprawie jest to, czy zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, będący sformalizowanym środkiem prawnym służącym zobowiązanemu w postępowaniu administracyjnym, został wniesiony przez Skarżącą w terminie. Oceniając tę kwestię należy przede wszystkim wskazać na właściwy stan prawny, zmienił się on bowiem zasadniczo z dniem 30 lipca 2020 r. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070) do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie u.p.e.a. i niezakończonych przed dniem 30 lipca 2020 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. W niniejszej sprawie przedmiotowy tytuł wykonawczy sporządzony został 16 września 2019 r., a zatem na gruncie starego stanu prawnego, dlatego też zastosowanie w sprawie mają przepisy wskazanej ustawy w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 30 lipca 2020 r. tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Oczywiste zatem jest, że w niniejszej sprawie zobowiązana mogła zgłosić zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wyłącznie w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego. Jedynie w aktualnym stanie prawnym, zarzuty zgodnie z art. 33 § 5 pkt 2 u.p.e.a., wnosi się nie później niż do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych. Jednakże przepis ten z uwagi na przywołane wyżej regulacje przejściowe nie miał w sprawie zastosowania. Jak wynika z akt sprawy tytuł wykonawczy z 16 września 2019 r. został doręczony Skarżącej w 9 października 2019 r., co potwierdza zwrotne poświadczenie odbioru o numerze [...]. W tych okolicznościach zobowiązana zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tego tytułu wykonawczego mogła skutecznie zgłosić do 16 października 2019 r. Wniesienie przez Skarżącą zarzutów, pismem z 10 października 2024 roku, uzupełnionym pismem z 30 października 2024 roku, nastąpiło więc ze znacznym przekroczeniem terminu do ich wniesienia. Jak zaś wyżej wskazano warunkiem wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, jest ich wniesienie z zachowaniem ustawowego terminu określonego w art. 27 § 1 pkt 9 tej ustawy (w brzmieniu obowiązującym do 30 lipca 2020 r. i mającym zastosowanie w przedmiotowej sprawie). Uchybienie terminu do wniesienia zarzutów winno natomiast skutkować odmową wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 61 k.p.a. Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast w myśl art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z kolei art. 61a § 2 kpa stanowi, że na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie. Co prawda w orzecznictwie sądów administracyjnych kwestią dyskusyjną jest jaką formę winno przybrać rozstrzygnięcie organu w sytuacji, gdy zarzuty zgłoszone zostaną przez zobowiązanego po upływie ustawowego terminu, przepisy u.p.e.a. nie regulują bowiem wprost tego zagadnienia. Jednakże mając na uwadze, że zarzuty wniesione z uchybieniem terminu nie mogą być rozpatrzone merytorycznie, to zasadnym jest wydanie postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania w przedmiocie tych zarzutów. Tym samym Sąd podziela argumentację zawartą przykładowo w wyroku WSA w Gdańsku z 27 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 1017/13 oraz wyroku WSA w Gliwicach z 24 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 689/14). Stanowisko to uwzględnia podstawową zasadę, iż uchybienie terminu do wniesienia zarzutów skutkuje odmową ich merytorycznego rozpatrzenia przez organ egzekucyjny. Podsumowując, zgłoszenie zarzutów po terminie skutkuje tym, że postępowanie mające na celu ich merytoryczną ocenę nie może zostać wszczęte. Jest to "inna uzasadniona przyczyna", o której mowa w art. 61 a § 1 k.p.a. Reasumując, w ocenie Sądu organy prawidłowo zastosowały w sprawie normę przepisu art. 61a § 1 k.p.a., który stanowi, że gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Powołany przepis obliguje organ, w sytuacjach jak w tej sprawie, do odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutu. Wniesienie zarzutów po terminie jest bowiem przeszkodą, która uniemożliwia ocenę zasadności zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, co czyni niedopuszczalnym wszczęcie postępowania w tej sprawie (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 15 listopada 2018 r., I SA/Wr 748/18). Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi. Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, że rozstrzygnięcie to Sąd podjął po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym, albowiem w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w ten sposób może zostać rozpoznana sprawa ze skargi na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie